I SA/Łd 81/20

Dnia 16 kwietnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Joanna Tarno po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi J. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] , znak [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (...) postanowieniem z [...] listopada 2019 r. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy (...) z [...] sierpnia 2019 r. o nałożeniu na J. O. kary porządkowej. Wskazanym postanowieniem Wójt Gminy (...) nałożył na J. O. karę porządkowa (...), w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2017. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy wskazane postanowienie wyjaśniło, że w trakcie postępowania podatkowego, wszczętego postanowieniem z [...] stycznia 2018 r., doręczonym podatnikowi w 24 stycznia 2018 r., Wójt Gminy (...) pięciokrotnie wyznaczał termin przeprowadzenia oględzin należących do skarżącego nieruchomości (postanowienia z dnia: 1 lutego 2018 r., 26 marca 2018 r., 26 kwietnia 2018 r., 20 maja 2019 r., 21 czerwca 2019 r.), jednak podatnik nie stawił się w wyznaczonym terminie, ani też nie ustanowił pełnomocnika do jego reprezentacji. Oględziny przeprowadzone w dniu 4 czerwca 2018 r. przez pracowników gminnych, w tym specjalistę z zakresu budownictwa (bez udziału podatnika), wykazały, iż znajdujące się na działkach obiekty budowlane noszą cechy budynków, dlatego też organ uznał, iż zasadnym jest posiadanie informacji dotyczących ich powierzchni użytkowych. Wezwaniami z 13 czerwca 2018 r. i 16 lipca 2018 r. oraz postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r., w trybie art. 155 § 1 o.p., Wójt zobowiązał podatnika w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwań i postanowienia do złożenia korekty informacji w sprawie podatku od nieruchomości lub złożenia oświadczania ze wskazaniem powierzchni użytkowej dla budynków nr: (...) znajdujących się na nieruchomości położonej w W. (działki nr (...)), a także wskazania budowli znajdujących się na działkach z wyszczególnieniem ich rodzajów oraz podaniem ich wartości. W postanowieniach i wezwaniach organ informował podatnika o konsekwencjach niezastosowania się do wezwań organu (art. 262 § 1 pkt 2 o.p.). Ponieważ działania organu nie przynosiły zamierzonych rezultatów, jak to wskazano wyżej, organ podatkowy już raz nałożył na podatnika karę porządkową (...) postanowieniem z [...] października 2018 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Kolegium z [...] lipca 2019 r.. J. O. nie stawiał się na oględziny zarządzone najpierw w dniach 18 i 19 czerwca 2019 r., a następnie w dniach 18 i 19 lipca 2019 r., odwołując się do zaplanowanych wcześniej wyjazdów. Zdaniem organu tylko w jednym dniu, tj. 18 lipca 2019 r. brak udziału można było usprawiedliwić koniecznością uczestnictwa w rozprawie sądowej - wezwanie z 24 maja 2019 r. ( dołączone do pisma strony z dnia 10 lipca 2019 r.). Organ podkreślił, że wbrew twierdzeniu podatnika do akt sprawy nie załączył on zwolnień lekarskich, które usprawiedliwiałyby nieobecność na oględzinach zarządzanych w 2019 r., nie przedłożono też żadnych innych dowodów, które potwierdziłyby niemożność wzięcia udziału w zaplanowanych oględzinach (skarżący oświadczał wyłącznie, iż nie może wziąć udziału w oględzinach, nie wskazując jednak dogodnego dla niego terminu, aby takie oględziny przeprowadzić). Skarżący twierdzi przy tym, że nie może ustanowić pełnomocnika do reprezentowania go podczas oględzin, gdyż nikt z jego pracowników lub członków rodziny nie posiada odpowiednich uprawnień. Podatnik nie wskazał również powierzchni użytkowych budynków i wartości budowli znajdujących się na posiadanych nieruchomościach argumentując, że organ podatkowy posiada wszelkie informacje niezbędne do wystawienia decyzji podatkowej, a stan nieruchomości i budowli nie uległ żadnej zmianie od czasu oględzin przeprowadzonych przez przedstawicieli Urzędu Gminy (...). Tym samym, w ocenie organów skarżący utrudnia organowi podatkowemu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, co uniemożliwia ustalenie wysokości podatku od nieruchomości od wszystkich jej składników. Nałożona na podatnika kara porządkowa, była następstwem niezastosowania się do wezwań kierowanych do J. O., w których pouczono go o konsekwencjach prawnych z tym związanych, przewidzianych w ww. art. 262 § 1 pkt 2 o.p.. W skardze J. O. zarzucił naruszenie : - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy Urząd Gminy posiadał protokoły z oględzin przedmiotowych stacji transformatorowych; - naruszenie art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na nie wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności dokumentowi tj.(oświadczeniu podatnika), pomimo że dokument ten ma moc dowodu, z czym wiąże się domniemanie istnienia faktów w nim stwierdzonych, co w konsekwencji doprowadziło do uznania okoliczności tych za nieudowodnione; - naruszenie art. 7 art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącym na organie drugiej instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodne z wymogami wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a; - naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń , co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności nie wyjaśnienie - dlaczego Urząd Gminy żąda od podatnika podania powierzchni stacji transformatorowych w sytuacji gdy Urząd w 2009 r., dokonał oględzin i sporządził protokoły zawierające owe powierzchnie oraz powołując się na nową ustawę Urząd nie uwzględnił wyłączeń z tej ustawy. Niewątpliwie stacje transformatorowe połączone ze sobą stanowią sieć energetyczną a więc nie podlegają ustawie na którą powołuje się Gmina. - naruszenie art. 107 § 2 i 3 k.p.a., poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego nie wynika, dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w analogicznych sytuacjach. - art. 233 § 1 pkt 2 lit.a, w zw. z art. 239 o.p., poprzez niezastosowanie tych przepisów W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze (...) wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 262 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), zgodnie z którym strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego 1) nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, lub 2) bezzasadnie odmówili lub nie dokonali w terminie wyznaczonym w wezwaniu złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin, przedłożenia tłumaczenia dokumentacji obcojęzycznej lub udziału w innej czynności, lub 2a) bezzasadnie odmówili okazania lub nie przedstawili w wyznaczonym terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach, lub 3) bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem, mogą zostać ukarani karą porządkową do 2800 zł. Celem tej regulacji jest zdyscyplinowanie uczestników postępowania i wymuszenie posłuchu postanowieniom organów podatkowych. Równocześnie ma ona zapewnić sprawny przebieg postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w przewidzianym ustawowo terminie (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2007, tom II, s. 627 i n.). Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z zasadą prawdy materialnej wyrażoną w przepisie art. 122 o.p. organ podatkowy, ma obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w związku z tym, że to podatnik najlepiej zna swoją sytuację prawną i faktyczną, w orzecznictwie i piśmiennictwie zwraca się uwagę na konieczność podejmowania przez podatnika współpracy z organami podatkowymi, w celu wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Dlatego też organ podatkowy został wyposażony w prawo żądania od uczestników postępowania złożenia wyjaśnień bądź udostępnienia rzeczy, celem dokonania oględzin. Strona postępowania ma zatem obowiązek przekazania na żądanie organu, będących w jej posiadaniu dowodów, informacji lub wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy. Wynika to jednoznacznie z przepisów art. 189 § 1 i 2, art. 191 i art. 192 o.p.. W konsekwencji art. 189 o.p. należy interpretować łącznie z art. 155, a także z art. 187 § 1, art. 191 i art. 192 o.p.. Poprzez instytucję wezwania strony do określonego zachowania na podstawie art. 155 o.p., realizowany jest przez organ obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W sytuacji gdy strona nie stosuje się do wezwania organu, ma on prawo podjąć przewidziane prawem kroki zmierzające do uzyskania od niej wyjaśnień, czy przedstawienia dowodu. Kara porządkowa nakładana na podstawie art. 262 o.p. stanowi sankcję administracyjną. Zakres przedmiotowy stosowania kar porządkowych uregulowany został szczegółowo w art. 262 § 1-3 o.p. Zawarty w tych przepisach katalog zachowań uczestników postępowania jest katalogiem zamkniętym, co oznacza, że karanie karą porządkową innych zachowań jest niedopuszczalne. Jednocześnie każde z tych zachowań może stanowić samoistną podstawą orzeczenia kary. Mogą one również kumulatywnie stanowić podstawę wymiaru kary. Do katalogu tych zachowań zaliczono naruszenie obowiązku złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności (art. 262 § 1 pkt 2 o. p.). Przesłanki uzasadniające w tym przypadku nałożenie kary porządkowej stanowią naruszenie obowiązku złożenia zeznań lub wyjaśnień przez odmowę ich złożenia lub odmowę poddania się tym obowiązkom bez uzasadnionej przyczyny, a kara porządkowa z tytułu naruszenia obowiązku złożenia zeznań lub wyjaśnień może być nałożona wyłącznie na stronę, pełnomocnika strony, świadka lub biegłego. Wezwanie do złożenia zeznań, wyjaśnień powinno zostać sporządzone zgodnie z regułami wyrażonymi w art. 155 i n. o.p. Równocześnie przepis ten wyznacza granice, w jakich organ może wezwać strony lub inne osoby. Granicę tę stanowi niezbędność złożenia zeznań lub wyjaśnień przez wskazaną osobę (stronę, świadka) dla wyjaśnienia lub rozstrzygnięcia sprawy (art. 155 § 1 w związku z art. 159 § 1 pkt 1-5 o.p.). W wezwaniu należy również pouczyć osobę wezwaną o skutkach prawnych niezastosowania się do tego wezwania. Brak pouczenia o konsekwencjach niezastosowania się do jego treści powoduje wyłączenie odpowiedzialności osoby wezwanej za niedopełnienie nałożonego na nią obowiązku. Do konsekwencji tych należy zaliczyć możliwość nałożenia kary porządkowej. O możliwości jej zastosowania, w przypadku niezastosowania się do treści wezwania, strona lub inny uczestnik postępowania powinni zostać pouczeni w samej treści wezwania (art. 159 § 1 pkt 6 w związku z art. 262 § 1 pkt 1 O. p.). natomiast ocena, czy złożenie przez podatnika dowodu jest niezbędne pozostaje w gestii organu, przed którym toczy się postępowanie (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Ke 562/17, (wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie jest sporne, iż do czasu wydania przez organ pierwszej instancji postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, skarżący nie wykonał wezwań organu do złożenia oświadczania ze wskazaniem powierzchni użytkowej dla budynków nr: (...) znajdujących się na nieruchomości położonej w W. (działki nr (...)), a także wskazania budowli znajdujących się na działkach z wyszczególnieniem ich rodzajów oraz podaniem ich wartości. W wezwaniach organ informował podatnika o konsekwencjach niezastosowania się do wezwań organu (art. 262 § 1 pkt 2 o.p.). Problemem spornym jest natomiast kwestia, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki nałożenia kary porządkowej W ocenie strony skarżącej, organ nie miał podstaw do wzywania podatnika do jakichkolwiek wyjaśnień, szczególnie do złożenia skorygowanej informacji w sprawie podatku od nieruchomości, a nadto żądane informacje były w posiadaniu organu od 2008 roku, bowiem od tego czasu nic na przedmiotowej nieruchomości się nie zmieniło. Poza tym skarży uległ wypadkowi, co uniemożliwiało mu udział w oględzinach nieruchomości. Zdaniem zaś organu, w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki nałożenia kary porządkowej a wynikające z art. 262 o.p., tj.: prawidłowe wezwanie oraz bezzasadna odmowa złożenia wyjaśnień, zostały spełnione. Sąd w zaistniałym sporze, rację przyznał organowi. Jak wynika z akt sprawy wezwaniem z 13 czerwca 2018 r. Wójt Gminy (...) zobowiązał skarżącego do złożenia korekty informacji w sprawie podatku od nieruchomości ze wskazaniem powierzchni użytkowej dla poszczególnych budynków położonych na działkach nr ewid. (...) oraz podania budowli znajdujących się na tych działkach z wyszczególnieniem ich rodzajów oraz określeniem ich wartości. Następnie 16 lipca 2018 r. ponownie wezwano skarżącego do złożenia oświadczenia wskazującego powierzchnię użytkową dla poszczególnych budynków położonych na ww. działkach i podania budowli znajdujących się na tych działkach z wyszczególnieniem ich rodzajów oraz wartości. Po czym postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r., w trybie art. 155 § 1 o.p. Wójt zobowiązał podatnika w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia do złożenia oświadczania wskazującego powierzchnię użytkową odrębnie dla budynków nr: (...) znajdujących się na nieruchomości położonej w W. (działki nr (...)), a także wskazania budowli znajdujących się na ww. działkach z wyszczególnieniem ich rodzajów oraz podaniem ich wartości. Skarżący, jak słusznie zaważyło Kolegium miał obowiązek udzielenia informacji żądanych przez organ w ww. wezwaniach i postanowieniu, dotyczących wskazania powierzchni użytkowej budynków oraz wskazania budowli i ich wartości, czego nie uczynił i tym samym utrudnił organowi podatkowemu ustalenie stanu faktycznego sprawy umożliwiające ustalenie wysokości podatku od nieruchomości od wszystkich jej składników. Skutkiem postawy skarżącego było nałożenie na podatnika kary porządkową (...) postanowieniem z [..] października 2018 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Kolegium z [...] lipca 2019 r.. Owa kara nie przyniosła żadnego skutku. J. O. nadal nie stawiał się na oględziny zarządzone najpierw w dniach 18 i 19 czerwca 2019 r., a następnie w dniach 18 i 19 lipca 2019 r., odwołując się do zaplanowanych wcześniej wyjazdów. Słusznie wskazał organ, że tylko w jednym wypadku, w dniu 18 lipca 2019 r. brak udziału można było usprawiedliwić koniecznością uczestnictwa w rozprawie sądowej. W aktach brak jest zwolnień lekarskich, które usprawiedliwiałyby nieobecność na oględzinach zarządzanych w 2019 r. Nie ma też innych dowodów, które potwierdziłyby niemożność wzięcia udziału w zaplanowanych oględzinach. W ocenie sądu, informacje będące przedmiotem żądania organu pozostawały w bezpośrednim związku z przedmiotem postępowania podatkowego i były niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Dlatego też, organ prawidłowo wystosował do skarżącego wezwanie na podstawie art. 155 o.p., realizując tym samym pierwszą przesłankę nałożenia kary porządkowej. Skarżący na żadne z wezwań organu nie odpowiedział. Tym samym spełniła się także druga z wymienionych przesłanek. Zarzut skargi, że organ posiadał żądane informację jest także bezzasadny, bowiem jak wynika z oględzin przeprowadzonych 4 czerwca 2018 r. ( bez możliwości wejścia na teren spornej nieruchomości ) przez pracowników gminnych, w tym specjalistę z zakresu budownictwa (bez udziału podatnika), znajdujące się na działkach obiekty budowlane noszą cechy budynków, dlatego też zasadnie organ uznał, iż kwestia ta wymaga wyjaśnienia, a informacje dotyczące powierzchni użytkowych obiektów i budynków są niezbędne do ustalenia wysokości podatku od nieruchomości. Skarżący wskazał, iż powodem jego nieobecności na oględzinach był zły stan zdrowia po wypadku, któremu uległ kilka miesięcy wcześniej. Twierdzi przy tym, że nie może ustanowić pełnomocnika do reprezentowania go podczas oględzin, gdyż nikt z jego pracowników lub członków rodziny nie posiada odpowiednich uprawnień. Jednak podatnik nie wskazał również powierzchni użytkowych budynków i wartości budowli znajdujących się na posiadanych nieruchomościach, co mógł uczynić pisemnie, bowiem w ten sposób brał udział w postępowaniu. Tym samym, w ocenie sądu, organy nie naruszyły w rozpoznawanej sprawie ani przepisów prawa materialnego ani przepisów procesowych, w tym przepisów wskazanych w zarzutach skargi. Okoliczność, że skarżący nie podziela stanowiska organu w kwestii zasadności dostarczenia wskazywanych przez organ dokumentów, nie świadczy o naruszeniu przez organy przepisów postepowania. No koniec należy stwierdzić, że działania skarżącego noszą znamiona uporczywości w utrudnianiu organowi podatkowemu pierwszej instancji wykonywania jego ustawowych obowiązków. Na marginesie, powołane w skardze przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks Postępowania Administracyjnego ( tekst jednolity Dz.U z 2020 poz.256 ) nie miały w sprawie zastosowania, gdyż była ona rozpoznawana przez organ podatkowy na podstawie ustawy z 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja Podatkowa ( tekst jednolity Dz.U z 2019 roku poz.900 ) Mając na uwadze powyższe sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie, art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) skargę oddalił. Mo.