I SA/Łd 817/13

Dnia 29 sierpnia 2014 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości układowej z siedzibą w N. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości układowej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za okres od stycznia 2010 roku do maja 2011 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej – A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości układowej z siedzibą w N. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 22 maja 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za okres od stycznia 2010 roku do maja 2011 roku. Wobec treści postanowienia skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła skargę kasacyjną, a następnie wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od tej skargi w kwocie 2.157 zł wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPPr) wniosku skarżąca podała, że przedmiotem działalności Spółki jest działalność związana z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 2.500.000 zł. Wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 4.657.599,66 zł. W ostatnim roku obrotowym Spółka poniosła stratę w wysokości -888.485,30 zł. Stan jej dwóch kont bankowych w B na koniec miesiąca poprzedzającego złożenia wniosku wynosi 0 zł. Oba posiadane przez nią rachunki bankowe są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do tej samej wysokości, tj. kwoty 6.626.868,86 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że sytuacja prawna po wejściu w życie z dniem 1 stycznia 2010 roku ustawy o grach hazardowych zmieniła całkowicie warunki prowadzenia działalności Spółki. Obecnie obowiązujące przepisy nie dają możliwości uzyskiwania nowych zezwoleń na działalność w zakresie automatów o niskich wygranych oraz salonów gier. Istnieje jedynie możliwość kontynuowania działalności w oparciu o zezwolenia uzyskane na podstawie przepisów sprzed 1 stycznia 2010 roku. Spółka wskazała przy tym, że jeśli nie nastąpi zmiana przepisów prawa, to prowadzona przez nią działalność przy braku zmiany jej profilu zakończy się najpóźniej w 2015 roku. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, że drastyczna zmiana przepisów prawnych doprowadziła ją do zapaści finansowej, z uwagi na poniesione znaczne nakłady finansowe na rozwój działalności w sektorze gier i zakładów wzajemnych, które zostały zniweczone krótkim trybem wprowadzenia nowelizacji przepisów regulujących ten sektor działalności. Mimo zapewnienia w przepisach przejściowych możliwości kontynuowania działalności w ramach uzyskanych wcześniej zezwoleń prowadzenie jej jest bardzo utrudnione z uwagi na działania różnych organów państwa, których kontrole są nastawione na likwidację tego segmentu rynku usług rozrywkowych. Ustawa spowodowała, że automaty o niskich wygranych posiadane przez Spółkę stały się rzeczami bez wartości. Spółka nabyła ich znaczną ilość, gdyż zgodnie z założeniami studium ekonomiczno-finansowego złożonego do każdego wniosku o udzielenie zezwolenia i zatwierdzonego przez dyrektora izby skarbowej przewidywano ich całkowite wykorzystanie. Skarżąca dodała, że walczy o przetrwanie na rynku i swoje prawa w różnorakich postępowaniach sądowych. Nie posiada środków na opłacenie tzw. wpisowego, gdyż jej przychody w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy o grach hazardowych zmalały znacząco w stosunku do roku 2009 i 2010. Drastyczna podwyżka podatku od gier (POG) z 180 euro na 2000 złotych od każdego automatu eksploatowanego przez Spółkę spowodowała, że środki wpływające przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Wskazała przy tym, że Spółka eksploatuje obecnie około 200 automatów, co stanowi 7% stanu funkcjonujących pod rządami prawa do 31 grudnia 2009 roku, w konsekwencji czego brak jest środków na bieżącą działalność. Podała także, iż łączna miesięczna wysokość wydatków, do poniesienia których jest zobowiązana, znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Środki trwałe Spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć ani w Polsce (zmiana przepisów i brak zapotrzebowania na automaty), ani za granicą. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 23 lipca 2014 roku wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie przez skarżącą wyciągów z posiadanych rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, wskazanie źródła i kwoty środków przeznaczanych na finansowanie bieżącej działalności Spółki, złożenie odpisu aktualnego bilansu oraz rachunku zysków i strat Spółki, określenie miesięcznej kwoty dochodu osiąganego z tytułu prowadzonej działalności związanej z grami losowymi i zakładami wzajemnymi, przedstawienie odpisu zeznania podatkowego skarżącej za 2013 rok oraz nadesłanie dokumentów potwierdzających wskazaną we wniosku kwotę zajęcia rachunków bankowych Spółki - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w drodze pisma z dnia 1 sierpnia 2014 roku nadesłała kopię zeznania podatkowego CIT-8 za 2013 rok, wyciągi z posiadanych rachunków i lokat bankowych za kwiecień, maj i czerwiec 2014 r. oraz sprawozdanie finansowe za 2012 rok. Jednocześnie skarżąca wyjaśniła, że z uwagi na trwającą wycenę majątku przez biegłych rzeczoznawców sprawozdanie finansowe za rok 2013 jest w trakcie sporządzania. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Stosownie do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak wynika z wniosku, skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym określa art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W świetle tego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użyty w art. 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże". Do Referendarza sądowego kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczeniem życiowym i dostępną wiedzą należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Ponadto w świetle wskazanego powyżej przepisu rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania osobie prawnej prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Oznacza to zatem, że nawet jeżeli zostałby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Referendarz sądowy nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać jej prawo pomocy, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba z uwagi na konieczność zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Jednocześnie wskazać należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych przede wszystkim zauważyć należy, że skarżąca wystąpiła z kolejnym (drugim) wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Analiza akt sprawy dowodzi bowiem, że postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 roku, wydanym na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to, z uwagi na oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, w drodze postanowienia z dnia 12 lutego 2014 roku, zażalenia skarżącej, stało się prawomocne. Powyższa okoliczność nie wyklucza wprawdzie możliwości ponownego ubiegania się przez skarżącą o przyznanie prawa pomocy, gdyż stosownie do treści art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Jednakże strona, w tym zwłaszcza skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie może zapominać, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że Referendarz sądowy rozpoznając aktualnie złożony (drugi) wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu. Podkreślić przy tym należy, że możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko i wyłącznie przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, czyli zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. T. Ereciński, w: Komentarz do K.p.c. III, LexisNexis, s. 661). W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Analiza treści oświadczeń skarżącej zawartych w aktualnie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że są one dosłownym powtórzeniem oświadczeń zamieszczonych we wniosku skarżącej z dnia 19 lipca 2013 roku, z tą jedynie różnicą, że wskazane rachunki bankowe skarżącej aktualnie są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym na niższe niż poprzednio kwoty. W żadnej jednak mierze z oświadczeń tych nie wynika, aby sytuacja materialna skarżącej uległa pogorszeniu. W szczególności z przedstawionego aktualnie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że przedmiotem działalności Spółki jest działalność związana z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 2.500.000 zł. Wartość środków trwałych według wskazanego przez skarżącą bilansu wynosi 4.657.599,66 zł. W ostatnim roku obrotowym Spółka poniosła stratę w wysokości -888.485,30 zł. Stan jej dwóch kont bankowych w B na koniec miesiąca poprzedzającego złożenia wniosku wynosi 0 zł. Oba posiadane rachunki bankowe są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do kwoty 6.626.868,86 zł. Jednocześnie z nadesłanych dokumentów źródłowych wynika, że w 2013 roku skarżąca poniosła stratę w kwocie -112.487,38 zł, podczas gdy w 2012 roku strata ta zmykała się kwotą -888.485,30 zł. Dodatkowo uwagę zwraca przy tym fakt, że skarżąca uchyla się od złożenia oświadczenia w kwestii wskazanie źródła i kwoty środków przeznaczanych na finansowanie bieżącej działalności Spółki, a także określenia miesięcznej kwoty dochodu osiąganego z tytułu prowadzonej działalności związanej z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Ponadto skarżąca nie nadesłała aktualnego bilansu oraz rachunku zysków i strat, powołując się jedynie na fakt, że z uwagi na trwającą wycenę majątku firmy sprawozdanie finansowe za 2013 rok jest w trakcie sporządzania. Zauważyć jednak należy, że składając poprzedni wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 19 lipca 2013 roku skarżąca podniosła tego rodzaju okoliczność, wskazując, że sprawozdanie finansowe za 2012 rok zostanie ukończone z końcem sierpnia 2013 roku. Mimo jednak upływu tego terminu i przedłużenia terminu do złożenia tego sprawozdania skarżąca ani na etapie składania sprzeciwu, ani na etapie wnoszenia zażalenia w poprzednio zainicjowanym postępowaniu o prawo pomocy dokumentu tego nie przedłożyła do akt sprawy. Podkreślić przy tym należy, że z nadesłanego aktualnie sprawozdania finansowego za 2012 roku (w miejsce wymaganego sprawozdania za 2013 rok), w tym z rachunku zysków i strat za 2012 rok, wynika, że strata skarżącej z działalności operacyjnej zmalała do kwoty -1.936.121,62 zł (wynoszącej poprzednio -4.306.649,43 zł), istotnie przy tym wzrosła kwota przychodów operacyjnych, tj. z kwoty 837.729,57 zł do kwoty 25.546.261,37 zł. Z kolei według rachunku przepływów pieniężnych na dzień 31 grudnia 2012 roku kwota środków pieniężnych wynosiła 3.014.022,95 zł (na koniec okresu). Przytoczone dane potwierdzają w istocie dobrą kondycję finansową skarżącej. Ponadto zauważyć należy, że ze sprawozdania tego wynika wprawdzie, iż na dzień jego podpisania Spółka znajduje się w stanie upadłości układowej na mocy postanowienia Sądu w K. z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt [...], tym niemniej w uzasadnieniu wniosku skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w żadnej mierze nie odwołała się do tej okoliczności i jej realnego wpływu na aktualnie rzeczywiste możliwości uiszczenia w niniejszej sprawie kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 2.157 zł. Podkreślić przy tym należy, że Referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości strony nie są wystarczająco wyjaśnione, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych oświadczeń i żądanych informacji w tym przedmiocie. Sprawą wnioskodawcy, zwłaszcza korzystającego z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, uznać zatem należało, że ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Referendarza sądowego nie wskazuje on bowiem na zmianę okoliczności uzasadniających zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 13 listopada 2013 roku o odmowie przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. (MSi)