I SA/Łd 834/15

Dnia 15 października 2015 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącemu – M. D. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 1.000 (jeden tysiąc) złotych; 2/ odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. M. D. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. We wniosku tym skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką i ojcem. Posiada działkę z domem w budowie o łącznej wartości wynoszącej ok. 450.000 zł (z ustanowią hipoteką jako zabezpieczenie spłaty kredytu w wysokości 360.000 zł). Jego majątek stanowią też oszczędności w kwocie 1.000 zł. Jego rodzice są współwłaścicielami mieszkania, w którym zamieszkuje. Jednocześnie skarżący oświadczył, że osiąga dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.750 zł, a jego matka pobiera emeryturę w wysokości 3.350 zł, a ponadto wynagrodzenie za pracę w wysokości 400 zł. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 24 sierpnia 2015 roku wezwano pełnomocnika wnioskodawcy do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do jednoznacznego wykazania posiadanego majątku w postaci domu, mieszkania, nieruchomości rolnej i przedmiotów wartościowych (z uwagi na braki w zakresie wypełnienia rubryki nr 7 urzędowego formularza PPF), nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego i jego rodziców lokat i rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, określenia kwoty miesięcznych wydatków ponoszonych przez rodzinę na utrzymanie i podstawowe opłaty eksploatacyjne oraz nadesłania odpisu zeznania podatkowego skarżącego za 2014 rok - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego w drodze pisma nadesłanego do Sądu w dniu 23 września 2015 roku przedstawił dodatkowe oświadczenia i dokumenty dotyczące jego sytuacji majątkowej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz nadesłanych oświadczeń i dokumentów wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką i ojcem. Majątek skarżącego stanowi działka z domem w budowie o łącznej wartości wynoszącej ok. 450.000 zł (z ustanowią hipoteką jako zabezpieczenie spłaty kredytu w wysokości 360.000 zł), a ponadto oszczędności w kwocie 1.000 zł. Skarżący zamieszkuje w mieszkaniu należącym do jego rodziców. Łączny dochód rodziny stanowi kwotę 5.500 zł, w tym dochód skarżącego wynosi 1.750 zł. Rodzina ponosi przy tym stałe wydatki na utrzymanie i opłaty eksploatacyjne w kwocie 1.620 zł, a ponadto na spłatę rat kredytu i zobowiązań podatkowych przeznacza - jak oświadczył skarżący - kwotę 5.300 zł. Jednocześnie z analizy nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że saldo rachunku matki skarżącego na dzień 31 sierpnia 2015 roku opiewało na kwotę 1.859,60 zł, a saldo na rachunku skarżącego na dzień 20 września 2015 roku zamykało się kwotą 457,17 zł. Ponadto w 2014 roku skarżący osiągnął dochód w kwocie 18.825 zł (według PIT-37). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, referendarz sądowy uznał, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, a także rodziny i dlatego w celu zachowania prawa do rozpatrzenia sprawy przez sąd zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 1.000 (jeden tysiąc) złotych. Podkreślić przy tym należy, że zasadniczym elementem kosztów sądowych są opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi, które stanowią rodzaj daniny publicznej. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Obowiązkiem strony jest zatem partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic ich zabezpieczenia. W ocenie referendarza sądowego wykazany miesięczny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego oraz kwota środków wykazanych jako oszczędności skarżącego (1.000 zł) pozwalają na częściowe pokrycie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie okoliczności te uzasadniają odmowę przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 4 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. Ake.