I SA/Łd 835/17

Dnia 27 września 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...], UNP: [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 rok p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu S. M. prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 31 lipca 2017 roku S. M. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą mu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 rok. W skardze zawarty był wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego D. D. reprezentującego skarżącego w postępowaniu podatkowym. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach skarżący wskazał, że wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest jego wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.000 zł brutto oraz wynagrodzenie za prace jego żony w wysokości 1.500 zł miesięcznie, działalność gospodarcza prowadzona przez wnioskodawcę do maja 2017 roku zbankrutowała. Wnioskodawca nie zadeklarował posiadania żadnego majątku. Oświadczył jedynie, że miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawcy zamykają się kwotą ok. 2.750 zł (energia elektryczna, woda, gaz, leki, wyżywienie, ubrania). Zarządzeniem z 6 września 2017 roku skarżący została wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości miesięcznych dochodów skarżącego oraz jego żony stanowiących źródło utrzymania rodziny (np.: wyciąg bankowy, zaświadczenie o zarobkach), udokumentowanie wysokości ponoszonych wydatków na mieszkanie oraz innych stałych obciążeń gospodarstwa domowego na które wskazują we wniosku o prawo pomocy, nadesłanie odpisu zeznań podatkowych wnioskodawcy oraz jego żony za 2015 i 2016 rok, nadesłanie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 2 miesiące w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych. Nadesłał zeznania podatkowe wyłącznie za rok 2016 , z których wynika, że uzyskiwał dochody ze stosunku pracy w wysokości 20.531 zł oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z której przychód za ten rok wyniósł 40.541 zł koszty 40,598 zł co dało stratę w wysokości 57 zł. Wbrew oświadczeniu skarżącego jego żona także prowadzi działalność gospodarczą rozliczaną w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. W 2016 roku zadeklarowała z jej tytułu przychód w wysokości 49.480 zł. Jej przychody do końca lipca 2017 roku wyniosły 23.256 zł. Z postępowania przeprowadzonego przez referendarza sądowego wynika, że w A. spółce z o.o. będącej pracodawcą skarżącego pozostaje on Prezesem Zarządu oraz większościowym udziałowcem bowiem posiada w niej 47 udziałów o wartości 14.100 zł, zaś 45 udziałów tej spółki należy do A. Inwestycje sp. z o.o. w której wnioskodawca pełni także funkcję Prezesa zarządu oraz posiada 47 udzialów o wartości 4.700 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r., poz.1369) dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego(pkt 4. formularza PPF), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W tym miejscu należy jeszcze podkreślić, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego istotnego majątku, wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest ich wynagrodzenie za prace w wysokości 3.000 zł netto, które w zasadzie w całości pochłaniają wydatki niezbędnego utrzymania. W swoim oświadczeniu złożonym na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy wnioskodawca niezgodnie z prawdą oświadczył, że jego żona utrzymuje się z wynagrodzenie za prace podczas gdy prowadzi ona działalność handlowa rozliczana w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, które do końca lipca br wyniosły ok. 23.000 zł. Przemilczał także fakt prowadzenia działalności gospodarczej w postaci dwóch spółek prawa handlowego, w których jest on Prezesem Zarządu, przy czym w A. sp. z o. o. pozostaje on także większościowym udziałowcem tej spółki. Wnioskodawca mimo wezwania nie udokumentowała też w żaden sposób wysokości ponoszonych kosztów swojego niezbędnego utrzymania. W kontekście powyższego oraz pozostawania przez skarżącego biznesmenem uzasadnione wątpliwości budzi też oświadczenie wnioskodawcy o nieposiadaniu rachunków bankowych. W tym miejscu należy podkreślić, że rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, wiarygodnego wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz takiegoż wykazania rzeczywiście posiadanych środków finansowych służących ich pokryciu z podaniem źródła ich pochodzenia. Postawa skarżącego, wyrywkowość oraz niewiarygodność oświadczeń złożonych na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy czyni jego twierdzenia o braku środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania całkowicie gołosłownymi. Badając oświadczenia wnioskodawcy referendarz jest uprawniony do ich oceny pod kątem wiarygodności. Nie jest zatem zobowiązany przyjmować bezkrytycznie wszystkich wyjaśnień strony, lecz może je oceniać przez pryzmat logiki i doświadczenia życiowego. Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadził indywidulaną działalność gospodarczą stosunkowo znacznych rozmiarów, obecnie jest udziałowcem dwóch spółek prawa handlowego, w których pełni też funkcje Prezesa Zarządu, działalność gospodarczą prowadzi także jego żona powyższe w zestawieniu z nieudokumentowaniem wysokości ponoszonych kosztów niezbędnego utrzymania oraz niewiarygodnym oświadczeniem o braku rachunków bankowych przeczy oświadczeniom wnioskodawcy o braku jakichkolwiek środków z których możliwe byłoby poniesienie kosztów procesu. Niewiarygodność oświadczenia skarżącego powoduje, że stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. AKE.