I SA/Łd 841/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. B. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] UNP: [...] w przedmiocie: orzeczenia obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług z faktur VAT wystawionych w miesiącach marzec, maj-czerwiec, sierpień- październik 2009 roku p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 30 sierpnia 2016 roku K. B. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku orzekającą o jego obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług z faktur VAT wystawionych w miesiącach marzec, maj-czerwiec, sierpień- październik 2009 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1.500 zł podatnik wstąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych informacji udzielonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący wspólnie z 17 letnia córką prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza wnioskodawcy. Jedyny majątek wnioskodawcy stanowi mieszkanie o powierzchni 129 m2. Nieruchomość wnioskodawcy obciążona jest hipoteką na rzecz banku w wysokości 200.000 zł Miesięczne koszty utrzymania mieszkania skarżącego zamykają się kwotą ok. 1.000 zł (czynsz, prąd, internet). Wnioskodawca obciążony jest obowiązkiem spłaty dwóch kredytów, których miesięczna rata wynosi ok. 2.500 zł. Skarżący dodatkowo ponosi koszty ubezpieczenia społecznego ZUS w wysokości 465 zł oraz wysokie rachunki za telefon 566 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 za okres od marca do października br. wynika, że miesięczne przychody z działalności gospodarczej wnioskodawcy wahają się w granicach od 4.700 zł do 10.400 zł, zaś zakupy towarów i usług w granicach 434-2.328 zł. Wnioskodawca mimo wezwania nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych, oświadczył, że rozlicza się przez pocztę. Postanowieniem z 29 grudnia 2017 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 700 zł. W uzasadnieniu wskazał m.in., że uwzględniając sytuację majątkową strony, wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie (1.500 zł), fakt, że przed tutejszym sądem równocześnie ze skargi wnioskodawcy zawisła druga sprawa z wpisem sądowym w wysokości 2.042 zł oraz fakt, że jego nieuiszczenie w krótkim terminie 7 dni rodzi dla strony negatywne konsekwencje w postaci odrzucenia skargi stosowanie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako P.p.s.a. należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczania wpisu od skargi ponad kwotę 700 zł. W sprzeciwie skarżący zarzucił, że nie wzięto pod uwagę, iż jedynie skarżący uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, gdyż córka skarżącego jest bezrobotna. Ponadto dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej zasadniczo oscylują wokół kwoty 4000-5000 złotych, nie zaś 10.000 tysięcy. Dodał również, że przez wiele lat był osobą bezrobotną, nie posiadał oszczędności. Obecnie prowadzona działalność gospodarcza prowadzona jest od marca 2016 roku, co nie pozwoliło przy bieżącym kosztach utrzymania na wypracowanie żadnych rezerw finansowych na uiszczenie wpisu. Okoliczność ta nie została wzięta pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku. Skarżący podniósł, że przy ocenie wniosku referendarz nie uwzględnił, że w praktyce cała część dochodu jest przeznaczana na wydatki niezbędne do utrzymania skarżącego oraz jego córki. Są to typowe koszty utrzymania się (czynsz, opłaty za media itp.), co zresztą zostało podniesione już we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do tego dochodzą koszty spłaty kredytu w kwocie 2.500 zł miesięcznie. Mając na uwadze powyższe skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podzielił ocenę referendarza sądowego zwartą w zaskarżonym postanowieniu. Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści art. 243 § 1, art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy strona wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. W ocenie Sądu referendarz sądowy w postanowieniu z 29 grudnia 2016 r. trafnie ocenił treść oświadczeń skarżącego zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W szczególności zasadnie wskazał, że z przedmiotowego wniosku wynika, że K. B. wspólnie z 17 letnia córką prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza wnioskodawcy. Jedyny majątek wnioskodawcy stanowi mieszkanie o powierzchni 129 m2. Nieruchomość wnioskodawcy obciążona jest hipoteką na rzecz banku w wysokości 200.000 zł Miesięczne koszty utrzymania mieszkania skarżącego zamykają się kwotą ok. 1.000 zł (czynsz, prąd, internet). Wnioskodawca obciążony jest obowiązkiem spłaty dwóch kredytów, których miesięczna rata wynosi ok. 2.500 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 za okres od marca do października br. wynika, że miesięczne przychody z działalności gospodarczej wnioskodawcy wahają się w granicach od 4.700 zł do 10.400 zł, zaś zakupy towarów i usług w granicach 434-2.328 zł. Odnosząc się do argumentacji sprzeciwu wskazać zaś trzeba, że referendarz uwzględnił fakt, że jedynie skarżący uzyskuje dochody, bowiem w żadnym miejscu nie wskazał na jakiekolwiek dochody uzyskiwane przez jego córkę. Zasadnie też zauważył, że przychody z działalności gospodarczej skarżącego dochodzą do 10.400 zł (deklaracja VAT-7 za miesiąc marzec 2016 r.). Partycypacja w kosztach postępowania jest bowiem obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Wnioskodawca posiada stałe źródło dochodów w postaci dochodów z działalności gospodarczej, które w zestawieniu z wykazanymi wydatkami koniecznego utrzymania pozwala w ocenie sądu na uiszczenie kwoty stanowiącej zaledwie ułamek należnego wpisu od skargi. Wielkość obrotów z prowadzonej działalności gospodarczej przeczy twierdzeniom strony o braku jakichkolwiek środków z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe. Prawdziwość twierdzeń skarżącego w zakresie przeznaczania całości dochodów na wydatki niezbędne do utrzymania jego oraz jego córki podważa także fakt nie przedstawienia wyciągów z rachunków bakowych i oświadczenia o prowadzeniu rozliczeń przez pocztę w sytuacji gdy czynsz za mieszkania jest płacony z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego w A. Bank. Referendarz sądowy w kontrolowanym postanowieniu trafnie też stwierdził, że dla oceny przedmiotowego wniosku nie bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżący reguluje swoje zobowiązania prywatnoprawne z tytułu kredytów, których comiesięczna rata wynosi blisko 2.500 zł, a przyznania prawa pomocy nie może uzasadniać chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez stronę. Tym samym za trafną Sąd uznał ocenę, że wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie (1.500 zł), fakt, że przed tutejszym sądem równocześnie ze skargi wnioskodawcy zawisła druga sprawa z wpisem sądowym w wysokości 2.042 zł oraz fakt, że jego nieuiszczenie w krótkim terminie 7 dni rodzi dla strony negatywne konsekwencje w postaci odrzucenia skargi stosowanie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prowadzą do konkluzji, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczania wpisu od skargi ponad kwotę 700 zł. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Ake.