I SA/Łd 842/16

Dnia 25 sierpnia 2017 roku P O S T A N O W I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 5 lipca 2017 r. w sprawie ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie: odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku od nieruchomości za okres od czerwca 2012 roku do września 2015 roku p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 5 lipca 2017 r. A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] roku w przedmiocie: odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku od nieruchomości za okres od czerwca 2012 roku do września 2015 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego do skargi w wysokości 500 zł. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości w związku z trudną sytuacją finansową spółki. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wynajmu i zarzadzania nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi. Wskazała jednak, że w związku z trudną sytuacją na rynku nieruchomości spółka nie realizuje swoich celów statutowych polegających na wybudowaniu i wynajęciu pomieszczeń handlowych. Z nadesłanych zeznań podatkowych CIT-8 wynika, że rok obrotowy 2016 strona zakończyła zyskiem w wysokości ok. 3.767 zł, przy czym nie była zobowiązana do zapłaty podatku w związku z odliczeniem strat z lat ubiegłych. Za rok 2015 odnotowała stratę na poziomie 910 zł, przy czym starta bilansowa była wyższa i wyniosła 3.310 zł.. Kapitał zakładowy spółki stanowi kwota ok. 540.821 zł, strona posiada także kapitał zapasowy w wysokości 9.400 zł. Wartość posiadanych przez wnioskodawczynię środków trwałych na koniec 2016 roku wynosiła 590.000 zł, przy czym jej aktywa stanowią grunty oraz udziały i akcje. Aktywa obrotowe spółki na koniec 2016 roku zamykały się kwotą 297 zł i stanowiły je środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych. Mimo wezwania strona nie nadesłała wyciągu z rachunku bankowego, jedynie oświadczyła, że rachunek ten został zamknięty przez bank. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że w 2016 roku w listopadzie spółka nie odnotowała obrotów, w grudniu jej przychody wyniosły 400 zł. Za miesiące styczeń i luty 2017 roku również brak przychodów. Postanowieniem Referendarza Sądowego z dnia 5 lipca 2017 r. odmówiono skarżącej spółce przyznania prawa pomocy Od powyższego postanowienia strona skarżąca wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano na trudną sytuację materialną spółki, uniemożliwiającą poniesienie kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z istotnych gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu poprzez umożliwienie dostępu do sądu podmiotom, które z uwagi na sytuację finansową nie są w stanie pokryć samodzielnie wszystkich kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. W odniesieniu do osoby prawnej oraz innej jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej spełnienie przesłanek z art. 246 § 2 postępowania przed sądami administracyjnymi skutkuje powstaniem możliwości przyznania przez sąd tym podmiotom prawa pomocy. Uznanie sądu w tym zakresie nie jest jednak dowolne i nieograniczone. Powołując się na orzecznictwo sądowe strona podniosła , że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Natomiast oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, sąd musi rozważać z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej - interes strony w dochodzeniu swoich praw przed sądem, i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Reasumując – zdaniem strony - uzasadnione jest przyjęcie, że zachodzą przesłanki o których mowa w art. 246 powołanej ustawy, do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych gdyż spółka nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j.), dalej "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. W rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił stanowisko Referendarza Sądowego, że skarżąca spółka nie wykazała spełnienia przesłanek wynikających z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2010, s. 568). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w art. 199 p.p.s.a. zasady, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wynajmu i zarządzania nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi. Wskazała jednak, że w związku z trudną sytuacją na rynku nieruchomości spółka nie realizuje swoich celów statutowych polegających na wybudowaniu i wynajęciu pomieszczeń handlowych. Z nadesłanych zeznań podatkowych CIT-8 wynika, że rok obrotowy 2016 strona zakończyła zyskiem w wysokości ok. 3.767 zł, przy czym nie była zobowiązana do zapłaty podatku w związku z odliczeniem strat z lat ubiegłych. Za rok 2015 odnotowała stratę na poziomie 910 zł, przy czym starta bilansowa była wyższa i wyniosła 3.310 zł.. Kapitał zakładowy spółki stanowi kwota ok. 540.821 zł, strona posiada także kapitał zapasowy w wysokości 9.400 zł. Wartość posiadanych przez wnioskodawczynię środków trwałych na koniec 2016 roku wynosiła 590.000 zł, przy czym jej aktywa stanowią grunty oraz udziały i akcje. Aktywa obrotowe spółki na koniec 2016 roku zamykały się kwotą 297 zł i stanowiły je środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych. Mimo wezwania strona nie nadesłała wyciągu z rachunku bankowego, jedynie oświadczyła, że rachunek ten został zamknięty przez bank. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że w 2016 roku w listopadzie spółka nie odnotowała obrotów, w grudniu jej przychody wyniosły 400 zł. Za miesiące styczeń i luty 2017 roku również brak przychodów. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, , a także wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie, która wynosi 500 zł Sąd doszedł do przekonania, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Przeciwnie, przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie pozwala przyjąć, iż zdobycie przez skarżącą środków finansowych na pokrycie opłat w postępowaniu sądowym, jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe w niniejszej sprawie. Należy przy tym podkreślić, że twierdzeniom spółki o braku jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania przeczy wartości posiadanego przez nią majątku trwałego (spółka jest wciąż właścicielem nieruchomości o wartości 590.000 zł). Sam fakt zajęcia należących do niej nieruchomości nie pozbawił spółki prawa własności do tego majątku, a będący w jej posiadaniu majątek nieruchomy w dalszym ciągu stanowi źródło jej dochodów. Nadto spółka dysponuje także kapitałem zapasowym w wysokości 9.400 zł mogącym stanowić źródło pokrycia obciążających ją kosztów sądowych. Ponadto należy zwrócić uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie Kodeksem spółek handlowych umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. t. 1 do art. 177 w A. Kidyba, w Komentarz aktualizowany do art. 177 Kodeksu spółek handlowych, publ. LEX/el. 2013). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Sąd stwierdza, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu. AKE.