I SA/Łd 862/12

Dnia 1 października 2012 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 1 października 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 roku i orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki jawnej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – A. K. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. A.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 roku i orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki jawnej. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł podatnik, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie w złożonym, na urzędowym formularzu PPF, oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz małoletnim synem J. Nie osiąga żadnych dochodów, jego żona z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2010 rok poniosła stratę w wysokości -182.342,33 zł. Majątek rodziny stanowią dom o pow. 200 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 10 ha. Jednakże całość posiadanego majątku, w tym środki transportu (8 samochodów) i nieruchomości zostały zajęte przez urząd skarbowy w Z. Na nieruchomościach ustanowione są także hipoteki, co oznacza, że nie ma jakiejkolwiek możliwości ich spieniężenia w celu uiszczenia wpisu od skargi. Ponadto zabezpieczenia na majątku opiewają na kwotę kilkudziesięciu milionów złotych i wielokrotnie przekraczają sumę posiadanych aktywów. Skarżący poinformował przy tym, że dom, w którym zamieszkuje, nie jest jego własnością i przebywa w nim wyłącznie dzięki życzliwości pełnoletniego syna M. K., który nie pozostaje z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast małoletni syn J. nie posiada żadnego majątku. Ponadto w uzasadnieniu wniosku skarżący dodatkowo wskazał, że w związku z działaniami organów podatkowych doszło do likwidacji firmy A sp. jawna, która stanowiła jedyne źródło osiąganych przez niego dochodów. Także i jego żona prowadzi wprawdzie działalność gospodarczą, lecz co miesiąc ponosi znaczne straty, a co za tym idzie, nie generuje jakichkolwiek przychodów (zajęcie kont bankowych). Z tego względu nie posiada żadnych dochodów ani oszczędności, którymi mógłby sfinansować wpis od skargi w niniejszej sprawie. Do wniosku skarżący załączył zestawienie dochodu za 2011 r., deklaracje VAT-7 dotyczące 2012 r., informację PIT/B o wysokości straty z pozarolniczej działalności gospodarczej poniesionej przez jego żonę w 2011 r. oraz jej zeznanie podatkowe (PIT-36L) za 2011 rok, a ponadto zaświadczenia wydane przez C SA dotyczące zajęcia rachunków bankowych małżonków. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 30 sierpnia 2012 roku wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego, w tym do wyjaśnienia kwestii, czy skarżący podjął działania zmierzające do podjęcia zatrudnienia i osiągania dochodu, a ponadto do udokumentowania wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącego i jego żonę wydatków eksploatacyjnych i wskazania kwoty środków przeznaczanych miesięcznie na utrzymanie rodziny oraz źródła finansowania tych wydatków, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego w drodze pisma z dnia 9 września 2012 roku wyjaśnił, że podatnik i jego żona nie posiadają żadnych dochodów ani oszczędności. Zamieszkują w domu należącym do ich pełnoletniego syna M.. Dzięki życzliwości syna nie muszą ponosić żadnych kosztów eksploatacyjnych i wydatków na utrzymanie rodziny, gdyż wszystkie wydatki pokrywa ich syn. Jednocześnie pełnomocnik podkreślił, że skarżący cały swój czas poświęca na pomoc żonie w prowadzeniu firmy B A.K.. Ta pomoc jest niezbędna, gdyż w ostatnim czasie firma żony przynosi straty. Natomiast podatnik posiada zarówno wiedzę, jak i doświadczenie w prowadzeniu tego rodzaju działalności i przy jego pomocy firma żony ma znacznie większą szansę na wyjście z kryzysu oraz funkcjonowanie na rynku. Żona skarżącego opłaca za niego – jako osobę współpracującą w B - składki ZUS. Z uwagi jednak na to, że firma przynosi straty, podatnik nie otrzymuje w ramach udzielanej pomocy wynagrodzenia. Do pisma pełnomocnik załączył oświadczenia skarżącego i jego żony w kwestii braku możliwości uzyskania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z uwagi na fakt ich zajęcia, a ponadto oświadczenia dotyczące ponoszenia wydatków eksploatacyjnych przez ich syna, a także druk ZUS P ZUA dotyczący zgłoszenia skarżącego do ubezpieczenia. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z treścią art. 243 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wyjaśnić przy tym należy, że zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do art. 245 § 4 p.p.s.a. częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Jednocześnie podkreślić należy, że w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz synem. Źródło utrzymania trzyosobowej rodziny stanowi działalność gospodarcza prowadzona przez żonę skarżącego w postaci firmy transportowo–spedycyjnej, która jednak, podaje skarżący, przynosi straty. Cały majątek posiadany przez skarżącego zarówno ruchomy (w postaci środków transportu), jak i nieruchomy oraz środki na rachunkach bankowych zostały zajęte przez organy podatkowe na kwotę kilkudziesięciu milionów złotych. Na dzień 2 kwietnia 2012 r. stan rachunku bankowego skarżącego (zajętego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego) wynosił 2.253,011 zł, a stan rachunku jego żony (zajętego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z.) wynosił -467,96 zł. Skarżący zamieszkuje wraz z żoną w domu będącym własnością ich starszego, pełnoletniego syna, który udziela rodzicom pomocy, ponosząc koszty związane z ich utrzymaniem oraz opłatami eksploatacyjnymi. Prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza w postaci spółki jawnej A została zlikwidowana i w związku z tym skarżący aktualnie nie osiąga żadnego dochodu, pomaga żonie w prowadzeniu firmy B, nie pobierając z tego tytułu wynagrodzenia. Jednocześnie z nadesłanego odpisu zeznania podatkowego wynika, że jego żona w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w 2011 roku odnotowała stratę w wysokości -88.144,24 zł. Z nadesłanego do akt sprawy zestawienia za rok podatkowy 2011 wynika przy tym, że małżonka skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła, co wymaga podkreślenia, obroty w wysokości 2.293.858,41 zł, przy kosztach uzyskania przychodu wynoszących 2.382.002,65 zł, co w efekcie skutkowało stratą w wysokości -88.144,24 zł. Ponadto z nadesłanej deklaracji VAT-7 za okres od stycznia do kwietnia 2012 roku wynika, że firma żony skarżącego zanotowała w: styczniu obrót na poziomie 92.915 zł, w lutym na poziomie 62.861 zł, marcu na poziomie 98.350 zł, zaś w kwietniu obroty te wyniosły 70.114 zł. Zauważyć przy tym należy, że w powyższym okresie nabycie towarów i usług przez tę firmę zamykało się kwotami: 100.171 zł (styczeń), 34.993 zł (luty), 178.115 zł (marzec) i 174.488 zł (kwiecień). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w tym wzrastającą wielkość obrotów firmy żony skarżącego, w prowadzeniu której skarżący uczestniczy jako osoba współpracująca, w tym zwłaszcza fakt, że obroty te wyniosły w 2011 roku 2.293.858,41 zł (przy obrotach w 2010 r. wynoszących 2.265.689 zł), a wykazana strata de facto jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i tym samym nie odzwierciedla, wbrew twierdzeniom skarżącego, realnej kondycji finansowej tejże firmy, Referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i na tej podstawie odmówił przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dodatkowo w tym względzie podkreślić należy, że skarżący wraz z małżonką nie ponoszą żadnych wydatków związanych z utrzymaniem i opłatami eksploatacyjnymi domu, w którym zamieszkują. Niewątpliwie taki stan rzeczy umożliwia im także wygenerowanie oszczędności niezbędnych na pokrycie kosztów sądowych w sprawach inicjowanych w drodze kolejnych skarg wnoszonych do sądu administracyjnego. Ponadto zauważyć należy, że skarżący nadal nie podjął żadnych działań, których efektem było osiąganie dochodu, służącego poprawie, jak wskazuje, położenia materialnego uzasadniającego przyznanie mu prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. (MSi)