I SA/Łd 862/14

Dnia 7 sierpnia 2014 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okresy styczeń – marzec oraz maj-listopad 2008 roku p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącej – J.S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi; 2/ odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. A.Rz. J.S., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okresy styczeń – marzec oraz maj-listopad 2008 roku. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) oświadczeniu o stanie rodzinnym, dochodach i majątku w szczególności skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W skład jej majątku wchodzi dom o pow. 350 m2 oraz udział (1/4) we współwłasności mieszkania o pow. 46,40 m2. Jednocześnie skarżąca wskazała, że z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu w Spółce A uzyskiwała wynagrodzenie w kwocie 6000 zł netto. Jednakże od marca 2014 roku wypłata wynagrodzenia została wstrzymana z uwagi na trudną sytuację finansową spółki. W związku z tym obecnie nie osiąga żadnego dochodu. W uzasadnieniu wniosku skarżąca dodatkowo wyjaśniła, że obecnie posiada znaczne zadłużenie opiewające na kwotę 215.669 zł (wobec ZUS, urzędu skarbowego oraz firmy B A.M.) powiększoną o kwotę kredytu obrotowego zaciągniętego na kwotę 980.000 zł (do spłaty pozostało 578.750 zł), kwotę zadłużenia wynikającego z postępowania w niniejszej sprawie oraz kwotę kredytu gotówkowego w wysokości 190.000 zł. Skarżąca podkreśliła przy tym, że ostatni dochód z tytułu pełnienia funkcji w zarządzie Spółki A otrzymała w lutym 2014 roku, obecnie nie osiąga żadnych dochodów i w utrzymaniu pomaga jej matka. W najbliższych miesiącach wypłata jej wynagrodzenia ma zostać przywrócona. Do wniosku skarżąca załączyła dokumenty potwierdzające powyższe okoliczności. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 23 lipca 2014 roku wezwano pełnomocnika skarżącej do złożenia przez skarżącą dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym do: nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków i lokat bankowych, w tym także rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą - za ostatnie 3 miesiące, określenia kwoty środków uzyskiwanych od matki, w ramach pomocy w utrzymaniu, nadesłania deklaracji podatkowych VAT-7 Spółki A Sp. z o.o. w Ł., w której skarżąca pełni funkcję prezesa zarządu, za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe, udzielania jednoznacznej informacji w kwestii terminu przywrócenia skarżącej wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu w Spółce A Sp. z o.o. w Ł. oraz do nadesłania odpisu zeznania podatkowego skarżącej za 2013 rok - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej w drodze pisma nadanego w dniu 1 sierpnia 2014 roku nadesłał wymagane dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy jest częściowo zasadny. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Stosownie do postanowień art. 243 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (rubryka nr 4 formularza PPF). Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające do udzielenia prawa pomocy. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w art. 199 p.p.s.a. zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów źródłowych wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo. W skład jej majątku wchodzi dom o pow. 350 m2 oraz udział (1/4) we współwłasności mieszkania o pow. 46,40 m2. Skarżąca z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu w Spółce A do lutego 2014 roku uzyskiwała wynagrodzenie w kwocie 6000 zł netto. Jednakże od marca 2014 roku wypłata wynagrodzenia została wstrzymana z uwagi na trudną sytuację finansową Spółki. Aktualnie, jak wynika z protokołu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników A Sp. z o.o. i uchwały dotyczącej wynagrodzenia, wynagrodzenie skarżącej zostało zmniejszone do kwoty 3.634 zł (począwszy od marca 2014 r.). Ponadto skarżąca w ramach pomocy w utrzymaniu korzysta ze środków uzyskiwanych od matki w kwocie 800 zł. Jednocześnie skarżąca posiada znaczne zadłużenie opiewające na kwotę 215.669 zł (wobec ZUS, urzędu skarbowego oraz firmy B A. M.) powiększoną o kwotę kredytu obrotowego zaciągniętego na kwotę 980.000 zł, kwotę zadłużenia wynikającego z postępowania w niniejszej sprawie oraz kwotę kredytu gotówkowego w wysokości 190.000 zł. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w nadesłanych dokumentach źródłowych, w tym dokumentach dotyczących blokad na posiadanym przez nią rachunku bankowym. Ponadto w 2013 roku skarżąca z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej poniosła stratę w kwocie 170.486,63 zł (według PIT-36L). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uznał, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dlatego w celu zachowania prawa strony do rozpatrzenia jej sprawy przez sąd zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na tym etapie postępowania uznać należy za przedwczesny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że sytuacja finansowa skarżącej wobec wykazanej kwoty obciążeń finansowych świadczy wprawdzie o występującym obecnie braku zdolności płatniczych, aczkolwiek fakt przywrócenia skarżącej wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu w Spółce A oraz korzystanie z pomocy finansowej udzielanej jej przez matkę, nie pozwalają na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez skarżącą w niniejszej sprawie. Z powyższych względów za przedwczesne uznano orzekanie o kosztach sądowych występujących potencjalnie w przyszłości. Odmowa przyznania całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie zamyka stronie drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego przyznanie w przyszłości w sytuacji braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. A.Rz.