I SA/Łd 862/16

Dnia 16 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. M. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 22 listopada 2016 roku o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr UNP:[...] [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 roku p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. J. M. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 7 553 zł podatniczka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z 8 letnią córką. Źródłem jej utrzymania jest prowadzona działalność gospodarcza, która przynosi straty. Jedyny majątek wnioskodawczyni stanowi dom o pow. 200 m2 i nieruchomość rolna o powierzchni 2 ha obciążona kredytem hipotecznym z ratą w wysokości 1 500 zł miesięcznie. Ponadto wobec wnioskodawczyni prowadzone jest postępowanie egzekucyjne ("w urzędzie skarbowym"), a także prowadzone są postępowania kontrolne, w związku z tym znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Zarządzeniem z 21 października 2016 r. strona została wezwana do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez: nadesłanie: odpisów zeznań podatkowych za 2014 i 2015 rok, odpisu z prowadzonej podatkowej księgi przychodów i rozchodów za trzy ostatnie miesiące; odpisów deklaracji VAT-7 za trzy ostatnie miesiące z tytułu działalności gospodarczej wnioskodawczyni, wyciągów z posiadanych rachunków i ewentualnych lokat bankowych za ostatnie 2 miesiące (prywatnych i firmowych), wskazanie tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej miejsce zamieszkania skarżącej i udokumentowanie wysokości ponoszonych świadczeń eksploatacyjnych oraz innych stałych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, udokumentowanie wysokości alimentów uzyskiwanych przez córkę skarżącej od ojca. W odpowiedzi nadesłała wyciąg z podatkowej księgi przychodów i rozchodów obrazujący, że do końca września br. osiągnęła przychód w wysokości 161 815 zł, poniosła koszty w kwocie 248 988 zł i zanotowała stratę w wysokości 87 173 zł. Z nadesłanych kopii deklaracji VAT-7 wynika, że miesięczny obrót firmy wnioskodawczyni wniósł w lipcu br. 10 565 zł, w sierpniu i wrześniu nie uzyskała ona żadnych przychodów, z kolei w tym okresie co miesiąc dokonywała zakupów towarów i usług na kwoty od 10 500 zł do 12 300 zł. Działalność gospodarcza skarżącej w latach ubiegłych przynosiła jej przychody na poziomie 1 150 962 zł w 2015 r. i 2 971 708 zł w 2014 r., w obu latach przyniosła także dochód odpowiednio 18 765 zł i 70 502 zł. Nieruchomość, w której zamieszkuje skarżąca stanowi jej własność i jest obciążona kredytem hipotecznym zaciągniętym na jej zakup w wysokości 500 000 zł. Jedynym wydatkiem mieszkaniowym udokumentowanym przez wnioskodawczynię są wydatki na prąd w wysokości 384 zł miesięcznie. Referendarz sądowy postanowieniem z 22 listopada 2016 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu, zwrócił uwagę, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie udzieliła, żadnych informacji dotyczących posiadanych na utrzymanie dochodów ani wysokości ponoszonych wydatków swojego niezbędnego utrzymania. Oświadczyła, że jej działalność gospodarcza przenosi straty, a majątek to dom o powierzchni 200 m2 z działką o powierzchni 2 ha obciążony hipoteką na rzecz banku (wysokość miesięcznej raty kredytu 1 500 zł). Jak zauważył referendarz sama strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza automatycznie braku środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania. Nadto w sierpniu i wrześniu strona dokonywała zakupów towarów i usług na kwoty zdecydowanie przekraczające wysokość należnego wpisu od skargi nie wskazując źródeł finansowania tych wydatków. Także wielkość obrotów oraz zyski z lat poprzednich z tytułu prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej przeczą jej twierdzeniom o braku jakichkolwiek środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe w sprawie. Nie nadesłanie (mimo wezwania) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych nie pozwala na prześledzenie rzeczywistej kondycji finansowej skarżącej w celu obiektywnego ustalenia jej sytuacji finansowej, a skoro nie udzieliła żadnych informacji o źródłach finansowania swojej działalności gospodarczej oraz kosztów niezbędnego utrzymania jej twierdzenia o braku środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania są gołosłowne. W konkluzji referendarz stwierdził, że oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącej stało się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, i możliwości płatniczych, a skarżąca nie wywiązała się z obowiązku udokumentowania swojej sytuacji finansowej, uniemożliwiła tym samym kompleksowa ocenę swoich możliwości płatniczych, co skutkowało odmową przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia doręczono stronie 29 listopada 2016 r. W sprzeciwie złożonym 6 grudnia 2016 r. strona wyjaśniła, że nie zgadza się z w/w postanowieniem, jest ono według niej nieprawidłowe i pozbawia jej możliwości dochodzenia swoich racji w postepowaniu sądowym. Dodał, że nie posiada środków umożliwiających jej uiszczenie wpisu w wymaganej wysokości. Do sprzeciwu nie załączyła żadnych nowych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie prawnej może zostać przyznane, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa zatem na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. W ocenie sądu analiza wniosku skarżącej i nie pozwala na przyjęcie, że wykazała ona brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a zatem zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy zasadnie odmówił zwolnienia jej od kosztów sądowych. Przypomnieć należy, iż wnioskowane prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Warunkiem jego przyznania jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Tymczasem w rozstrzyganej sprawie skarżąca w zasadzie nie przedstawiła informacji pozwalających na kompleksową ocenę jej sytuacji materialnej, a tym samym oceny czy sytuacja ta faktycznie uniemożliwia jej pokrycie kosztów wpisu od skargi. Niezbędne informacje dotyczące sytuacji rodzinnej oraz możliwości płatniczych strony nie zostały przedstawione także w odpowiedzi na wystosowane w tym zakresie wezwanie. Jedynym udokumentowanym w sprawie wydatkiem niezbędnego utrzymania jest opłata za energię elektryczną w wysokości 384 zł miesięcznie. Skarżąca nie nadesłała żadnych informacji co do posiadanych rachunków bankowych, za pośrednictwem których możliwe byłoby ustalenie ponoszonych wydatków na zaspokojenie niezbędnych kosztów utrzymania, nie wyjaśniła czy ojciec jej dziecka partycypuje w kosztach utrzymania córki, bądź czy uzyskuje ona środki z funduszu alimentacyjnego. Wreszcie nie wskazała źródła finansowania czynionych wydatków niezbędnego utrzymania. Wobec tego nie można ustalić czy rzeczywiście obiektywnie sytuacja strony uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. To rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, wiarygodnego wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz takiegoż wykazania rzeczywiście posiadanych środków finansowych służących ich pokryciu z podaniem źródła ich pochodzenia. Mając na względzie powyższe okoliczności, sąd na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Ake.