I SA/Łd 867/08

Dnia 14 lipca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy: Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu M. P. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 13 czerwca 2008 roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę M.P., na swoją decyzję z dnia 7 kwietnia 2008 roku w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych od dokonanych wypłat wynagrodzeń za poszczególne miesiące 2003 i 2004 roku. W skardze zawarty był wniosek o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości. W złożonym na formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątku i dochodach skarżący podał, iż wspólnie z żoną oraz pełnoletnim studiującym synem prowadzi gospodarstwo domowe, którego dochody miesięczne zamykają się kwotą 9.800 zł. Skarżący wraz z rodziną zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym o powierzchni 50 m2 , nie posiada żadnego majątku ruchomego, nieruchomości ani oszczędności. Uzasadniając swój wniosek wskazał, iż będąc zatrudnionym w firmie A. nie otrzymywał wynagrodzenia co wiązało się z zaciągnięciem prywatnych zobowiązań na zaspokajanie podstawowych potrzeb jego rodziny, które spłaca do dziś. Nadto wskazał, iż leczy się na nadciśnienie tętnicze oraz przewlekłe zapalenie ucha środkowego i ponosi miesięcznie wydatki rzędu 800 zł na leki i leczenie Wydatki te z kosztami utrzymania mieszkania w całości pochłaniają jego dochody. Nadto skarżący pomaga finansowo swojej teściowej, która jest osobą chorą i wymaga stałej opieki oraz ponosi koszty związane ze studiami syna. Zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2008 roku skarżący został wezwany do nadesłania zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości swoich oraz żony dochodów za dwa ostatnie lata kalendarzowe, wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; oraz udokumentowania wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych, wydatków na leki i leczenie oraz naukę syna, na które wskazuje w swoim wniosku o prawo pomocy. W wykonaniu zarządzenia sądu skarżący nadesłał kopie deklaracji podatkowych PIT37 za lata 2005-2007, z których wynika, iż dochody netto w jego gospodarstwie domowym w roku 2005 zamykały się kwotą około 4,234 zł miesięcznie, w 2006 roku kwotą 5.221 zł zaś w roku 2007 5.726 zł r. Skarżący nadesłał także dwie umowy pożyczki: z 28 września 2007 roku na kwotę 19.000 zł z terminem spłaty do dnia 8 marca 2009 roku oraz umowę z dnia 5 października 2005 roku na kwotę 20.000 zł z terminem spłaty do dnia 15 września 2008 roku oraz dowody potwierdzające wysokość uiszczanych co miesiąc z tego tytułu rat kredytowych w łącznej kwocie 1.870 zł.. Odnośnie ponoszonych kosztów leczenia skarżący przedstawił zaświadczenie lekarskie potwierdzające występowanie u niego schorzeń, na które wskazuje we wniosku oraz fakturę dokumentującą wydatki na leki na kwotę blisko 50 zł i rachunek pochodzący od Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej MEDAX, za wizytę domową – udzielenie skarżącemu w dniu 1 grudnia 2007 roku pomocy doraźnej, na kwotę 150 zł , jako dokumentujący wysokość wydatków na leczenie jakie miesięcznie ponosi skarżący. Nadto udokumentował miesięczne stałe wydatki gospodarstwa domowego na kwotę około 1.450 zł (czynsz 375 zł, opłata za telefon stacjonarny 154 zł, 17 zł abonament radiowo-telewizyjny, 237 zł telefon komórkowy, 93,33 zł energia elektryczna, 206 abonament za telewizje kablową i Internet oraz 327 zł gaz). Skarżący nadesłał jeszcze wyciąg z rachunku bankowego żony w Banku PEKAO SA: za okres od 27 kwietnia do 26 maja 2008 roku, na którym saldo końcowe wynosiło 663,13 zł , a kwota obciążeń rachunku to 6.378,07 zł zaś uznania wynosiły 3.511,20 zł. Ponadto nadesłał kopię postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie z dnia 14 maja 2008 roku zwalniające częściowo spod egzekucji administracyjnej zajętą w dniu 13 maja 2008 roku wierzytelność w banku PKO VI Oddział w Łodzi i ograniczające wysokość zajęcia do kwoty 1000 zł, pozostawiające pozostałe środki do dyspozycji klienta. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie jest zasadny. Stosownie do przepisu art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy M.P. wskazał, iż wspólnie z żoną i synem prowadzi gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód zamyka się kwotą około 6.860 zł netto. Skarżący wraz z rodziną zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym o powierzchni 50m2, nie posiada żadnego majątku, ruchomego, nieruchomości ani oszczędności. Miesięczne stałe wydatki gospodarstwa domowego skarżącego wynoszą około 1.450 zł, nadto kwotę około 50 zł miesięcznie wydaje on na leki, ponosi także miesięcznie koszty związane ze spłatą zaciągniętych pożyczek w wysokości 1.870 zł. Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, czy skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Mimo wezwania sądu skarżący nie złożył wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, a jedynie wyciąg za okres jednego miesiąca z konta należącego do jego żony. Z nadesłanego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie wynika, iż skarżący dysponuje jeszcze jednym rachunkiem bankowym w Banku PKO VI Oddział w Łodzi częściowo zajętym (do kwoty 1000 zł.) w toku postępowania egzekucyjnego. Powyższe uniemożliwia prawidłową ocenę posiadania bieżących środków finansowych, którymi dysponuje skarżący. Wskazać należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, w ocenie zaś sądu jego postawa służy zaprezentowaniu swojej sytuacji majątkowej w taki sposób by odpowiadała przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ze złożonych na wezwanie sądu dokumentów wynika, iż dochody w gospodarstwie domowym skarżącego w ostatnich 3 latach znajdowały się na poziomie znacznie przekraczającym średnią krajową i wynosiły około 4.234 zł. netto miesięcznie w 2005 roku 5.221,51 zł netto miesięcznie w 2006 roku oraz 5.726,90 zł netto w roku ubiegłym. Powyższe czyni niewiarygodnym oświadczenie skarżącego o złej kondycji finansowej jego gospodarstwa domowego w minionych latach. Przeczy jej także fakt zaciągnięcia przez żonę skarżącego pożyczek w roku 2005 oraz 2007 bowiem przy okazji ich udzielania sytuacja finansowa gospodarstwa domowego skarżącego była przedmiotem wnikliwej analizy insynuacji finansowej, a udzielenie pożyczek na łączną kwotę blisko 40.0000 zł pozwala przyjąć, iż oceniona została ona jako dobra. Za niewiarygodne uznać należy także oświadczenie skarżącego dotyczące czynienia co miesiąc wydatków rzędu 800 zł na leki i leczenie, skarżący bowiem udokumentował te wydatki na kwotę około 50 zł miesięcznie, a przedstawiona faktura VAT na kwotę 150 zł jest rachunkiem za udzielenie pomocy doraźnej w domu pacjenta, nie może więc dokumentować wydatków na comiesięczne wizyt u lekarzy specjalistów, na które skarżący wskazuje w swoim wniosku. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że M.P. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Sąd nie przychylił się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym mając na uwadze, iż obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy skarżący i jego żona osiągają dochody blisko 10.000 zł miesięcznie, które w ocenie sądu pozwalają na wygospodarowanie środków na uiszczenie wymaganych w sprawie kosztów sądowych. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego żony skarżącego za okres jednego miesiąca wynika, iż na dzień wnoszenia niniejszej skargi skarżący dysponował kwotą znacznie przekraczającą wysokość wpisu w sprawie niniejszej. Pomoc finansowa udzielana teściowej na, którą powołuje się w swoim wniosku, aczkolwiek zasługuje na uznanie z punktu widzenia zasad współżycia społecznego pozostaje bez wpływu na ocenę sytuacji materialnej skarżącego w rozstrzyganej sprawie, bowiem to do skarżącego należy wybór sposobu gospodarowania posiadanymi, znacznymi środkami finansowymi. Wysokość miesięcznego dochodu w rodzenie skarżącego w zestawieniu z wysokością wpisu sądowego w sprawie niniejszej nie pozwala na przyjęcie, iż skarżący obiektywnie nie posiada środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. M.P.