I SA/Łd 869/13

Dnia 2 lipca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Paweł Kowalski po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2006 roku p o s t a n a w i a: odrzucić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W dniu 21 czerwca 2013 roku A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku określającą podatniczce kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2006 roku. W skardze zawarty był wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z 15 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z 28 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w Z. z powodu uiszczenia po upływie terminu wpisu od wniesionej skargi. Po uprawomocnieniu się powyższego rozstrzygnięcia spółka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Powyższy wniosek zarządzeniem referendarza sądowego z 9 maja 2014 roku został pozostawiony bez rozpoznania wobec nienadesłania przez skarżącą wypełnionego formularza PPPr. W dniu 20 maja 2014 roku do sądu wpłynął formularz PPPr z kolejnym wnioskiem spółki o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 28 maja 2014 r. Referendarz sądowy odrzucił wniosek o przyznanie prawa pomocy uznając go za niedopuszczalny z uwagi na fakt, iż został złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie. Odpis postanowienia doręczono skarżącej w dniu 10 czerwca 2014 r. Pismem z dnia 12 czerwca 2014 r. spółka A. wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia 28 maja 2014 r. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że prawo pomocy jest skarżącej potrzebne i niezbędne w celu przywrócenia terminu, przeprowadzenia postępowania nadzwyczajnego i innych działań prawnych. Odwołano się też do trudnej sytuacji materialnej spółki, która z winy urzędu skarbowego ciągnie się od 2011 r., a przeprowadzane kontrole są próbą zemsty za wcześniej wygrane przez spółkę sprawy. Dodatkowo Prezes Zarządu Spółki A. wskazał, że nie wie, dlaczego skargi w sprawach I SA/Łd 868/13 oraz I SA/Łd 869/13 zostały odrzucone, oświadczył ponadto, iż był przekonany, że jego pismo z dnia 12 grudnia 2013 r., w którym poinformował, że wpłaci wpis od skargi w terminie do 15 stycznia 2014 r. jest w sprawie wiążące. Podsumowując stwierdził, iż nieprzyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie pozwoli spółce na przeprowadzenie postępowania nadzwyczajnego, a brak "wzruszenia sprawy wypłynie na zakończenie sprawy i nie pozwoli na wydanie wyroku i bezstronne osądzenie sprawy przez Sąd". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 14 marca 2012 r., poz. 270.), przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a."., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika, zatem jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia (zarządzenia) i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. W myśl przepisu art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przyjąć należy, że prawo pomocy polegające na zwolnieniu od kosztów sądowych oraz ustanowieniu profesjonalnego pełnomocnika ma na celu umożliwienie stronie dochodzenia swoich praw w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jak też realizację zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu, gdy jej sytuacja finansowa nie pozwala w pełni skorzystać z przysługujących uprawnień. Inaczej mówiąc chodzi o zapewnienie stronie konstytucyjnego prawa do sądu, bez względu na jej sytuację majątkową i finansową. Z powołanego art. 243 § 1 p.p.s.a. wynika, że ustawodawca w sposób wyraźny określił ramy czasowe do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przez określenie "tok postępowania", zawarte w art. 243 § 1 p.p.s.a. należy rozumieć tok postępowania sądowoadministracyjnego od chwili jego wszczęcia do prawomocnego zakończenia. Wyjaśnić więc należy, że samo wystąpienie przez stronę z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Stwierdzenie prawomocności orzeczenia kończącego postępowanie oznacza, że sprawa sądowoadministracyjna nie jest już sprawą rozpoznawaną przez Sąd. Jak wynika z akt niniejszej sprawy postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 stycznia 2014 r. odrzucające skargę spółki A. uprawomocniło się w dniu 20 marca 2014 r. Prawomocność zaś orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie oznacza, że brak jest możliwości jego zaskarżenia w zwyczajnym trybie odwoławczym (pr. postanowienia NSA z 23 maja 2006 r. II GZ 51/06, z dnia 4 lipca 2006 r. II OZ 684/06, z dnia 4 września 2012 r. I OZ 585/12 dostępne w bazie CBOIS pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że postępowanie dotyczące przyznania prawa pomocy ma charakter incydentalny, a zatem ma rację bytu dopóty, dopóki postępowanie główne nie zostanie prawomocnie zakończone. W sytuacji zaś, gdy dojdzie do prawomocnego zakończenia przed sądem administracyjnym kwestia prawa pomocy staje się bezprzedmiotowa (por. postanowienie WSa w Łodzi z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn.. akt I SA/Łd 1348/10). Wobec powyższego wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy należy uznać za niedopuszczalny. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 w zw. z art. 243 § 1 i art. 64 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. J.B.