I SA/Łd 878/13

Dnia 5 grudnia 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. K. na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł z dnia [...] w przedmiocie dokonania wpisu do rejestru zastawów skarbowych p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu – M. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 13 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę M.K. na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie dokonania wpisu do rejestru zastawów skarbowych. Wobec treści postanowienia skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (PPF) skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, 18-letnią córką J. i dwoma synami w wieku: 14 lat (syn B.) i 10 lat (syn K.). Jednocześnie skarżący wskazał, że osiąga dochód z tytułu działalności gospodarczej (za rok 2012 – w kwocie 116,20 zł) i gospodarstwa rolnego w kwocie 324,72 zł brutto miesięcznie. Natomiast jego żona osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia w ramach umowy o zastępstwo w wysokości 2223,31 zł brutto. Skarżący wskazał przy tym, że majątek rodziny stanowią nieruchomości w postaci domu o pow. 113 m2, nieruchomości rolnej o pow. 5,7657 ha oraz innej nieruchomości o pow. 0,17 ha, a ponadto 2 samochody marki: Skoda Fabia (2004 rok produkcji) oraz Skoda Octavia (2012 rok produkcji). Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że jest rolnikiem. Gospodarstwo leży na terenach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Prowadzi także działalność gospodarczą. W ubiegłym roku osiągnął dochód w wysokości 1.394,45 zł. Jednocześnie skarżący oświadczył, że jego żona nie ma stałego zatrudnienia, od 15 marca 2011 roku jest zatrudniona w oparciu o umowę na zastępstwo. Jej miesięczne dochody netto wynoszą średnio 1.650 zł. Na utrzymaniu małżonków pozostaje trójka dzieci. Średni dochód miesięczny na jednego członka rodziny za 2012 rok wyniósł 465,81 zł. Skarżący dodał, że oboje z żoną nie posiadają majątku, który mogliby zbyć. Dom jest jedynym miejscem, w którym zamieszkają wraz dziećmi. Jest on obciążony kredytem hipotecznym w A. Natomiast grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, obciążone są prawem pierwokupu na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych. Skarżący wskazał przy tym, że dwa samochody, które posiadają, umożliwiają jego żonie dojazd do pracy (66 km w jedną stronę) oraz prowadzenie gospodarstwa i działalności gospodarczej. Jeden z samochodów jest bardzo wysłużony, drugi natomiast jest obciążony kredytem i został zakupiony w związku z realizacją umowy z firmą budowlaną w związku ze zleceniem, które zostało wykonane, ale do dziś nieopłacone. Obecnie jego dłużnik, firma B oraz jeden z wierzycieli wnieśli o ogłoszenie upadłości Spółki. W konkluzji skarżący stwierdził, że obecna sytuacja materialna jego rodziny uniemożliwia ponoszenie opłat sądowych oraz związanych z zatrudnieniem profesjonalnego pełnomocnika, a ewentualne koszty mogłyby tę sytuację jeszcze pogorszyć. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 31 października 2013 roku wezwano wnioskodawcę do nadesłania dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do: wykazania kwoty dochodu miesięcznego osiąganego przez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, przedstawienia informacji w kwestii uzyskania przez skarżącego dopłat z Unii Europejskiej z zakresu rolnictwa wraz ze wskazaniem kwoty tych dopłat, złożenia wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę kont i lokat bankowych, w tym zwłaszcza związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, za ostatnie 3 miesiące, wskazania kwoty wydatków ponoszonych miesięcznie na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty eksploatacyjne, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 29 listopada 2013 roku skarżący w drodze pisma z dnia 26 listopada 2013 roku poinformował, że dochód miesięczny z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za trzy kwartały 2013 roku ustalony na podstawie deklaracji VAT-7K wyniósł -2.977 zł (strata). Do pisma skarżący załączył wyciąg z rachunku bankowego oraz wniósł o włączenie do akt sprawy dokumentów nadesłanych przez jego żonę H. J.-K. do sprawy o sygn. akt III SA/Łd 998/13. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Przede wszystkim należy jednak zauważyć, że stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić przy tym należy, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów źródłowych wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, 18-letnią córką i dwoma małoletnimi synami. Skarżący osiąga dochód z tytułu działalności gospodarczej (za rok 2012 – w kwocie 116,20 zł) i gospodarstwa rolnego w kwocie 324,72 zł brutto miesięcznie. Przy czym dochód miesięczny z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za trzy kwartały 2013 roku wyniósł -2.977 zł, czyli był stratą (według VAT-7k). Natomiast żona skarżącego osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia w ramach umowy o zastępstwo w wysokości 2223,31 zł brutto. Majątek rodziny stanowią zaś nieruchomości w postaci domu o pow. 113 m2, nieruchomości rolnej o pow. 5,7657 ha oraz innej nieruchomości o pow. 0,17 ha, a ponadto 2 samochody marki: Skoda Fabia (2004 rok produkcji) oraz Skoda Octavia (2012 rok produkcji). Średni dochód miesięczny na jednego członka w rodzinie skarżącego za 2012 rok wyniósł 465,81 zł. Jednocześnie z dokumentów załączonych do akt sprawy o sygn. III SA/Łd 998/13, które Referendarz sądowy wziął pod uwagę z urzędu, wynika, że miesięczne koszty utrzymania domu rodziny skarżącego to kwota rzędu 300 zł, energia elektryczna – 270 zł, podatek – 21 zł, do tego w sezonie grzewczym dochodzą koszty opału w wysokości 440 zł miesięcznie. Skarżący obciążony jest obowiązkiem spłaty kredytu na samochód zakupiony w związku z działalnością gospodarczą w wysokości 850 zł miesięcznie. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w pierwszym kwartale tego roku przychody skarżącego kształtowały się na poziomie 7.686 zł, w drugim kwartale wyniosły 7.252 zł, zaś w trzecim kwartale 14.751 zł (według kwartalnych deklaracji VAT-7). Ponadto skarżący nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie i przyznał mu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W ocenie Referendarza sądowego przedstawiona we wniosku sytuacja majątkowa skarżącego powoduje bowiem, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Spełnienie zaś tej przesłanki obligowało Referendarza sądowego do uwzględnienie wniosku w żądanym zakresie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 504). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. (MSi)