I SA/Łd 887/10

Dnia 25 stycznia 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Z. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty podatku akcyzowego należnego z tytułu importu towarów p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej – B. Z. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. B.Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia kwoty podatku akcyzowego należnego z tytułu importu towarów. W dniu 26 października 2010 roku do Sądu wpłynęło pismo skarżącej zawierające m.in. wniosek o "wyznaczenie zawodowego prawnika z urzędu do reprezentowania mojej osoby i stanowiska przed sądem". W złożonym następnie na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego skarżąca wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z dwójką dzieci: 12-letnią córką K. oraz 9-letnim synem D. Podniosła przy tym, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie osiąga żadnego dochodu. Utrzymuje się "z obrotu", wyprzedaje pozostałości towarowe. Dodała, że posiada kredyty bankowe, a jej jedyny majątek stanowi mieszkanie o pow. 53 m2. Ponadto skarżąca oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. W uzasadnieniu wniosku przywołała natomiast argumenty uzasadniające, w jej ocenie, przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Z uwagi na fakt, iż zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 2 grudnia 2010 roku skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym: przesłania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, nadesłania deklaracji podatkowych odzwierciedlających wskazaną we wniosku kwotę dochodu z tytułu prowadzonej działalności za ostatnie 3 miesiące, wskazania, czy w utrzymaniu rodziny partycypują inne osoby (w tym podania, czy ma przyznane alimenty na dzieci: córkę K. oraz syna D., a jeśli tak, do podania ich kwoty), określenia kwoty środków przeznaczanych na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty oraz źródeł ich pochodzenia, a ponadto nadesłania kserokopii umów kredytowych wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wezwanie w powyższej kwestii wraz ze stosownym pouczeniem o skutkach jego niewykonania zostało skarżącej doręczone w dniu 22 grudnia 2010 roku. W zakreślonym terminie skarżąca nie nadesłała wymaganych przez Referendarza sądowego dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Jednocześnie podkreślić należy, że wykładnia zawartego w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. W sytuacji zaś gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, Referendarz sądowy na podstawie art. 255 p.p.s.a. ma prawo żądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Odnosząc powyższe uwagi do złożonego wniosku stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Tymczasem oświadczenie skarżącej, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające, gdyż zawierało jedynie oświadczenie, że pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z dwójką małoletnich dzieci. Nie osiąga żadnego dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Utrzymuje się "z obrotu", wyprzedaje pozostałości towarowe. Posiada kredyty bankowe, a jej jedyny majątek stanowi mieszkanie o pow. 53 m2. Z uwagi na ten fakt zasadne było zatem wezwanie wnioskodawczyni do uzupełnienia wniosku o dane, które pozwoliłyby na dokładną ocenę jej realnych możliwości płatniczych, w tym do nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, deklaracji podatkowych odzwierciedlających wskazaną we wniosku kwotę dochodu z tytułu prowadzonej działalności za ostatnie 3 miesiące, wskazania, czy w utrzymaniu rodziny partycypują inne osoby, określenia kwoty środków przeznaczanych na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty oraz źródeł ich pochodzenia, a ponadto nadesłania kserokopii umów kredytowych wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwie wymagane dokumenty pozwoliłyby zweryfikować twierdzenia skarżącej w kwestii niezbędności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Brak zaś realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem Referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej i ustalenia, czy rzeczywiście nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić przy tym należy, że Referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości strony nie są wystarczająco wyjaśnione, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych oświadczeń i żądanych informacji w tym przedmiocie. Sprawą wnioskodawcy jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. (MSi)