I SA/Łd 89/16

PostanowienieWSA w Łodzi2016-09-07

Skład orzekający: Magdalena Sieniuć

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej, która wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, należy przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie adwokata?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie adwokata jest zasadny, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść ani jakichkolwiek, ani pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W przypadku skarżącej, która prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, utrzymuje się z jej emerytury, posiada jedynie dom o znacznej wartości, ale bez innych oszczędności, a także jest bezrobotna, przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata jest uzasadnione.
Stan faktyczny
Skarżąca M. D. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. dotyczącą zobowiązania podatkowego. Wniosek został złożony po tym, jak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił jej skargę. Skarżąca oświadczyła, że jest bezrobotna, utrzymuje się z emerytury matki, a jej jedynym majątkiem jest dom. Po wezwaniu do uzupełnienia wniosku, skarżąca przedstawiła dodatkowe dokumenty.
Rozstrzygnięcie
Przyznano skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata i umorzono postępowanie sądowe z ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 7 września 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 7 września 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącej – M. D. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata; 2/ umorzyć postępowanie sądowe z ponownego wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok. Wobec treści wyroku skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką A. B.. Jej jedyny majątek stanowi dom w T. o wartości 300.000 zł. Obie z matką nie posiadają żadnego innego majątku ani oszczędności. Skarżąca wskazała przy tym, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku z tego tytułu. Obie z matką utrzymują się wyłącznie z emerytury matki w wysokości 1.550 zł. Z tej kwoty pokrywają wszystkie koszty i stałe wydatki. Ponadto skarżąca oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym oraz rzecznikiem patentowym. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 1 sierpnia 2016 roku wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącą i jej matkę rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, wyjaśnienie kwestii przyczyny braku zarejestrowania skarżącej jako osoby bezrobotnej w urzędzie pracy wraz ze wskazaniem, czy skarżąca podjęła jakiekolwiek działania celem znalezienia zatrudnienia (miejsca pracy) i kwestii partycypowania A. B. w wydatkach rodziny na opłaty eksploatacyjne i w kosztach utrzymania oraz udokumentowanie miesięcznej kwoty wydatków przeznaczanych przez rodzinę na utrzymanie i opłaty eksploatacyjne, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w drodze pisma, nadanego w dniu 30 sierpnia 2016 roku, nadesłała wymagane dokumenty i oświadczenia dotyczące jej sytuacji majątkowej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką A. B.. Ojciec A. B. zmarł w 2011 roku. Jedyny majątek skarżącej stanowi dom w T. o wartości 300 000 zł. Obie z matką nie posiadają żadnego innego majątku ani oszczędności, co znajduje potwierdzenie w nadesłanych wyciągach bankowych. Skarżąca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. W chwili obecnej samodzielnie poszukuje pracy, wcześniej w urzędzie pracy nie otrzymała żadnej propozycji zatrudnienia. Rodzina utrzymuje się wyłącznie z emerytury matki skarżącej w wysokości 1.652 zł. Z tej kwoty są pokrywane wszystkie koszty i stałe wydatki, które jak podała skarżąca, wynoszą ok. 832 zł. Ponadto, jak wynika z zeznania (PIT-28) przychody skarżącej w 2014 roku wyniosły 2.473,58 zł, a w 2015 roku stanowiły kwotę 22.736,40 zł. Saldo końcowe rachunku matki skarżącej w analizowanym okresie zamykało się odpowiednio kwotą: 3.672,54 zł (stan na 30.05.2016 r.), 4.095,66 zł (stan na 30.06.2016 r.) i 2.350,20 zł (stan na dzień 15.08.2016 r.). Natomiast saldo należącego do skarżącej rachunku bankowego opiewało w tym okresie na kwotę 0 zł. W tej sytuacji, mając na względzie w pierwszym rzędzie fakt, iż postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2016 roku zostało przyznane skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, referendarz sądowy rozpoznający niniejszy wniosek uznał za zasadne dokonać oceny sytuacji materialnej skarżącej z punktu widzenia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uwzględniając powyższe okoliczności i zarazem dokonując oceny sytuacji majątkowej wnioskodawczyni w powyższym zakresie, referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącej w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu zasługuje na uwzględnienie i przyznał jej prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Przedstawiona we wniosku sytuacja majątkowa oraz fakt, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w czterech sprawach, dowodzą bowiem, iż nie jest ona w stanie ponieść zarówno jakichkolwiek, jak i pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pozostałym zakresie postępowanie z ponownego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć na zasadzie art. 249a p.p.s.a., gdyż w okolicznościach niniejszej sprawy rozpoznanie tego wniosku stało się zbędne. W tym względzie należy bowiem zauważyć, że na mocy wskazanego postanowienia z dnia 5 kwietnia 2016 roku skarżąca korzysta nadal z prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym także od opłat sądowych w ewentualnym postępowaniu kasacyjnym, aż do definitywnego zakończenia postępowania w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 2 oraz art. 249a i art. 258 § 1 oraz § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Ake.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło