I SA/Łd 894/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Cudak, Sędziowie NSA B. Klimowicz, A. Wrzesińska-Nowacka (spr.), Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2004 roku sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy Ł. - Ś. określił W. S. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2001, zaległość w tym podatku oraz odsetki za zwłokę. W postępowaniu podatkowym strona reprezentowana była przez pełnomocnika E. S. - prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą A na ul. B35 w Ł. Decyzję, jak wynika z potwierdzenia odbioru przesyłki przesłano na adres ul. C113 w Ł. Adres ten, jak wynika z notatki urzędowej pracownika Urzędu Skarbowego z dnia [...] pełnomocnik podatniczki wskazał jako właściwy do doręczeń. Pismo odebrała w dniu [...] pracownica biura - U. C. Na potwierdzeniu odbioru określono jako osobę upoważnioną- dyrektora. Fakt odbioru potwierdziła ona podpisem oraz odciskiem pieczęci o treści" Usługi biurowo-rachunkowe. Ubezpieczenia. ul. D [...]Ł. Filia ul. B[...]. Pismem z dnia [...] strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. W uzasadnieniu podała, iż o zakończeniu postępowania podatkowego i wydaniu decyzji jej pełnomocnik dowiedział się dopiero w dniu [...] podczas przesłuchania w Urzędzie Skarbowym. Wezwanie na to przesłuchanie zostało mu doręczone na adres przy ul. B 35 i odebrane przez niego osobiście. E. S. oświadczyła iż decyzja została odebrana przez osobę nieupoważnioną do odbioru korespondencji tj. pracownicę biura zajmującą się sprawami kadrowymi i do dnia dzisiejszego nie została jej przekazana. Podkreśliła, iż osoba ta nie była uprawniona do odbioru jakiejkolwiek korespondencji, a tym bardziej adresowanej imiennie do niej. Pełnomocnik w dniu odbioru pisma znajdował się w szpitalu, a następnie w okresie od [...] do [...] na pooperacyjnym zwolnieniu lekarskim. W tym okresie sprawami firmy pełnomocnika zajmowała się I. S., matka pełnomocnika, której również do dnia dzisiejszego nie została przekazana korespondencja pochodząca z Urzędu Skarbowego. Zatem dopiero w dniu [...] E. S. mogła zapoznać się z wszelkimi dokumentami zgromadzonymi w sprawie i samą decyzją. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona wniosła odwołanie od przedmiotowej decyzji Postanowieniem z dnia [...] Izba Skarbowa w Ł. stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia odwołania i odmówiła jego przywrócenia. W uzasadnieniu wyjaśniła, że odwołanie zostało wniesione w dniu [...]( data wpływu do Urzędu Skarbowego), a zatem z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). W tym też dniu wniesiony został wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Izba podniosła, iż pełnomocnik uczestniczył w czynnościach kontrolnych, a zgodnie z jego wnioskiem wszelka korespondencja była kierowana na adres ul. C113 i tam kwitowana przez pełnomocnika osobiście lub przez U. C. - pracownicę biura, podającą się raz za siostrę, innym razem za dyrektora biura. Ponadto pełnomocnik nie przesłał do urzędu żadnej informacji wskazującej, iż w okresie od [...]( ostatnie osobiste potwierdzenie odbioru korespondencji) do [...](data przyjęcia do szpitala) nie mógł prowadzić spraw podatniczki. Dodatkowo organ ustalił, iż E. S. przebywała w szpitalu jedynie w okresie od [...] do [...], po tym okresie korzystała ze zwolnienia lekarskiego, z zaleceniem, iż "chora może chodzić". W dniu [...] na wezwanie organu podatkowego pełnomocnik zgłosił się zresztą do Urzędu Skarbowego Ł. - Ś. Organ podatkowy nie dał wiary wyjaśnieniom pełnomocnika, iż pracownica firmy, która odebrała decyzję nie była uprawniona do odbioru korespondencji, skoro posiadała pieczątkę firmową. W ocenie Izby Skarbowej świadczy to o umocowaniu do kwitowania wszelkiej poczty. Ponadto organ nie został poinformowany, iż na czas choroby sprawami firmy zajmuje się matka właścicielki. Zdaniem organu w tym zakresie winno zostać uzupełnione udzielone pełnomocnictwo. Izba Skarbowa uznała zatem, iż strona nie wykazała, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy i że jej pełnomocnik dołożył należytej staranności w dbałości o jej interesy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na to postanowienie strona domagała się jego uchylenia w całości. Podniosła, że korespondencja dla jej pełnomocnika winna być doręczania na adres ul. B 35,gdzie znajduje się filia biura. Przy ul. C113 znajdują się archiwa firmy, a adres ten został podany jako kontaktowy na okres [...], kiedy w filii nikt nie przebywał. Pełnomocnik zaprzeczył, iż na jego wniosek wszelka korespondencja miała być stale kierowana na ul. C. Wniosek o przywrócenie terminu jest uzasadniony faktem, iż dopiero w dniu [...] pełnomocnik dowiedział się o wydaniu decyzji i zapoznał z jej treścią. Wezwanie organu ( w sprawie karno-skarbowej) zostało wysłane na ul. B 35, zatem Kancelaria Urzędu Skarbowego miała kontakt z pełnomocnikiem od [...]. Ponadto zalecenie na zwolnieniu lekarskim ( chora może chodzić) odnosi się jedynie do wizyt u lekarza na badania i zmianę opatrunków, dlatego też organ podatkowy nie może podnosić tej okoliczności jako potwierdzenia uchybień w dbałości o interesy strony i uzasadniać tym faktem odmowę przywrócenia terminu. W przypadku, gdyby zaistniała konieczność osobistego uczestnictwa w postępowaniu podatkowym ze swoich pełnomocnictw mogłaby skorzystać I. S., która również jest pełnomocnikiem strony. Żadna korespondencja z Urzędu do niej również nie trafiła. Strona podniosła, iż zachowany został termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, został on bowiem nadany w polskim urzędzie pocztowym [...], czyli w ustawowym terminie liczonym od dnia uzyskania informacji co do wydania decyzji ([...]), a odwołanie zostało nadane wraz z wnioskiem. Powoływanie się przez Urząd na datę wpływu wniosku do organu jest niezgodne z prawem, termin liczony jest od daty nadania dokumentu w polskim urzędzie pocztowym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu i podkreślając, iż wszelka korespondencja była kierowana na adres przy ul. C113 w Ł. na prośbę pełnomocnika strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego -Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie w sprawie nią wszczętej nie zostało do tego dnia zakończone. Zgodnie z art. 97 § 1, art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153,poz. 1271 z późn.zm.) i art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) sprawa ta podlegała zatem rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 145 § 2, § 3 Ordynacji podatkowej, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi, jeżeli jest ich kilku, strona wyznacza jednego z nich jako pełnomocnika właściwego do doręczeń. Pełnomocnik strony skarżącej jest osobą fizyczną, prowadzącą działalność gospodarczą. Skuteczność doręczenia mu pism należy więc oceniać według przepisów dotyczących osób fizycznych. Gdy adresat, będący osoba fizyczną nie wskazuje odrębnego adresu do korespondencji, a doręczenie nie jest możliwe w miejscu zamieszkania, pisma mogą być doręczane w miejscu pracy adresata - art. 148 § 2 Ordynacji podatkowej. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik wskazał ( poprzez podanie go na pełnomocnictwie) jako adres do doręczeń adres miejsca pracy i jednocześnie miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, na który kierowana winna być korespondencja. Podał też jako adres do doręczeń (fakt ten strona przyznała, twierdząc jedynie, iż był to adres na okres kilku dni[...]) adres, na który została wysłana decyzja. Zgodnie art. 148 § 2 pkt. 2 Ordynacji podatkowej pod nieobecność adresata pismo winno być doręczone osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. W toku postępowania podatkowego pisma mogą być doręczane przez pocztę ( art. 144 Ordynacji podatkowej).W przypadku, gdy organ korzysta z jej usług upoważnienie do odbioru korespondencji należy oceniać według przepisów regulujących świadczenie usług pocztowych. Osobą upoważnioną do odbioru korespondencji może być tylko osoba posiadająca pełnomocnictwo ogólne lub pełnomocnictwo pocztowe udzielone zgodnie z uregulowaniem zawartym w § 60 ust. 1 i § 61 Rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 marca 1996r. w sprawie warunków korzystania z usług pocztowych o charakterze powszechnym (Dz.U. Nr 40, poz. 173 ze zm.). Adresat może ustanowić pełnomocnika upoważnionego do odbioru przesyłek i przekazów pocztowych, składając w placówce oddawczej Poczty Polskiej pełnomocnictwo, w którym znajdują się dokładne dane o tożsamości adresata i jego podpis. Oświadczenie woli w tym zakresie jest przyjmowane przez pracownika poczty. Pełnomocnik strony skarżącej zaprzeczył, aby w rozpatrywanej sprawie ustanowił pełnomocnika pocztowego, organ podatkowy nie wskazał też dokumentu, z którego wynikałoby udzielenie pełnomocnictwa . Tym samym, bez wyjaśnienia w urzędzie pocztowym kwestii udzielenia pełnomocnictwa, brak było podstaw do przyjęcia, iż osoba która odebrała korespondencję była do tego upoważniona, a tym samym ,że doręczenie decyzji było prawnie skuteczne. Przypomnieć należy, iż w pierwszym etapie postępowania organ podatkowy kierował pisma na adres wskazany w pełnomocnictwie (jest to adres, pod którym znajduje się filia biura pełnomocnika i gdzie był kwitowany jej odbiór osobiście przez pełnomocnika).Dopiero od dnia [...], na wniosek pełnomocnika - jak wynika z notatki pracownika Urzędu Skarbowego, której wiarygodność kwestionuje sam pełnomocnik, wszelkie pisma kierowane były na adres przy ul. C113 w Ł. Pełnomocnik nigdy jednak w żadnym z pism nie wskazał tego ani tego adresu, ani personaliów osoby upoważnionej do odbioru pism. Potwierdził jedynie, iż adres ten miał służyć doręczeniom w okresie kilku dni [...]. Mimo to począwszy od [...] organ podatkowy przekazywał korespondencję na ul.C, tak też uczynił w przypadku przesłania pełnomocnikowi decyzji z dnia [...] U. C., odbierająca pod tym adresem dwa pisma z Urzędu Skarbowego określana była w zwrotnych potwierdzeniach odbioru raz jako siostra pełnomocnika, a raz jako dyrektor biura. W przypadku, gdy odbierała pierwsze pismo ( jako siostra) doręczyciel zaznaczył, iż pismo odebrał adresat osobiście. Wprawdzie w okresie nieobecności pełnomocnika pracownica ta posiadała pieczątkę firmy (choć zauważyć też trzeba, iż na pieczątce tej nie wymieniono ul. C jako miejsca świadczenia usług), jednakże z faktu tego nie można domniemywać udzielenia pełnomocnictwa. Badając zachowanie terminu do wniesienia odwołania organ podatkowy winien zatem wyjaśnić wskazane wyżej wątpliwości, dotyczące skuteczności doręczenia decyzji. Winien także uwzględnić fakt, iż terminem wniesienia odwołania czy wniosku o przywrócenie terminu jest , w przypadku przesłania do za pośrednictwem poczty, data jego nadania w polskim urzędzie pocztowym( art. 161 § 5 Ordynacji podatkowej). Dopiero w przypadku ustalenia, że termin do wniesienia odwołania, wskazany w art. 223 § 2 pkt. 1 Ordynacji podatkowej, rzeczywiście rozpoczął bieg w dniu [...], konieczne będzie merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Do czasu przesądzenia kwestii terminowości złożenia odwołania rozstrzyganie tej kwestii byłoby przedwczesne. Badając ewentualną zasadność wniosku o przywrócenie terminu organ odwoławczy winien wpierw ustalić, czy wniosek ten został złożony w terminie, wskazanym w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Winien także wyjaśnić przyczynę, dla której pełnomocnik strony nie powiadomił organu o swojej chorobie. Sąd zauważa także, iż z akt sprawy podatkowej nie wynika, ażeby strona w postępowaniu podatkowym była reprezentowana przez dwóch pełnomocników. W aktach brak jest bowiem pełnomocnictwa dla I. S., a takie winno być przez nią złożone do akt sprawy ( art. 137 § 3 ordynacji podatkowej). Z tego względu organ podatkowy nie był zobligowany doręczać temu pełnomocnikowi jakichkolwiek pism . Z tych względów, wobec stwierdzenia naruszeń przepisów postępowania ( w szczególności art. 145 § 1 i 148 § 1 i § 2 pkt. 2 ordynacji podatkowej) mogących mieć wpływ na wynik postępowania zaskarżone postanowienie należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona nie złożyła wniosku o przyznanie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania przed zamknięciem rozprawy. Z mocy art. 210 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi utraciła zatem prawo do ich zwrotu.