I SA/Łd 899/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki, Asesor WSA Grzegorz Potiopa, po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2022 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-G. z [...] r., którym oddalono skargę na czynność egzekucyjną w postępowaniu prowadzonym wobec A.S. (dalej: "skarżąca", "zobowiązana"). Organ odwoławczy wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-G. prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1 lipca 2021 r., obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 rok w kwocie 427,- zł. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł-G. dokonał w dniu [...] r. zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł.. W w. zawiadomienie, wraz z odpisem tytułu wykonawczego, doręczono zobowiązanej w dniu 5 lipca 2021 r., a w dniu 12 lipca 2021 r. skarżąca złożyła skargę na ww. czynność egzekucyjną oraz zarzuty w sprawie prowadzenia tej egzekucji. Skarżąca wskazała, iż egzekwowane zobowiązanie jest w ocenie urzędu wynikiem uznania przedawnienia roszczeń wobec firmy windykacyjnej, która wysłała do urzędu deklarację podatkową PIT-8C. Jednakże przedawnienie długu nie powoduje obowiązku podatkowego po stronie dłużnika, w związku z tym obowiązek podatkowy objęty wystawionym tytułem wykonawczym nie istnieje. W związku z tym wniosła o uchylenie czynności zajęcia świadczeń emerytalnych. Postanowieniem z [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł-G. oddalił ww. skargę na czynność egzekucyjną jako nieuzasadnioną, a organ odwoławczy uznał to rozstrzygnięcie za prawidłowe. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. przytoczył treść art. 54 § 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 – dalej: "u.p.e.a.") określającego podstawy skargi na czynność egzekucyjną i stwierdził, że katalog środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych został wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a ww. ustawy, a jednym z takich środków jest egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej. Dlatego też nie może budzić żadnych wątpliwości legalność samego zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego. Z kolei w kwestii oceny prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego zaznaczył, że tryb postępowania organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, uregulowany został w Rozdziale 3 Działu II ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Następnie Dyrektor przytoczył treść art. 79 § 1 – 5, art. 67 § 1 i 2, art. 67 § 2 u.p.e.a. wskazując, że zawiadomienie z 1 lipca 2021r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego zostało doręczone skarżącej - wraz z odpisem tytułu wykonawczego – w dniu 5 lipca 2021r., a dłużnik zajętej wierzytelności (ZUS) otrzymał ww. zawiadomienie w dniu 7 lipca 2021r. Zatem, w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., analizowana czynność egzekucyjna została dokonana z zachowaniem dyspozycji określonej w art. 79 § 4 u.p.e.a. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, organ egzekucyjny dokonując zaskarżonej czynności egzekucyjnej, nie naruszył przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a czynność ta została dokonana w sposób właściwy i zgodny z prawem, co czyni złożoną skargę nieuzasadnioną. Z kolei odnosząc się do argumentacji przedstawionej przez skarżącą uznał, że stanowi ona w istocie zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne i argumentacja ta wykracza poza zakres przedmiotowy skargi na czynności egzekucyjne, co powoduje, że nie mogła być przedmiotem oceny w zaskarżonym postanowieniu organu pierwszej instancji. Zaznaczył jednak, że pismo zobowiązanej z 12 lipca 2021 r., stanowiące zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...] Nr [...] , jest przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. S. wniosła o uchylenie czynności zajęcia świadczeń emerytalnych i przeprowadzenie dowodów wskazanych w uzasadnieniu pisma na okoliczności w nim powołane. W uzasadnieniu skargi zobowiązana wskazała, że przedawnienie długu nie powoduje obowiązku podatkowego po stronie dłużnika, w związku z tym obowiązek podatkowy objęty wystawionym tytułem wykonawczym nie istnieje. Oświadczenie wierzyciela, że uznaje zarzut przedawnienia, cofa pozew i nie będzie dochodził przedawnionego zobowiązania cywilnoprawnego, nie tworzy po stronie dłużnika stanu otrzymania przychodu w postaci wartości nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o PIT. Jak podkreśliła, w niniejszej sprawie firma windykacyjna nadal prowadzi czynności windykacyjne w sprawie długu objętego wskazanym powyżej zobowiązaniem podatkowym. Wykonuje telefony w celu zmuszenia do dokonania spłat zaległego zobowiązania, grożąc skierowaniem sprawy na drogę sądową i komorniczą. Firma nie doręczyła również żadnej pisemnej informacji o odstąpieniu od dochodzenia roszczenia. Wynika z tego, że zwolnienie z długu musi być wyraźnie udzielone na piśmie i doręczone dłużnikowi. Musi dojść do formalnego zrzeczenia się roszczenia lub zwolnienia z długu. Dopiero wtedy po stronie podatnika powstanie trwałe przysporzenie. Jeżeli takiego wyraźnego zwolnienia nie ma, to przychód nie powstaje, co tym samym nie powoduje obowiązku uiszczenia przez dłużnika podatku dochodowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał wniesioną skargę za bezzasadną. Na wstępie należy wyjaśnić, iż niniejszą sprawę rozpoznano w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł-G. z [...] r., którym oddalono skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego skarżącej. Organ egzekucyjny prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie jednego tytułu wykonawczego (z dnia 1 lipca 2021 r.), obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 rok w kwocie 427,- zł. W ramach prowadzonych czynności egzekucyjnych dokonano zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. (zawiadomieniem z dnia 1 lipca 2021 r.). Skarżąca po dokonaniu tego zajęcia i otrzymaniu odpisu tytułu wykonawczego, pismem z dnia 12 lipca 2021 r. złożyła skargę na czynność egzekucyjną oraz zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, kwestionując istnienie jakiegokolwiek zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z wystawieniem deklaracji PIT-8C przez firmę windykacyjną egzekwującą należność cywilnoprawną. Stosownie do przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Ten środek zaskarżenia służy zatem kontroli prawidłowości podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego z perspektywy ich zgodności z przepisami regulującymi sposób i formę ich dokonania. W ramach środka zaskarżenia, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego uregulowana przepisem art. 54 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje oceny prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc ocenia jej zgodność z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Szczegółowy tryb zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego opisany został w przepisie art. 79 § 1 i 2 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń. W myśl art. 79 § 4 pkt 1 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób. Wymogi formalne, jakim powinno odpowiadać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, określa art. 67 u.p.e.a. Zgodnie z art. 67 § 2 u.p.e.a., zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia; 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 67 § 2a u.p.e.a., jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej: 1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego; 2) zawiadomienie o zajęciu zawiera numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) zobowiązanego, o ile są znane organowi egzekucyjnemu. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, iż wydruk zawiadomienia z dnia 1 lipca 2021r. o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, skierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zostało doręczone skarżącej w dniu 5 lipca 2021r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego, a w dniu 7 lipca 2021 r. zawiadomienie to otrzymał dłużnik zajętej wierzytelności (ZUS). Zatem analiza akt administracyjnych sprawy nie pozostawia wątpliwości, iż organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej zgodnie z wyżej powołanymi przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zawiadomienie to spełnia ustawowe wymogi formalne, o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. i zawiera wszystkie wymagane elementy. Odpis tego zawiadomienia doręczono zobowiązanej w dniu 5 lipca 2021 r. (co nie jest kwestionowane przez skarżącą), czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 79 § 4 pkt 1 u.p.e.a. Oczywistym jest również, iż zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień formalnych w dokonanej przez organ egzekucyjny czynności zajęcia świadczenia emerytalnego skarżącej. Czynność ta została dokonana prawidłowo, z zachowaniem procedur i wymogów formalnych opisanych wyżej. Zauważyć przy tym należy, iż zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i w skardze, strona skarżąca w istocie nie kwestionuje zasadności zastosowania samego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia emerytury, jak i trybu jego zastosowania. Podnoszone w skardze zarzuty wskazują na bezprawne działanie organu egzekucyjnego w związku z nieistnieniem dochodzonego zobowiązania pieniężnego. Jednakże ta okoliczność – jak wskazał Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł.– była podnoszona przez skarżąca w ramach zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne i jest przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. P.C.