I SA/Łd 90/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA del. Z. Kmieciak, Sędziowie NSA del . A. Świderska, P. Kiss (spr.), Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2004 r. sprawy ze skargi H. Ż. i Z. Ż. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) zasądza od dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 ( dwieście ) zł z tytułu zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. Zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją Izba Skarbowa w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w S. po rozpatrzenia odwołania H. i Z. małż. Ż. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w W. Filia w W. z dn. [...] nr [...], którą z powołaniem się na przepisy art. 207 ustawy z dn. 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa oraz art. 29 ust. 4 ustawy z dn. 19.12.1980 r. o zobowiązaniach podatkowych / t.j. Dz. U. z 1993 r. nr 108, poz. 486 ze zm./ odmówiono stronie zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 r. W motywach wydanych decyzji organy orzekające powołały się na ustalony i niekwestionowany stan faktyczny sprawy, zgodnie z którym podatnicy na podstawie decyzji Urzędu Skarbowego w K. z [...] określającej dla nich wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 r. w kwocie ponad 2.700 zł, utrzymanej w mocy decyzją Izby Skarbowej w K. z dn. [...], dokonali w dn. 07.08.1996 r. wpłaty do Urzędu z powyższego tytułu kwotę ogółem 6.427,90 zł /zarachowaną odpowiednio na należność główną oraz na odsetki za zwłokę/. Jednakże w wyniku skargi podatników wymieniona decyzja Izby Skarbowej została uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dn. 21.03.1997 r. I S.A./Łd 1244/96, a również kolejna decyzja Izby Skarbowej w K. z dn. [...] na skutek skargi stron została w całości uchylona przez Sąd. Ostateczna wysokość należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 rok w kwocie niższej od wcześniej ustalonej i wpłaconej przez podatników, została określona prawomocną decyzją Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w S. z dn. [...], gdyż skarga stron na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dn. 03.10.2001 r. sygn. akt I S.A./Łd 182/00. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny sprawy organy podatkowe obu instancji uznały, że złożony w dn. 25.03.2002 r. wniosek podatników o zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 rok jest bezpodstawny, albowiem nastąpiło przedawnienie określone w art. 29 ust. 4 w związku z ust. 2 pkt 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. W podsumowaniu swojej decyzji Izba Skarbowa przyznaje, iż różnica pomiędzy kwotą wpłaconą przez podatników w dn. 07.08.1996 r. a kwotą należnego podatku określonego ostatecznie decyzją z dn. [...] winna być z mocy prawa zwrócona przez organ pierwszej instancji, jednak wobec zdaniem organu jednoznacznego uregulowania wynikającego z art. 29 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, należy stwierdzić przedawnienie do jej zwrotu. W złożonej skardze H. i Z. Z. wnosząc o zmianę decyzji Izby Skarbowej i uwzględnienie wniosku o zwrot nadpłaty zarzucili, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem powołanych przez organy podatkowe przepisów art. 29 ust. 2 pkt 3 i ust 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Skarżący powołując się na ustalony w sprawie stan faktyczny stwierdzili, że bezspornym jest fakt, iż to organ podatkowy winien z urzędu zwrócić im przedmiotową kwotę bezpośrednio po wydaniu ostatecznej decyzji w przedmiocie określenia wysokości należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 r. tj. po dn. [...]. Zdaniem strony dopiero powyższa decyzja stworzyła nowy stan w zakresie praw i obowiązków podatników i wynikające z niej konsekwencje również w zakresie przedawnienia żądania zwrotu wynikającej z niej nadpłaty podatkowej mogą biec od dnia jej wydania, a w zasadzie od dnia jej doręczenia stronie. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa Ł. Ośrodek Zamiejscowy w S. wniosła o jej oddalenie i podtrzymała w całości swoje stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, stając się na podstawie art. 97 par. 1 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U nr 153, poz. 1271/ właściwym do rozpatrzenia niniejszej skargi, zważył, co następuje; W związku z żądaniem skargi o dokonanie zmiany zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej w Ł. przez uwzględnienie wniosku o zwrot nadpłaty na wstępie należy stwierdzić, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i w przypadku stwierdzenia m.in., że zaskarżona decyzja organu administracyjnego została wydana z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd jedynie uchyla taką decyzję, natomiast nie może zastępować organów w zakresie wykonywania ich ustawowych obowiązków. Stąd też w rozpoznawanej sprawie, Sąd uwzględniając skargę stron uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w Ł., albowiem należy uznać, że narusza ona stanowiące podstawę jej wydania przepisy art. 29 ust.2 lit. c i ust. 4 ustawy z dn. 19.12.1980 r. o zobowiązaniach podatkowych / t.j. Dz.U. z 1993r. nr 108, poz.486 ze zm./, a także konstytucyjne zasady państwa prawnego, wynikające z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z ustalonego i niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący na podstawie wydanych w toku postępowania podatkowego pierwszych decyzji organów skarbowych obu instancji określających wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 rok dokonali w dn.07.08.1996r. zapłaty określonego dla nich zobowiązania podatkowego w kwocie 2.719,30 zł wraz z znaczną kwotą odsetek za zwłokę w wysokości 3.708,60 zł, a w toku dalszego postępowania i dwukrotnego rozpatrywania sprawy przez Naczelny Sad Administracyjny, ostateczna wysokość należnego podatku dochodowego, określona decyzją Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w S. z dn. [...] była niższa od wcześniej określonej i wpłaconej, gdyż wynosiła jedynie kwotę 1.826,40 zł. W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, iż zgodnie z dyspozycją art. 29 ust.1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w związku z art.330 ustawy z dn.29.08.1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137, poz 926 ze zm./ organ podatkowy przy braku zaliczenia nadpłaty na zaległe i bieżące zobowiązania podatkowe miał obowiązek dokonać z urzędu zwrotu nadpłaty na rzecz podatników. W sprawie należy również podkreślić, że zawyżone zapłacenie podatku oraz związanych z tym odsetek za zwłokę nastąpiło na skutek błędu organów podatkowych, o czym świadczą dwa wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylające wcześniejsze decyzje organu drugiej instancji, określające kwoty podatku wyższe, niż zostały ostatecznie przyjęte. Ponadto należy zauważyć, że ostateczne określenie dla skarżących należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 r. nastąpiło trzecią z kolei decyzją organu drugiej instancji z dn. [...] /doręczoną podatnikom w dn. 06.01.2000 r. /, która była również przedmiotem skargi do Sądu, rozpatrzonej dopiero w październiku 2001 r. Stosunkowo późne wystąpienie przez skarżących z wnioskiem o zwrot nadpłaty było z oczywistych względów uzasadnione przede wszystkim od ostatecznego rozstrzygnięcia przez organy podatkowe prawidłowej wysokości należnego podatku dochodowego za 1993 r., a także od rozstrzygnięcia przez Sąd ich ostatniej skargi. W tych warunkach uznanie przez organy podatkowe, iż złożone przez skarżących w dn. 25.03.2002 r. żądanie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty uległo przedawnieniu należy uznać za całkowicie nieuzasadnione. Według oceny Sądu w rozpatrywanym przypadku termin przedawnienia żądania zwrotu nadpłaty przez skarżącycych powinien być liczony od dnia doręczenia im decyzji organu podatkowego drugiej instancji ostatecznie określającej wysokość należnego podatku. Przyjęty przez organy orzekające sposób liczenie powyższego terminu od dnia dokonania przez podatników w dn. 07.08.1996 r. na podstawie wydanych wówczas nieprawidłowych i nieprawomocnych decyzji wpłaty podatku w zawyżonej wysokości należy uznać za naruszający podstawowe zasady państwa prawnego oraz zasadę zaufania do organów podatkowych, gdyż brak możliwości dotrzymania tak naliczonego terminu był niezależny od skarżących i wynikał on głównie z niewłaściwych decyzji organów podatkowych, stwierdzanych w wyniku postępowań przed sądem administracyjnym, a także z braku wypełnienia przez urząd skarbowy obowiązku zwrotu nadpłaty z urzędu. W zakończeniu należy także zauważyć, iż w przypadku braku zwrotu przez organy podatkowe bezpodstawnie pobranej należności pieniężnych, stronie mogłoby przysługiwać roszczenie cywilnoprawne z tytułu uzyskania przez Skarb Państwa ich kosztem korzyści majątkowej bez podstawy prawnej /art. 405 i nast. kodeksu cywilnego/. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt.1 lit. a oraz art. 200 ustawy z dn. 30.08.2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1270/ orzekł, jak w sentencji.