I SA/Łd 921/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 5 października 2022 r. nr 1001-IEE-2.711.139.2022.5.KJR w przedmiocie oddalenia jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Postanowieniem z dnia 5 października 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia M. G. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z dnia 1 sierpnia 2022 r., który oddalił jako nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Jak wynika z akt sprawy, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych i doręczonych stronie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi zajęte zostało świadczenie emerytalne Pana G.. Zawiadomienie z dnia 6 kwietnia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi otrzymał dnia 11 kwietnia 2022 r., a strona w dniu 27 kwietnia 2022 r. Pismami z dnia 14 kwietnia 2022 r. i z dnia 26 sierpnia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi poinformował organ egzekucyjny o wysokości świadczenia strony. Jednocześnie wyjaśnił, że nie może zrealizować zajęcia, ponieważ od marca 2022 r. kwoty potrącane z świadczenia strony pozostają w depozycie organu rentowego, z powodu zbiegu egzekucji sądowych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi zobowiązał się do powiadomienia, który organ egzekucyjny jest właściwy do prowadzenia łącznej egzekucji, po otrzymaniu informacji w tej sprawie. W piśmie z dnia 11 maja 2022 r. M. G. zawarł skargę na dokonaną czynność, ponieważ zdaniem strony czynności te zostały dokonane niezgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczącymi ich wystawienia, a zajęcie nastąpiło z naruszeniem przepisów dotyczących ograniczenia egzekucji. W odpowiedzi na wezwanie organu do sprecyzowania treści żądania, strona wyjaśniła, iż składa skargę na czynność egzekucyjną "ponieważ czynność ta została dokonana niezgodnie z przepisami upea dotyczącymi ich wystawiania, a zajęcie emerytury nastąpiło z naruszeniem przepisów dotyczących ograniczenia egzekucji co do wysokości zajęcia". Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2022 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty, na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022r., poz. 479) dalej: u.p.e.a. oraz art. 13 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019, poz. 2070) oddalił jako nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. M. G. nie podzielając stanowiska wywiedzionego przez organ I instancji wniósł zażalenie. Podkreślił, iż nie podziela oceny organu, że dokonane zajęcie nie narusza przepisów prawa. Zwrócił uwagę, iż w sprawie nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej. Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia 5 października 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, podzielając ustalenia i wywiedzione na ich podstawie oceny organu I instancji, utrzymał w mocy postanowienie z dnia 1 sierpnia 2022 r. Organ II instancji wyjaśnił, iż tryb postępowania organu egzekucyjnego w egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej również został uregulowany w art. 79 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu z dnia 6 kwietnia 2022 r. zawiera wszystkie niezbędne elementy wymienione w u.p.e.a., zostało podpisane przez upoważnionego pracownika, zostało doręczone organowi rentowemu w dniu 11 kwietnia 2022 r., a stronie w dniu 27 kwietnia 2022 r. Odpisy tytułów wykonawczych, na których podstawie dokonano zajęcia zostały stronie natomiast doręczone w latach 2000 - 2010. Również forma zawiadomienia o zajęciu odpowiadała wymogom określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych z dnia 1 grudnia 2020 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 26). Wskazując na dokonaną weryfikację w zakresie prawidłowego zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej organ podsumował, iż skarga na opisaną czynność egzekucyjną nie zasługuje na uwzględnienie. Organ dodał, mając na uwadze argumentację zażalenia, iż zaistnienie zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej do emerytury strony nie świadczy o tym, że czynność egzekucyjna Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty, która polegała na zajęciu tych świadczeń, jest wadliwa. Przepisy u.p.e.a. przewidują takie sytuacje, że jednocześnie administracyjny organ egzekucyjny i sądowy organ egzekucyjny zajmują to samo świadczenie zobowiązanego. Taka czynność jest prawidłowa. Za prawidłową realizację zajęcia - z poszanowaniem wyznaczonych przepisami prawa granic potrącania świadczeń i kwot wolnych od zajęcia - odpowiada dłużnik zajętej wierzytelności, czyli w niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi. Mając na uwadze, iż w zażaleniu strona wskazała również na zawiadomienie z dnia 7 marca 2022 r. o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, organ wyjaśnił, iż jak wynika z akt sprawy, po otrzymaniu ww. zawiadomienia z dnia 7 marca 2022 r., którym objęte były inne tytuły wykonawcze wystawione m.in. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, pismem z dnia 4 kwietnia 2022 r. strona złożyła skargę na czynność egzekucyjną oraz zarzuty w sprawie prowadzenie egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny zakończył postępowania w tych sprawach wydając postanowienia z dnia 7 czerwca 2022 r. o numerach: 1008-SEE.711.70.2022.KW.180 w sprawie oddalenia jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu zawiadomieniem z dnia 7 marca 2022 r. świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, oraz 1008-SEE.711.70.2022.KW.179 o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnych, z uwagi na uchybienie terminu do ich złożenia. Przedmiotowych postanowień strona nie kwestionowała w trybie zażaleń. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. G. wniósł o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Zarzucił, iż z treści zaskarżonych postanowień nie wynika dlaczego zajęcie emerytury nie narusza żadnych przepisów prawa, w tym przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skoro nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej do emerytury. Z uwagi na powyższe skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jak i przepisów k.p.a., w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) dalej: k.p.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia 6 marca 2023 r. skarżący ustosunkował się do argumentów organu przedstawionych w doręczonej odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczy postanowienia. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) dalej p.p.s.a., sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Przedmiotem skargi, a co za tym przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej M. G. uczynił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 5 października 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji oddalające jako nieuzasadnioną skargę skarżącego na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Co istotne zaskarżone rozstrzygnięcia zostały wydane w związku ze skargą strony na czynność egzekucyjną, o której został powiadomiony zawiadomieniem z dnia 6 kwietnia 2022 r. Oznacza to, iż kontrola sądowa ograniczona jest do tych czynności i rozstrzygnięć. Uwaga ta jest o tyle istotna, iż zarówno w zażaleniu, jak i w skardze strona wspomina również kwestionowane odrębnym pismem zawiadomienie o zajęciu z dnia 7 marca 2022 r. Jednakże jak wyjaśnił organ odwoławczy i co wynika z akt sprawy, postępowanie w tym zakresie miało swój odrębny tok i zakończone zostało wydaniem dnia 7 czerwca 2022 r. postanowienie w sprawie oddalenia, jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu zawiadomieniem z dnia 7 marca 2022 r. świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, oraz postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnych, z uwagi na uchybienie terminu do ich złożenia. Przedmiotowych postanowień, mimo stosownego pouczenia strona nie kwestionowała w trybie zażaleń. Podsumowując, istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy czynność egzekucyjna, o której skarżący został powiadomiony zawiadomieniem z dnia 6 kwietnia 2022 r. jest prawidłowa, zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Na wstępie wyjaśnić należy, iż w myśl art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (u.p.e.a.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (dnia 30 lipca 2020 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe. Powołane w zaskarżonych aktach przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zostały zatem przedstawione w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r., bowiem postępowanie będące przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia zostało wszczęte przed dniem 30 lipca 2020 r. Nadto, jak stanowi przepis art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawą wniesienia skargi na czynność egzekucyjną jest przepis art. 54 u.p.e.a., który stanowi, iż zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, iż w postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżący złożył skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie z dnia 6 kwietnia 2022 r. o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zostało doręczone organowi rentowemu dnia 11 kwietnia 2022 r., natomiast skarżącemu dnia 27 kwietnia 2022 r. Z kolei odpisy tytułów wykonawczych, na podstawie których zajęto świadczenia strony wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi, zostały skarżącemu doręczone na wcześniejszym etapie postępowania egzekucyjnego. Powyższe okoliczności znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy i nie są przez stronę kwestionowane, a jednocześnie uzasadniają ocenę organu, iż czynność egzekucyjna została dokonana z zachowaniem dyspozycji powołanych w przepisie art. 79 u.p.e.a. Organ egzekucyjny dokonał bowiem zajęcia przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. O zajęciu został zawiadomiony zobowiązany – skarżący. Zajęcie świadczeń zostało dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu i zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń. Jednocześnie treść zawiadomień jest zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa i zawiera wszystkie wymagane przez art. 67 § 2 u.p.e.a. elementy (oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; określenie stosowanego środka egzekucyjnego; numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia; kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego). A zastosowany w toku przedmiotowej egzekucji wzór zawiadomienia o zajęciu odpowiadał zapisom wynikającym z § 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 1 grudnia 2020 roku w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 26). Uwzględniając powyższe ustalenia w ocenie Sądu na akceptację zasługuje wywiedziona na ich podstawie ocena organów egzekucyjnych. Zachowane zostały wszelkie wymogi formalnoprawne, organy działały w granicach i na podstawie obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Dostrzec przy tym należy, iż w toku całego postępowania strona, mimo wezwania organu, nie sprecyzowała zarzutów. Również w skardze skarżący nie wskazał zarzutów formalnoprawnych dotyczących sposobu przeprowadzenia czynności egzekucyjnej, ogólnikowo wskazując, iż nie podziela oceny organów, że przedmiotowa czynność egzekucyjna została przeprowadzona z poszanowaniem obowiązujących w tym zakresie norm prawnych. Tymczasem, przeprowadzona kontrola sądowoadministarcyjna uzasadnia oceny wywiedzione przez organy egzekucyjne, co za tym Sąd w pełni je aprobuje. Skarżący poddał również w wątpliwość prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na zaistniały zbieg egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej. Wyjaśnić należy, w ślad za organem odwoławczym, że z informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi (dłużnika zajętej wierzytelności) z dnia 14 kwietnia 2022 r. oraz 26 sierpnia 2022 r. wynika, że do świadczenia strony wystąpił zbieg egzekucji sądowych prowadzonych przez T. B. i M. R. - Komorników Sądowych przy Sądzie Rejonowym dla Ł. w Ł. oraz egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi poinformował, że do czasu rozstrzygnięcia, który sądowy organ egzekucyjny jest właściwy do dalszej łącznej egzekucji, środki potrącane z świadczenia skarżącego pozostają na koncie depozytowym organu rentowego. Jednocześnie organ rentowy poinformował, że po rozstrzygnięciu kwestii zbiegu potrącenia z świadczenia strony realizowane będą zgodnie z art. 139 i art. 140 z zastrzeżeniem art. 141 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 poz. 504). I co istotne, zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej nie wstrzymuje czynności egzekucyjnych (art. 62a u.pe.a.). Jak wynika z akt sprawy, aktualnie skarżący posiada zajęcia dokonane przez komorników sądowych, zaś potrącenia pozostają w depozycie ZUS do czasu rozstrzygnięcia, który organ jest właściwy do prowadzenia łącznej egzekucji. Emerytura strony zajęta jest do kwoty maksymalnej, określonej przepisami prawa (w przypadku postępowania administracyjnego maksymalnie do wysokości 25% świadczenia emerytalnego brutto) i bez znaczenia jest ile organów dokonało zajęcia oraz na jaką kwotę - potrącenia do czasu zaspokojenia wszystkich wierzycieli pozostają niezmienne. A skoro tak, to argumentacja strony, iż zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej będzie rzutował na wysokość zajętej kwoty nie znajdują uzasadnienia. Co za tym, jako bezpodstawne należy ocenić wątpliwości skarżącego w tym zakresie. Nie doszło do naruszenia przepisów dotyczących ograniczenia egzekucji. W ocenie Sądu analiza akt sprawy, nie uzasadnia również akceptacji sformułowanych przez stronę zarzutów w zakresie naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., jak również art. 10 k.p.a. podniesionego w uzupełnieniu skargi. Po pierwsze zarzuty te nie zostały przez stronę uzasadnione, zaś kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzonego postępowania i zaskarżonych rozstrzygnięć nie uzasadnia ich uwzględnienia. Nadto, w ocenie Sądu, w sprawie nie mogło mieć miejsca naruszenie art. 10 k.p.a., gdyż nie ma on zastosowania. W dotychczasowym orzecznictwie wskazuje się, że specyfika postępowania egzekucyjnego polegająca na przymusowym jego charakterze, a przede wszystkim wymóg szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków uniemożliwiają nadawanie wszystkich instytucjom i rozwiązaniom procesowym istniejącym w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym równoważnego znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. I OSK 168/10). Oznacza to, iż odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym, o czym stanowi art. 18 u.p.e.a., w odniesieniu do zagwarantowania stronie czynnego udziału w postępowaniu egzekucyjnym nie oznacza, że organ egzekucyjny był zobowiązany do zapewnienia skarżącemu możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez skierowanie do niego zawiadomienia o zakończeniu postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. mko