I SA/Łd 927/16

Dnia 21 listopada 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi S.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku znak: [...] UNP:[...] w przedmiocie: podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej S. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 4 października 2016 roku S. K. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...]roku ustalającą jej zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn. Wraz ze skargą podatniczka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania są dochody z jej emerytury wysokości 1.687 zł. Z akt sprawy wynika, że skarżąca zamieszkuje na zasadzie prawa dożywocia w nieruchomości będącej własnością jej bratanka, od którego tytułem spłaty w związku ze zniesieniem współwłasności otrzymała zgodnie z postanowieniem sądu z 30 listopada 2015 roku kwotę 40.000 zł. Oszacowane przez stronę miesięczne koszty jej utrzymania wynoszą ok. 480 zł (gaz, prąd, opał, telefon) ok 220 zł miesięcznie stanowią wydatki strony na leki i baterie do aparatu słuchowego, 31,50 to kwartalny koszt dodatkowego ubezpieczenia w PZU. Strona wskazał, że posiada oszczędności w wysokości ok. 15.000 zł oraz, że ostatni zmuszona była dokonać remontu dachu i zakupu pieca grzewczego łączny koszt to ok. 2.100 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest zdolna do podniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a).. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt sprawy wynika, że S. K. jest osobą samotną, w podeszłym wieku, której jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 1.687 zł, a jej miesięczne stałe koszty utrzymania wynoszą ok. 730. Skarżąca na zasadzie prawa dożywocia zamieszkuje w domu należącym do jej bratanka od którego tytułem spłaty w związku ze zniesieniem współwłasności otrzymała kwotę 40.000 zł , strona wskazała także, że posiada ok. 15.000 zł oszczędności. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej (414 zł), stosownie do treści art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Wnioskodawczyni dysponują stałymi miesięcznymi dochodami w wysokości umożliwiającej jej w ocenie referendarza sądowego uiszczenie wpisu sądowego od wniesionej skargi oraz ewentualnie dalszych opłat sądowych, których wysokość będzie już niższa. Odnoście udziału profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed sądem I instancji wskazać należy, że sąd rozpoznaje sprawę w jej granicach niezależnie od zawartych w skardze wniosków i zarzutów oraz powołanej podstawy prawnej (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Ponadto, stronom występującym w sprawie bez fachowego pełnomocnika sąd ma obowiązek udzielania potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych i pouczeń o skutkach prawnych tych czynności oraz skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Jeśli zaś strona z uwagi na swoją nieporadność uznaje za niezbędną reprezentację w toku postępowania przez radcę prawnego to analiza jej wniosku o prawo pomocy i akt sprawy wykazała, że strona posiada oszczędności, z których bez żadnego uszczerbku dla swojego bieżącego utrzymania jest w stanie pokryć koszty zainicjowanego procesu, a tym samym brak jest podstaw do ich przerzucenia na Skarb Państwa czyli współobywateli. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Ake.