I SA/Łd 936/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, Sędziowie : Asesor WSA Cezary Koziński (spr.), Sędzia NSA Teresa Porczyńska, Protokolant : asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2005 roku sprawy ze skargi G. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w toku postępowania egzekucyjnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienie, jak i poprzedzającego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dn. [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 100 zł (sto zł); 3. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. I SA/Łd 936/05 UZASADNIENIE W dniach 27 i 28 września 2001 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wystawił dwa administracyjne tytuły wykonawcze przeciwko Panu G. N. w celu przymusowego ściągnięcia zaległości podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1996 i 1997. Z kolei w dniu 10 grudnia 2003 r. wystawiono szereg tytułów wykonawczych przeciwko temu dłużnikowi, obejmujących zaległości podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1997 r. Te tytuły egzekucyjne zostały skierowane do egzekucji odpowiednio w dniach 1 października 2001 r. i 11 grudnia 2003 r., a odpisy tych tytułów wykonawczych doręczono dłużnikowi za pośrednictwem Poczty w dniu 15 grudnia 2004 r. Pismem z dnia 7 stycznia 2005 r. (wpływ do organu egzekucyjnego – 11 stycznia 2005 r.) Pan G. N. złożył zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, jak stwierdził, w związku z doręczeniem korespondencji w dniu 31 grudnia 2004 r. – zawiadomienia z dnia 15 grudnia 2004 r. wraz z tytułami wykonawczymi. Dłużnik wskazał, że zgodnie z art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie wygasło na skutek umorzenia. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. – działając jako wierzyciel dochodzonej należności pieniężnej – wyraził stanowisko co do zgłoszonych zarzutów dłużnika, uznając je za bezzasadne. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podatkowy wyjaśnił, iż w dniu 15 listopada 2002 r., na wniosek podatnika, Urząd Skarbowy w B. wydał decyzję nr US [...] o warunkach restrukturyzacji zaległości podatkowych obciążających Pana G. N. w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 200.678,20 zł. Z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę warunków restrukturyzacji organ podatkowy decyzją z dnia [...] nr [...] umorzył postępowanie restrukturyzacyjne, co nie oznaczało, że umorzono przedmiotowe zaległości podatkowe. W dniu 17 marca 2005 r. Pan G. N. nadał w placówce pocztowej zażalenie na powyższe postanowienie organu podatkowego, w którym wniósł o jego uchylenie. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji, podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że zobowiązany w trakcie postępowania nie wskazał innych dowodów potwierdzających umorzenie dochodzonych należności pieniężnych, a w złożonym zażaleniu nie określił na czym polegało naruszenie przez organ pierwszej instancji prawa materialnego, procesowego oraz nierozpoznanie istoty sprawy. Na powyższe postanowienie organu odwoławczego Pan G. N. złożył w dniu 11 lipca 2005 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której wniósł o uchylenie tego aktu. Skarżący zarzucił organowi podatkowemu naruszenie prawa procesowego, prawa materialnego i nierozpoznanie istoty sprawy. Nie uzasadnił on jednak i nie skonkretyzował przedstawionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy stwierdzić, iż sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/). Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawie skarg, m. in., na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/). Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002, Nr 110, poz. 968 z póź. zm.) podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Zarzuty te organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, a wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (art. 34 § 1 ustawy). Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (art. 34 § 2 ustawy). Organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (art. 32 ustawy). Odpis tego tytułu powinien zawierać pouczenie o przysługującym zobowiązanemu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 27 § 1 pkt 9 ustawy). Z przedstawionych wyżej przepisów wynika więc, że termin do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne jest ograniczony i wynosi siedem dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Uchybienie terminu do złożenia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego, chyba że wystąpi on o przywrócenie terminu stosownie do przepisu art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jeśli pomimo uchybienia terminu organ egzekucyjny (wierzyciel) rozpoznał zarzuty, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, to stosownie do art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ wyższego stopnia rozpoznając zażalenie na postanowienie o rozpatrzeniu zarzutów powinien uchylić postanowienie i umorzyć postępowanie w tym zakresie. W takim przypadku nie ma bowiem podstaw do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1994 roku, sygn. akt SA/Wr 1463/93; R. Hauser, Z. Leoński – "Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji", Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1995, str. 63). Odnosząc dotychczasowe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., jak i Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wydali swoje postanowienia z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy (treści tytułów wykonawczych) wynika bowiem, iż odpisy tych tytułów zostały doręczone skarżącemu w dniu 15 grudnia 2004 r. Jednakże data ta opatrzona jest adnotacją – "wysłano listem poleconym" bez udokumentowania tego faktu potwierdzeniem odbioru przesyłki listowej, a zobowiązany w złożonych zarzutach stwierdził, iż korespondencję doręczono mu w dniu 31 grudnia 2004 r. Przyjmując nawet za datę doręczenia odpisów przedmiotowych tytułów wykonawczych dzień 31 grudnia 2004 r., to termin do złożenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne minął w dniu 7 stycznia 2005 r. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu, który potwierdzałby aby dłużnik nie uchybił terminowi do wniesienia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dłużnik wniósł w dniu 11 stycznia 2005 r. (data wpływu pisma do Urzędu Skarbowego w B.), w związku z czym czynności tej dokonano z ewidentnym uchybieniem terminu określonego w art. 27 § 1 pkt 9 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nadmienić równocześnie należy, że skarżący nie zwrócił się z prośbą o przywrócenie uchybionego terminu. Tym samym brak rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w tym zakresie, jak i działanie organu odwoławczego (który jest jednocześnie organem nadzorującym egzekucję administracyjną) należy uznać za nieprawidłowe. Nie jest również celowe i dopuszczalne aby ten sam podmiot (wierzyciel będący równocześnie organem egzekucyjnym) sam przedstawiał sobie swoje stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów. Organ egzekucyjny, będący równocześnie wierzycielem wyraża swoje stanowisko co do zgłoszonych zarzutów w postanowieniu wydanym na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (postanowieniu w sprawie zgłoszonych zarzutów), a nie w postanowieniu w sprawie stanowiska wierzyciela. Postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela może zostać wydane, gdy wierzyciel nie jest równocześnie organem egzekucyjnym (zob. R. Hauser, Z. Leoński – "Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz“, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003, str. 105). Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji, a na podstawie art. 200 tej ustawy zasądzono na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania..