I SA/Łd 941/14

Dnia 20 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014 roku wniosku A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji organu pierwszej instancji w sprawie podatku od towarów i usług za okres od marca do grudnia 2008 roku i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej – A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]roku w przedmiocie uchylenia w całości decyzji organu pierwszej instancji w sprawie podatku od towarów i usług za okres od marca do grudnia 2008 roku i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od tej skargi w kwocie 500 zł skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie w złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka ograniczyła się jedynie do wskazania, że przedmiotem prowadzonej przez nią działalności gospodarczej jest obrót złomem, skup i sprzedaż metali. Wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 1.050.000 zł. Natomiast w uzasadnieniu wniosku powołała się na trudną sytuację majątkową. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, wskazanie źródła i kwoty środków przeznaczanych na finansowanie bieżącej działalności Spółki, złożenie odpisu aktualnego bilansu oraz rachunku zysków i strat Spółki, określenie miesięcznej kwoty dochodu osiąganego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz przedstawienie odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego skarżącej za 2013 rok pismem z dnia 16 września 2014 r. strona nadesłała stosowne informacje. Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił w szczególności, iż spółka nie posiada otwartych kont i lokat bankowych, ma jedynie konto z lokatą typu overnight. Podobnie jak w 2013 roku Spółka odnotowuje stratę z działalności. Źródła finansowania bieżącej działalności to factoring i pożyczka od udziałowca. Kwota udzielonych pożyczek w lipcu wyniosła 500.000 zł, a w sierpniu 2014 r. – 300.000 zł. Postanowieniem z dnia 26 września 2014 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 20 października 2014 r. spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym podniosła, że zwróciła się o zwolnienie z uiszczenia wpisu sądowego z uwagi na liczne zobowiązania generujące wysokie koszty oraz wydatki poniesione na pokrycie kosztów bieżących prowadzonej działalności. Wskazała ponadto, że spółka odnotowuje w ostatnich latach swojej działalności straty, a źródło finansowania stanowi factoring i pożyczka od udziałowca, a nieprzyznanie spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych pozbawi ją możliwości rozpatrzenia wniesionej do sądu skargi. Skarżąca podkreśliła swoją szczególną sytuację majątkową, co w jej ocenie powoduje uzasadnione wątpliwości co do zasadności ponoszenia przez nią kosztów sądowych w pełnej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 13 marca 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie prawnej może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w art. 199 p.p.s.a. zasady, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, dodatkowych dokumentów i informacji udzielonych przez skarżącą wynika, że przedmiotem prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej jest obrót złomem, skup i sprzedaż metali. Wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 1.050.000 zł. Wartość środków trwałych, według bilansu na dzień 31.07.2014 r., stanowiła zaś kwotę 2.065.846,75 zł. Zgromadzone na ten dzień środki na rachunku bankowym i w kasie opiewały na kwotę 475.123,42 zł. Jednocześnie według rachunku zysków i strat na dzień 31.07.2014 r. spółka poniosła stratę netto w kwocie - 845.088,70 zł. Natomiast według zeznania podatkowego CIT-8 w 2013 roku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej strona poniosła stratę w wysokości -247.852,14 zł. Źródła finansowania bieżącej działalności skarżącej stanowią factoring i pożyczka od udziałowca. Kwota udzielonych pożyczek w lipcu wyniosła 500.000 zł, a w sierpniu 2014 r. 300.000 zł. Jednocześnie analiza nadesłanych wyciągów bankowych dowodzi, że spółka posiada lokatę overnight na znaczącą kwotę, w tym choćby w dniu 1 sierpnia 2014 r. środki na tej lokacie opiewały na kwotę 422.605,09 zł, a następnie w dniu 5 sierpnia 2014 r. lokata dotyczyła kwoty 501.411,05 zł, w dniu zaś 30 sierpnia 2014 r. lokata opiewała na kwotę 165.129,67 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w tym wykazaną wartość środków trwałych spółki oraz kwoty lokaty typu overnight i środków na rachunku bankowym, a także wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie, która wynosi 500 zł Sąd doszedł do przekonania, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Przeciwnie, przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie pozwala przyjąć, iż zdobycie przez skarżącą środków finansowych na pokrycie opłat w postępowaniu sądowym, jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe w niniejszej sprawie. Należy przy tym podkreślić, że wykazywana strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie może być uznana za wystarczającą przesłankę uzasadniającą przyznanie takiej pomocy, ponieważ nie przesądza jednoznacznie o utracie płynności finansowej spółki i braku możliwości regulowania ciążących na stronie zobowiązań, zwłaszcza w sytuacji kontynuowania przez podmiot prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto należy zwrócić uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. t. 1 do art. 177 w A. Kidyba, w Komentarz aktualizowany do art. 177 Kodeksu spółek handlowych, publ. LEX/el. 2013). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Sąd stwierdza, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. mko