I SA/Łd 943/09
PostanowienieWSA w Łodzi2011-04-21
Skład orzekający: Magdalena Sieniuć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej, która wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, można przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, mimo że wcześniej zostało jej przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych?Ratio decidendi
Osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, nawet jeśli wcześniej zostało jej przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, pod warunkiem wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wniosek w zakresie ponownego zwolnienia od kosztów sądowych podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowy, jeśli skarżący nadal korzysta z takiego zwolnienia na mocy wcześniejszego postanowienia.Stan faktyczny
Skarżąca B. H. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. dotyczącą podatku od nieruchomości. Skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację materialną, opierając się na niskiej emeryturze i zadłużeniu. Po wezwaniach do uzupełnienia wniosku, referendarz sądowy uznał, że sytuacja materialna skarżącej uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jednocześnie umarzając postępowanie w zakresie ponownego zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż skarżąca już z takiego zwolnienia korzystała.Rozstrzygnięcie
1/ przyznano skarżącej B. H. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata; 2/ umorzono postępowanie sądowe z ponownego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 21 kwietnia 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. H. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości na rok 2009 p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącej – B. H. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata; 2/ umorzyć postępowanie sądowe z ponownego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Pismem z dnia [...] roku B. H. wniosła o wyznaczenie adwokata z urzędu do napisania skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia [...] roku oddalającego jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] roku w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości na rok 2009.
W złożonym następnie, na wezwanie Sądu, na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca uzupełniająco wskazała, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Natomiast w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 655,75 zł. Nie posiada żadnego majątku. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wyjaśniła ponadto, że kwota emerytury nie wystarcza jej nawet na opłacenie czynszu i zaspokojenie najpilniejszych potrzeb w postaci zakupu lekarstw i żywności. Ponadto skarżąca oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Do wniosku załączyła dowód przelewu emerytury na jej konto bankowe oraz wezwanie do zapłaty zadłużenia wobec spółdzielni mieszkaniowej z tytułu czynszu na kwotę 50.451,14 zł.
Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia [...] roku wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym do: nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, wskazania kwoty przeznaczanej na własne utrzymanie oraz zakup lekarstw, wyjaśnienia kwestii posiadania składników majątkowych w postaci mieszkania o pow. 64 m2 oraz lokalu użytkowego wskazanego w nadesłanym wezwaniu do zapłaty zadłużenia z tytułu czynszu, udzielania informacji w kwestii osiągania dochodów związanych z powyższym lokalem użytkowym, w tym dochodów związanych z ewentualnymi umowami najmu tego lokalu, a także nadesłania odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego za 2009 rok - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w drodze pisma nadesłanego pocztą elektroniczną z dnia 14 marca 2011 roku wniosła o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o powyższe dokumenty i informacje. Wyjaśniła, że jest chora i nie może teraz w urzędach załatwić wyciągów i innych dokumentów. Lokal w B. został zlicytowany i nie czerpie z niego pożytków. Mieszka w mieszkaniu córki i utrzymuje się wyłącznie z emerytury. Stwierdziła także, iż sądzi, że w ciągu tygodnia będzie "mogła wyjść i załatwić brakujące dokumenty".
Przychylając się do powyższego wniosku skarżącej Referendarz sądowy przedłużył termin do złożenia dokumentów i informacji objętych zarządzeniem z dnia 8 lutego 2011 r. do dnia 22 marca 2011 r. Jednakże dopiero wraz z pismem z dnia 10 kwietnia 2011 r. skarżąca nadesłała historię operacji na posiadanym rachunku bankowym z okresu od lutego 2011 r. do 10 kwietnia 2011 r. Ponownie oświadczyła przy tym, iż nie jest w stanie wykupić niezbędnych leków ani ponieść niezbędnych kosztów.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje:
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.".
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy).
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.
Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz nadesłanych dokumentów i informacji wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 655,75 zł. Zamieszkuje w mieszkaniu należącym do córki. Posiadany przez nią lokal użytkowy w B. został zlicytowany i nie czerpie z niego pożytków. Posiada zadłużenie wobec spółdzielni mieszkaniowej na kwotę 50.451,14 zł (według stanu na dzień 23.07.2010 r.). Analiza historii rachunku bankowego potwierdza przy tym, że skarżąca nie posiada żadnych oszczędności, poza wpływem emerytury na ten rachunek, wszystkie pozostałe operacje mają charakter wypłat w kwotach rzędu 11,37 zł-300 zł.
W tej sytuacji, mając na względzie w pierwszym rzędzie fakt, iż postanowieniem z dnia [...] roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Ł. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, Referendarz sądowy rozpoznający niniejszy wniosek uznał za zasadne dokonać oceny sytuacji materialnej skarżącej z punktu widzenia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Uwzględniając powyższe okoliczności i zarazem dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącej w powyższym zakresie, Referendarz sądowy uznał, że wniosek B. H. w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu zasługuje na uwzględnienie i przyznał jej prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Przedstawiona we wniosku sytuacja majątkowa dowodzi bowiem, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść zarówno jakichkolwiek, jak i pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.
W pozostałym zakresie postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ponowne zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Z mocy bowiem wskazanego powyżej postanowienia Referendarza sądowego z dnia [...] roku skarżąca nadal korzysta ze zwolnienia od tychże kosztów sądowych.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 161 § 1 pkt 3 i art. 258 § 1 oraz § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
P.Z-C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło