I SA/Łd 945/16

Dnia 19 stycznia 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok z tytułu zbycia papierów wartościowych p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – M. J. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. M. J., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok z tytułu zbycia papierów wartościowych. W skardze skarżący zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie w złożonym, na urzędowym formularzu PPF, wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego majątek stanowią samochód osobowy VW Polo (współwłaścicielem jest A. Bank), zakupiony na kredyt i motocykl Yamaha, także zakupiony na kredyt (współwłaścicielem jest B. Bank). Osiąga dochód z tytułu umowy o pracę i umowę zlecenia z centrum medycznym w łącznej kwocie ok. 2.800 zł. Jego zobowiązania (raty kredytowe) i wydatki na wyżywienie, utrzymanie, edukację i paliwo do samochodu opiewają łącznie na kwotę 2.380 zł. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał na osiągane zarobki miesięczne w kwocie ok. 2.800 zł netto i odnosząc je do kwoty wpisu od skargi (3.935 zł) stwierdził, że nie jest w stanie uiścić tak znaczącej kwoty bez istotnego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 22 listopada 2016 roku zobowiązano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, wyjaśnienie kwestii przeznaczenia lub ewentualnego posiadania środków finansowych uzyskanych ze zbycia papierów wartościowych, których dotyczy zaskarżona decyzja, przedstawienie odpisu zeznania podatkowego skarżącego za 2015 rok oraz podanie tytułu prawnego do nieruchomości, pod adresem której skarżący zamieszkuje - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 9 grudnia 2016 roku pełnomocnik skarżącego nadesłał dodatkowe dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego. Jednocześnie pełnomocnik wyjaśnił, że nieruchomość, pod adresem której skarżący zamieszkuje, jest własnością jego matki L. J.. Ponadto odnosząc się do kwestii przeznaczenia lub posiadania środków finansowych uzyskanych ze sprzedaży papierów wartościowych, których dotyczy zaskarżona decyzja, pełnomocnik wskazał, że skarżący przeznaczył te środki w całości na bieżące potrzeby związane z utrzymaniem (czynsz, wyżywienie, ubrania itd.) oraz wydatki związane ze studiami na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi (pomoce naukowe, dodatkowe zajęcia). Pełnomocnik podkreślił przy tym, że skarżący od 2008 roku, w którym nastąpiło zbycie papierów wartościowych, nie posiadał stałego zatrudnienia, stąd jego bieżące potrzeby były zaspokajane jedynie ze środków uzyskanych z rzeczonej sprzedaży. Aktualnie skarżący nie posiada żadnych oszczędności, które pozwoliłby mu na poniesienie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Do pisma załączono wyciągi bankowe i kopię zeznania podatkowego skarżącego za 2015 rok. W związku z powyższym pismem i nadesłanymi dodatkowymi dokumentami referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 23 grudnia 2016 roku na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponownie zobowiązał pełnomocnika skarżącego do złożenia przez skarżącego dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do jednoznacznego wskazania kwoty dochodu osiąganego przez skarżącego ze wszystkich źródeł poprzez przedstawienie zaświadczeń o wysokości miesięcznego dochodu netto osiąganego z tytułu: zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. [...] w Ł., umowy zlecenia z centrum medycznym wskazanym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, z tytułu stypendium wypłacanego przez Uniwersytet Medyczny i z tytułu zatrudnienia w A. Sp. z o.o. sp. k. w Ł. - za okres ostatnich 3 miesięcy oraz do przedstawienia wyciągów z posiadanych przez skarżącego lokat i rachunków bankowych za okres od 4 listopada 2016 roku do 23 grudnia 2016 roku - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 10 stycznia 2017 roku pełnomocnik skarżącego w drodze pisma z dnia 5 stycznia 2017 roku złożył dodatkowe dokumenty i oświadczenia dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – dalej jako: "p.p.s.a.". Stosownie do postanowień art. 243 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy do Referendarza sądowego, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Jednocześnie wskazać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 326/08, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz nadesłanych dodatkowych dokumentów źródłowych wynika, iż skarżący zamieszkuje w nieruchomości, której właścicielką jest jego matka. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego majątek stanowią samochód osobowy VW Polo i motocykl Yamaha (oba pojazdy zostały zakupione na kredyt). Skarżący, jak podał we wniosku, osiąga dochód z tytułu umowy o pracę i umowę zlecenia w centrum medycznym w łącznej kwocie ok. 2.800 zł netto miesięcznie. Tymczasem z nadesłanych wyciągów bankowych i przesłanych na wezwanie referendarza sądowego zaświadczeń wynika, że średni miesięczny dochód skarżącego (z okresu ostatnich trzech miesięcy) wynosi łącznie 6.377,11 zł, a zatem przekracza ponad dwukrotnie deklarowaną przez skarżącego we wniosku kwotę dochodu netto. Saldo zaś rachunku bankowego skarżącego na dzień 23 grudnia 2016 roku wynosiło 4.043,79 zł. Z kolei saldo środków dostępnych na tym rachunku w okresie występowania z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy oscylowało wokół kwot rzędu od 2.836,20 zł (wyciąg za okres 04.09.2016 r. – 04.10.2016 r.) do 7.618,91 zł (wyciąg za okres 05.10.2016 r. – 04.11.2016 r.). Zobowiązania (raty kredytowe) skarżącego i wydatki na wyżywienie, utrzymanie, edukację i paliwo do samochodu, według skarżącego, opiewają łącznie na kwotę 2.380 zł. Środki uzyskane ze zbycia papierów wartościowych, jak wskazał pełnomocnik, skarżący przeznaczył w całości na bieżące potrzeby związane z utrzymaniem (czynsz, wyżywienie, ubrania) oraz wydatki związane ze studiami na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi (pomoce naukowe, dodatkowe zajęcia). Majątek skarżącego stanowią przy tym samochód osobowy VW Polo i motocykl Yamaha (zakupione na kredyt). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Uwagę zwraca przy tym fakt, że skarżący zaniżył wysokość realnie osiąganego dochodu do kwoty ok. 2.800 zł, gdy tymczasem rzeczywiście osiągany przez niego dochód netto z ostatnich trzech miesięcy według przedstawionych zaświadczeń wynosi 6.377,11 zł, co ma znaczenie dla oceny wiarygodności zawartych we wniosku oświadczeń dotyczących jego sytuacji majątkowej i rzeczywistych zdolności płatniczych. Tak postawa skarżącego nie mogła spotkać się z pozytywną oceną braku posiadania przez niego zdolności płatniczych skutkujących przyznaniem mu prawa pomocy w niniejszej sprawie. W ocenie referendarza sądowego powyższy realny dochód netto skarżącego nawet przy uwzględnieniu ponoszonych wydatków, pozwala przyjąć, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Nie bez znaczenia dla takiej oceny sytuacji majątkowej skarżącego pozostaje przy tym fakt, że skarżący dysponuje składnikami majątkowymi (pojazdami) o wartości przekraczającej 5.000 zł w postaci samochodu osobowego VW Polo i motocyklu Yamaha. Okoliczność ta wyklucza możliwość uznania skarżącego za osobę stojącą na skraju ubóstwa, której sytuacja wymagałaby przeniesienia ciężaru kosztów postępowania sądowego na ogół obywateli, celem zagwarantowania jej prawa do sądu. Ponadto skarżący w żadem sposób nie uwiarygodnił oświadczenia o całkowitym wyzbyciu się środków finansowych uzyskanych ze sprzedaży papierów wartościowych w kwocie 393.439 zł, których dotyczy zaskarżona decyzja. Gołosłowne twierdzenia w tym zakresie nie mogą być traktowane w kategoriach wiarygodnego dowodu na tę okoliczność. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. AKE.