I SA/Łd 950/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: St. sekretarz sądowy Edyta Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. z [...] r. w sprawie określenia A sp. z o.o. w L. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. w kwocie 70.538 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie aktu notarialnego z 7 lutego 2014 r. spółka stała się właścicielem działki nr 175/4 o pow. 1,05 ha (w ewidencji gruntów sklasyfikowaną jako Br RIIIb - grunty rolne zabudowane o pow. 0,67 ha i Br RIVa - grunty rolne zabudowane o pow. 0,38 ha), zabudowanej dwu- i jednokondygnacyjnymi murowanymi budynkami niemieszkalnymi, nabywając ją na prowadzenie gospodarczej działalności statutowej. W wyniku oględzin przeprowadzonych 15 marca 2017 r. ustalono, że na wspomnianej działce znajduje się ciąg budynków o łącznej pow. użytkowej 2.309,79 m2, które nie są użytkowane; są to pustostany nieposiadające stolarki okiennej i drzwiowej, z całkowicie zniszczoną wewnętrzną instalacją elektryczną i częściowo zniszczoną zewnętrzną instalacją elektryczną. Ustalono dalej, że na działce znajduje się również budynek usługowy o łącznej pow. użytkowej 376,36 m2, w którym jest prowadzona działalność gospodarcza w pomieszczeniach o pow. użytkowej 253,89 m2 (pomieszczenia nieużytkowane – 122,47 m2). Organ podatkowy ustalił następnie, że spółka zgłosiła 2 marca 2016 r. do właściwego organu zamiar rozbiórki siedmiu budynków magazynowych, z terminem rozpoczęcia robót 2 kwietnia 2016 r., jednak planów tych nie zrealizowała. Zdaniem Wójta brak było podstaw do niezaliczenia przedmiotowych budynków do budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organ podkreślił, że wprawdzie aktualny stan techniczny budynków (pustostanów) nie pozwala na prowadzenie w nich działalności gospodarczej, niemniej jednak stan ten ma charakter przejściowy i zależy od woli spółki. Organ zwrócił w tym kontekście uwagę na oświadczenie spółki z 11 lutego 2016 r. o tym, że nie zamierza remontować powyższych pustostanów. Organ podkreślił, że stan techniczny budynków wymaga dokonania odpowiednich prac remontowych, które wiążą się z poniesieniem nakładów finansowych, ale nakłady te pozwoliłyby na wykorzystanie budynków do prowadzenia działalności gospodarczej. W tej sytuacji Wójt Gminy L., po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z [...] r., ustalił spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r. w kwocie 70.538 zł, przyjmując do opodatkowania grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (o pow. 10.500 m2) oraz budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (o pow. użytkowej 2.686,15 m2). W odwołaniu pełnomocnik strony wniósł o uchylenie decyzji pierwszej instancji, zarzucając organowi naruszenie: art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 716 ze zm.; dalej: u.p.o.l.) oraz art. 120-121, art. 124, art. 181 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.; dalej: O.p.). W uzasadnieniu wskazał, że względy techniczne uniemożliwiały korzystanie z nieruchomości, co uzasadniało zastosowanie niższej stawki podatku od nieruchomości. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało, że z art. 1a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 1a ust. 2a pkt 3 u.p.o.l. wynika, iż każdy budynek nabyty przez przedsiębiorcę, bez względu na sposób jego faktycznego wykorzystywania, podlega opodatkowaniu według najwyższych stawek podatkowych ze względu na związek z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości do wykonywania działalności gospodarczej nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Obowiązujące przepisy regulujące opodatkowanie podatkiem od nieruchomości nie dawały zatem możliwości wyłączenia z opodatkowania tym podatkiem budynków będących w złym stanie technicznym i przez to niewykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej. Organ podkreślił, że jeżeli budynek nie mógł być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, to począwszy od 1 stycznia 2016 r., w stosunku do takiego budynku, powinna być wydana decyzja nakazująca rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określająca termin przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Dopiero ostateczna decyzja organu nadzoru budowlanego, o której mowa w art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, wyłączała ów budynek z opodatkowania. W rozpatrywanej sprawie spółka zgłosiła wprawdzie do właściwego organu zamiar rozbiórki siedmiu budynków magazynowych, wskazując jako termin rozpoczęcia robót 2 kwietnia 2016 r., jednak powyższych planów nie zrealizowała. W badanym okresie w stosunku do spornych budynków nie została zatem wydana decyzja, o której mowa w art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego. Informacja ta wynikała ze znajdującego się w aktach spawy pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z 11 stycznia 2017 r. Na zakończenie Kolegium podkreśliło, że ogólna dewastacja budynków, a nawet prowadzenie postępowania zmierzającego do ich rozbiórki, nie prowadzą do utraty przez taki obiekt cech budynku i nie powodują, że nie można ich uznać za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez pełnomocnika A sp. z o.o., który wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 187 § 1 w zw. z art. 188 O.p., a w konsekwencji niezastosowanie art. 229 O.p., w związku z nieuwzględnieniem wniosku skarżącego o przeprowadzenie w sprawie dowodu z opinii biegłego, dowodów z oględzin nieruchomości oraz dowodów znajdujących się w aktach postępowań prowadzonych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R., podczas gdy ww. dowody są niezbędne do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie; skarżący złożył żądanie dotyczące przeprowadzenia ww. dowodów, a ich przedmiotem są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, niestwierdzone wystarczająco innym dowodem, co w konsekwencji spowodowało brak przeprowadzenia przez organ drugiej instancji dodatkowego postępowania celem uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, błędne ustalenie stanu faktycznego oraz naruszenie zasad postępowania podatkowego uregulowanych w art. 121 § 1 O.p. oraz art. 122 O.p.; 2. art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, podczas gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, wskazanych w treści odwołania, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji ostatecznej, która nie odpowiada prawu; II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.o.l. poprzez ich błędną wykładnię w związku z przyjęciem, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budynki lub budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej bez względu na okoliczność, w jakiej części podlegają temu podatkowi, podczas gdy opodatkowaniu mogą podlegać również części budynków lub części budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, co doprowadziło do zaniechania przez organy podatkowe prowadzenia postępowania dowodowego w ww. zakresie i w konsekwencji błędne ustalenie zobowiązań podatkowych skarżącego; 2. art. 1a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 i art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.o.l. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w związku z przyjęciem, że obiekty znajdujące się na działce skarżącego są budynkami i podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości (pomimo nieustalenia ww. okoliczności przy pomocy wszelkich źródeł dowodowych), podczas gdy ww. obiekty nie mogły zostać uznane ani za budynki ani za budowle, co w konsekwencji prowadzi do braku podstaw do obciążenia skarżącego podatkiem od nieruchomości w ww. zakresie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W rozpatrywanej sprawie spór sprowadza się do oceny, czy budynki spółki niewykorzystywane przez nią w prowadzonej działalności gospodarczej, podlegały w 2016 r. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W swojej skardze spółka podkreśla w szczególności, że owe obiekty są i były w badanym okresie w tak złym stanie, że w istocie nie można ich było zaliczyć do kategorii budynków, a zatem nie podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Zdaniem skarżącej okoliczności te wynikały z przedłożonych dokumentów, jak i powinny być zweryfikowane w toku postępowania przez biegłego. Wniosek o przeprowadzenie tego dowodu nie został jednak uwzględniony przez organy podatkowe. Powołując ww. argumenty skarżąca twierdzi, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania podatkowego wyznaczające reguły prowadzenia postępowania dowodowego, to jest: art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 188 O.p. Zarzuty te okazały się całkowicie bezpodstawne. Zgodnie z art. 122 O.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Postępowanie to powinno odbywać się w duchu zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), co rozumieć należy w szczególności w ten sposób, że organy podatkowe powinny uwzględniać wnioski i oświadczenia podatnika służące wyjaśnieniu sprawy oraz podejmować z własnej inicjatywy działania pozwalające ustalić stan faktyczny, przy czym nie mogą pomijać okoliczności korzystnych dla podatnika, ograniczając się do środków dowodowych, które przemawiają przeciwko stronie. Rozwinięciem powyższych zasad są dalsze unormowania zawarte między innymi w powołanych przez skarżącą art. 187 § 1 i art. 188 O.p. Organy podatkowe powinny zatem zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w toku zaś postępowania są obowiązane uwzględniać żądania strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, o ile tylko przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W niniejszej sprawie obie strony zgadzają się co do tego, że stan techniczny budynków należących do podatnika w badanym okresie – poza wykorzystywanym w działalności budynkiem usługowym o pow. użytkowej 376,36 m2 – nie pozwalał na prowadzenie działalności gospodarczej. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że budynki te w większości nie posiadały stolarki okiennej i drzwiowej, miały częściowo zniszczoną zewnętrzną instalację elektryczną, a instalację wewnętrzną – całkowicie zdewastowaną. Ściany tych obiektów były zawilgocone i zagrzybione, a posadzki nadawały się do wymiany. Tak opisany stan techniczny budynków potwierdzają protokoły z 15 czerwca 2016 r. i 15 marca 2017 r. sporządzone przez pracowników organu pierwszej instancji w obecności przedstawicieli spółki. Z materiałów tych, jak również ze zdjęć załączonych do akt administracyjnych, nie wynikało jednak, że obiekty te nie były budynkami, a w szczególności – że nie posiadały zadaszenia. Przeciwnie, poza nieznacznymi ubytkami z załączonych zdjęć wynika, że sporne budynki miały pokrycie dachowe. Zauważyć należy, że argument o braku zadaszenia części budynków pojawił się dopiero na etapie odwołania od drugiej decyzji organu pierwszej instancji i był w istocie pokłosiem jednego, dwuznacznie sformułowanego stwierdzenia, zawartego w protokole z oględzin z 15 czerwca 2016 r., w którym kontrolujący, opisując stan budynków, stwierdzają, że są to budynki: "murowane, pokryte stropodachem gęstożebrowym (częściowo), bez obróbek blacharskich." Zdanie to zostało następnie powtórzone w kolejnym protokole z oględzin oraz w wydanych w sprawie decyzjach. Podatnik opierając się jedynie na tym enigmatycznym stwierdzeniu stara się wywołać wrażenie, że przedmiot opodatkowania nie istnieje. Twierdzenia podatnika są jednak oderwane od materiałów sprawy. Po pierwsze, jak już wcześniej wskazano, przez większą część postępowania nikt nie kwestionował, że opodatkowane budynki posiadały zadaszenie. Po drugie trudno sobie wyobrazić, by w czasie oględzin przedstawiciel spółki zgodził się na opisanie tych budynków jako pokrytych stropodachem gęstożebrowym w sytuacji, gdy budynki te miały być pozbawione dachu. Po trzecie twierdzeniom strony skarżącej wprost przeczy zawarty w aktach sprawy materiał zdjęciowy. Po czwarte zaś strona skarżąca nie przedstawiła żadnego materiału potwierdzającego jej wersję. Tymczasem skarżąca nie miała żadnych przeszkód by taki materiał pozyskać i złożyć do akt sprawy. Zauważyć należy, że spółka załączyła do skargi kserokopie zdjęć oraz protokołów oględzin z 12 stycznia i 15 czerwca 2015 r., dotyczące stanu technicznego i faktu przeprowadzenia rozbiórki jednego z obiektów znajdujących się na terenie działki nr 175/4. Z materiału tego wynika, że dotyczy on obiektu w ogóle nieobjętego opodatkowaniem (zaskarżona decyzja obejmuje budynki pokryte stropodachem gęstożebrowym, tymczasem materiały załączone do skargi dotyczą budynku z dachem dwuspadowym, drewnianym). Skoro jednak podatnik był w stanie przedstawić takie materiały, to tym bardziej powinien przedstawić materiał zdjęciowy dotyczący spornych, istniejących jeszcze budynków. Tego jednak nie zrobił poprzestając jedynie na gołosłownych deklaracjach i wybiórczym powołaniu się na niektóre materiały pozyskane przez organy podatkowe. Reasumując zgodzić się należy z organem odwoławczym, że materiał dowodowy w niniejszej sprawie został zgromadzony i rozpoznany w sposób wszechstronny i kompletny. Z materiału tego wynika, że przedmiotem opodatkowania były zdewastowane obiekty, posiadające jednak wszelkie cechy pozwalające uznać je za budynki, w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Z akt sprawy nie wynika w szczególności by budynki te pozbawione były jakiegokolwiek elementu (np. dachu) uniemożliwiającego ich kwalifikację do kategorii budynku. W tej sytuacji organy podatkowe słusznie zrezygnowały z przeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącą spółkę dowodu z opinii biegłego. Zgodnie z powołanym już wyżej art. 188 O.p. organy podatkowe powinny uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, o ile tylko przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W niniejszej sprawie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego było zbędne, skoro z zebranego materiału dowodowego, niepodważonego przez stronę skarżącą, wynikało, że objęte opodatkowaniem obiekty były budynkami i mogły być, po przeprowadzeniu odpowiednich prac remontowych, wykorzystane gospodarczo przez podatnika. Reasumując, skoro stan techniczny budynków objętych opodatkowaniem został właściwie zbadany przed wydaniem zaskarżonej decyzji i nie zachodziły podstawy do uzupełnienia zebranego materiału, zarzut naruszenia powołanych wyżej przepisów postępowania podatkowego okazał się bezzasadny. Przechodząc do analizy zarzutów naruszenia prawa materialnego przypomnieć należy, że zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r., pod pojęciem grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej należało rozumieć grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem ust. 2a. W myśl art. 1a ust. 2a pkt 3 u.p.o.l. do gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zaliczało się: budynków, budowli lub ich części, w odniesieniu do których została wydana decyzja ostateczna organu nadzoru budowlanego, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 i 1529), lub decyzja ostateczna organu nadzoru górniczego, na podstawie której trwale wyłączono budynek, budowlę lub ich części z użytkowania. W niniejszej sprawie poza sporem jest, że w stosunku do budynków, których dotyczy zaskarżona decyzja, nie zapadła w 2016 r., ani w latach wcześniejszych, ostateczna decyzja organu nadzoru budowlanego, o której mowa w art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, lub decyzja ostateczna organu nadzoru górniczego, na podstawie której trwale wyłączono te budynki lub ich części z użytkowania. W związku z tym zgodzić się należy z organem odwoławczym, że w realiach niniejszej sprawy nie było żadnych podstaw, aby stwierdzić, że zaistniała przesłanka określona w art. 1a ust. 2a pkt 3 u.p.o.l., wyłączająca sporne budynki z opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Zebrany materiał dowodowy nie pozwalał również uznać, że należące do spółki obiekty były w tak złym stanie, że straciły cechy budynków, wskazane w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego okazały się zatem bezzasadne. Na zakończenie wskazać należy, że opodatkowanie podatkiem od nieruchomości budynków znajdujących się w posiadaniu przedsiębiorcy nie jest uzależnione od rzeczywistego wykonywania w tych budynkach czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej. Istotne znaczenie dla wywołania określonych skutków podatkowych ma sam fakt posiadania nieruchomości przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Pogląd taki prezentowany jest jednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z 9 maja 2017 r., II FSK 504/15, CBOSA). W tym stanie sprawy skarga, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), podlega oddaleniu. DB