I SA/Łd 951/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA W. Jarzębowski (spr.), Sędzia NSA T. Porczyńska, Asesor C. Koziński, Protokolant T. Naraziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [..] Nr [...] w przedmiocie opłaty targowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 160 (sto sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...] określił J. K. wysokość zobowiązania w opłacie targowej za 26 dni kwietnia 2004 r. w łącznej kwocie 156,00 zł. Decyzja wydana została na podstawie art. 21 § 1 pkt 1, § 3, § 4 i art. 207 Ordynacji podatkowej, oraz art. 15 i art. 19 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. z 2002 r., Dz. U. Nr 9, poz. 84 ze zm.) i na podstawie uchwały Rady Gminy R. Nr XVI/146/2003 z dnia 30 grudnia 2003 r. w sprawie ustalenia stawek opłaty targowej. W uzasadnieniu stwierdzono, iż podatnik w wyszczególnionych w decyzji dniach prowadził sprzedaż towarów na terenie C.H. "A" na stoisku handlowym A-117. Faktu prowadzenia sprzedaży podatnik nie kwestionował. Stosownie do art. 15 ust. 1 w/w ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, dalej w skrócie upol, zobowiązany był do zapłacenia opłaty targowej, jednakże odmówił jej uiszczenia uprawnionym do poboru inkasentom. W odwołaniu od tej decyzji zarzucono, iż C.H. "A", w którym odwołujący się prowadzi sprzedaż, jest wyłączone z obszaru targowiska na terenie Gminy R. Leży bowiem na terenie nie objętym jakąkolwiek uchwałą dotyczącą obszaru targowiska, w szczególności terenu tego nie dotyczy uchwała Nr XVI/148/2003 z dnia 30 grudnia 2003 r. Poza tym odwołujący się stwierdził, że prowadzi sprzedaż w swoim sklepie znajdującym się w Centrum Handlowym "A", a nie na terenie targowiska. Powołana w decyzji uchwała określa pobór opłat targowych na targowiskach, a zatem nie może być podstawą decyzji Wójta Gminy w odniesieniu do budynku C.H. "A". Uchwała ta określa jedynie wysokość stawki opłaty targowej, brak w niej natomiast określenia zasad ustalania i poboru oraz terminów płatności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono m.in., że w świetle przedstawionego w aktach stanu faktycznego nie ulega wątpliwości prowadzenie przez podatnika działalności na targowisku. J. K. bezspornie prowadził na terenie C.H. "A" sprzedaż towarów na stoisku handlowym nr A-117. Z treści notatki służbowej inkasenta wynika, iż handlujący odmówił zapłaty opłaty targowej. Zadaszenie obiektu nie wyklucza obowiązku płacenia opłaty targowej, zgodnie z art. 15 ust. 2a upol. Opłata może być pobierana w każdym miejscu, w którym prowadzony jest handel, w tym w budynkach, które w rozumieniu rozporządzenia z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie klasyfikacji środków trwałych są halami używanymi do targów, aukcji i wystaw lub są targowiskami pod dachem. W sprawie niniejszej kwota opłaty targowej została ustalona na podstawie raportów dziennych inkasenta. Raporty potwierdzają fakt prowadzenia przez podatnika działalności handlowej w hali na stoisku A-117 w poszczególnych dniach kwietnia 2004 r. Ze zgromadzonych w toku postępowania materiałów nie wynika, aby podatnik był podatnikiem od nieruchomości w związku z wykonywaną na targowisku działalnością handlową, a zatem nie ma zastosowania zwolnienie przewidziane w art. 16 upol. W skardze na powyższą decyzję podatnik zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2a upol poprzez błędne zakwalifikowanie obiektu, w którym prowadził działalność handlową, jako targowiska. Stwierdził, że C. H. "A" jest budynkiem, ale innego rodzaju niż targowisko pod dachem lub hala używana do targów, aukcji i wystaw. Wymienione Centrum Handlowe nie spełnia funkcji targowiska, m. in. nie zapewnia powszechnego dostępu dla dowolnych podmiotów dokonujących sprzedaży. Uchwała Rady Gminy Nr XVI/148/2003 w sprawie rozszerzenia lokalizacji targowiska nie mogła zmienić charakteru tego budynku, pomijając podnoszone już w odwołaniu zarzuty co do jej wadliwości formalno-prawnej. Według strony skarżącej stoisko, w którym prowadziła działalność handlową należy traktować jako sklep, obiekt, w którym sprzedający zorganizował stałe przedsiębiorstwo handlowe. Takie obiekty nie są targowiskami i nie podlegają opłatom targowym. W konkluzji strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji SKO. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i dodało, że zarzuty podnoszone w stosunku do uchwał Rady Gminy w R. nie są i nie mogą być przedmiotem tej sprawy. W toku postępowania sądowego skarżący złożył opinię prawną prof. M. K. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 ust. 1 upol w brzmieniu obowiązującym w 2004 r. opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach. W ust. 2 tego artykułu ustawodawca sprecyzował, co należy rozumieć pod pojęciem "targowiska". Są to wszelkie miejsca, w których prowadzony jest handel, z zastrzeżeniem ust. 2a, zgodnie z którym opłacie targowej nie podlega sprzedaż dokonywana w budynkach lub częściach budynków, z wyjątkiem targowisk pod dachem oraz hal używanych do targów, aukcji i wystaw. Z analizy powyższego przepisu wynikają następujące wnioski: - podmiotem opodatkowania opłatą targową są osoby fizyczne i prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, - przedmiotem opodatkowania jest dokonywanie czynności sprzedaży, ale tylko wtedy, gdy odbywa się to na targowisku, - w zasadzie targowiskiem jest każde miejsce, w którym odbywa się handel, zwłaszcza znajdujące się poza budynkami. Określając tak szeroko pojęcie targowiska ustawodawca nawiązał jedynie do faktycznego wykorzystywania (dla prowadzenia handlu) danego miejsca, co oznacza, iż dla podlegania opłacie targowej nie ma znaczenia, czy miejsce to jest na terenie określonym uchwałą organu samorządu terytorialnego, jako targowisko, - opłacie targowej podlega wyjątkowo sprzedaż dokonywana w budynkach lub ich częściach, a mianowicie, gdy odbywa się w budynkach, będących targowiskami pod dachem lub halami używanymi do targów aukcji i wystaw. W związku z powyższym zasadnicze spory, tak jak w tej sprawie, mogą powstawać między handlującymi, a organami podatkowymi w sytuacji dokonywania czynności sprzedaży w budynkach i dotyczyć będą prawidłowego zaklasyfikowania budynku do jednej z wyżej wymienionych kategorii. W ustawie o podatkach i opłatach lokalnych ustawodawca nie zdefiniował użytych pojęć – targowisko pod dachem oraz hala używana do targów, aukcji i wystaw. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, a w tej sprawie prawidłowe rozstrzygnięcie w zakresie opłaty targowej można podjąć tylko wówczas, gdy organ wyczerpująco i dokładnie ustali stan faktyczny we wszystkich kwestiach, mających znaczenie dla treści decyzji. Niedostateczne zebranie materiału dowodowego prowadzi do niewyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i powoduje błędy w dokonanych ustaleniach faktycznych, co w konsekwencji prowadzi zwykle do wadliwego rozstrzygnięcia, a co najmniej rezultatem błędnych lub niepełnych ustaleń faktycznych jest brak pewności co do prawidłowości rozstrzygnięcia. Z tego względu zasadnicze znaczenie w postępowaniu podatkowym ma realizacja zasady dochodzenia prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej i zasady zupełności postępowania dowodowego wyrażonej w art. 187 § 1 tej ustawy. Poza sporem w tej sprawie jest to, że skarżący w w/w dniach dokonywał sprzedaży w obiekcie nazwanym Centrum Handlowe "A" w R. oraz, że obiekt ten jest budynkiem. Sporne jest natomiast, czy budynek ten jest targowiskiem pod dachem lub halą używaną do targów, aukcji i wystaw. W decyzji organu I instancji tej kwestii nie rozważano wcale, co jest o tyle zrozumiałe, że skarżący przed wydaniem decyzji nie zajął żadnego stanowiska w sprawie, a więc nie zgłaszał wątpliwości w tym zakresie (wynika to z przedstawionego Sądowi materiału dowodowego). Jednakże w odwołaniu stwierdził krótko, iż budynek, w którym prowadzi handel nie jest targowiskiem pod dachem. Tezę tę wywodził z faktu wadliwości uchwały Rady Gminy R. w sprawie rozszerzenia lokalizacji targowiska w R. jak i z błędnej klasyfikacji budynku, w którym prowadził handel. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż J. K. prowadził działalność na targowisku nie wyjaśniając jednak na jakiej podstawie zalicza budynek C.H. "A" do targowisk pod dachem. Należy więc stwierdzić, iż stan faktyczny nie został w niniejszej sprawie dokładnie ustalony, a istniejące wątpliwości wyjaśnione. Organ odwoławczy nie wskazał według jakich kryteriów należy kwalifikować budynki do wąskiej grupy wymienionej w art. 15 ust. 2a upol, a właściwe określenie kryteriów takiej kwalifikacji ma podstawowe znaczenie z uwagi na spór między stronami co do rodzaju budynku - C. H. "A", oraz z uwagi na brak w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych definicji pojęć użytych w tym przepisie, poza pojęciem samego "budynku" zdefiniowanym w art. 1a ust. 1 pkt 1. Konsekwencją powyższych braków postępowania w sprawie określenia opłaty targowej jest wadliwość uzasadnienia zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie. Pojęcia zawarte w art. 15 ust. 2a upol użyte zostały także w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych - KŚT (Dz.U. Nr 112, poz. 1317 ze zm.) oraz w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z tej samej daty w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych - PKOB (Dz. U. Nr 112, poz. 1316 ze zm.). Oba akty prawne wydane zostały na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. Nr 88, poz. 439 ze zm.). Jak wynika z objaśnień wstępnych do pierwszego z wyżej wymienionych rozporządzeń, Klasyfikacja Środków Trwałych jest usystematyzowanym zbiorem obiektów majątku trwałego, służącym m.in. do celów ewidencyjnych, ustalaniu stawek odpisów amortyzacyjnych oraz badań statystycznych. Z uwag szczegółowych, zawartych w tym akcie, wynika zaś, że podział budynków na mieszkalne i niemieszkalne oparto na podstawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych, a o zaliczeniu budynku do właściwej podgrupy i rodzaju decyduje jego przeznaczenie oraz związana z tym konstrukcja i wyposażenie, a nie sposób użytkowania, który w praktyce bywa czasem niezgodny z przeznaczeniem. O zmianie pierwotnego przeznaczenia na stałe, decyduje każdorazowo wykonanie odpowiednich robót budowlano-adaptacyjnych. Zgodnie z objaśnieniami wstępnymi do drugiego z wymienionych aktów Polska Klasyfikacja Obiektów Budowlanych stanowi usystematyzowany wykaz obiektów budowlanych, rozumianych jako produkty finalne działalności budowlanej. PKOB służy m.in. do klasyfikowania obiektów budowlanych. Według KŚT wśród różnych rodzajów budynków wyróżniono m.in. budynki handlowo-usługowe, który to rodzaj obejmuje: centra handlowe, domy towarowe, samodzielne sklepy i butiki, hale używane do targów, aukcji i wystaw oraz targowiska pod dachem. Według PKOB wśród różnych klas budynków wyróżniono m.in. budynki handlowo-usługowe, która to klasa obejmuje takie, jak wyżej wymienione w zakresie rodzaju, a ponadto stacje paliw, stacje obsługi, apteki itp. Biorąc pod uwagę, iż ustawodawca nie zdefiniował w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych pojęć użytych w art. 15 ust. 2a, ale jednocześnie używał ich we wcześniej obowiązujących rozporządzeniach służących klasyfikowaniu obiektów budowlanych należy przyjąć, iż w przepisie tym chodzi o rodzaje (klasy) obiektów budowlanych określonych w w/w klasyfikacjach. Należy zatem przyjąć, iż odpowiednie zaklasyfikowanie konkretnego budynku zależne jest od przeznaczenia oraz związanej z tym konstrukcji i wyposażenia. Dla ustalenia takich danych pomocne może być sięgnięcie do dokumentacji związanej z budową, w szczególności do pozwolenia na budowę, w którym określona jest nazwa, rodzaj i kategoria obiektu budowlanego. Stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, polegającego na niedokładnym wyjaśnieniu istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych, jest przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie jest jednak powodem stwierdzenia jej nieważności, czego żądał skarżący. Brak jest podstaw do postawienia organowi zarzutu rażącego naruszenia prawa, a więc naruszenia kwalifikowanego, oczywistego. Nie można wykluczyć, iż po wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności faktycznych związanych z rodzajem przedmiotowego budynku, w którym skarżący prowadził handel okaże się, iż było to targowisko pod dachem, a nie centrum handlowe, bowiem decydującego znaczenia w tym względzie nie odgrywa przecież sama oficjalna nazwa obiektu. Z uwagi na powyższe należało zaskarżoną decyzję uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a na podstawie art. 200 i art. 152 tej ustawy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania i określić, iż decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.