I SA/Łd 952/11

Dnia 7 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń – listopad 2005 roku oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2005 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu K. S. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] roku K. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku określającą mu zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za styczeń-listopad 2005 roku oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2005 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 480 zł podatnik złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Ze złożonego na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że z uwagi na kryzys na rynku transportowym kondycja finansowa firmy wnioskodawcy uległa pogorszeniu. Skarżący zmuszony był przedsięwziąć radykalne środki w celu utrzymania się na rynku, nawiązał współpracę z firmą windykującą jego zaległe należności, unowocześniła swój tabor w oparciu o umowy leasingowe stanowiące zasadniczy ciężar bieżącej działalności firmy. Bieżąca działalność gospodarcza podatnika finansowana jest z kredytu odnawialnego w wysokości 300.000 zł, średnia miesięczna kwota odsetek związanych z jego wykorzystywaniem wynosi około 2.300 zł. Skarżący wraz z żoną spłaca w dwóch ratach zobowiązanie w podatku VAT wynikające z zaskarżonej decyzji po 119.909 zł (płatność drugiej raty przypada w listopadzie br.) oraz w ratach po 1.000 zł miesięcznie spłaca zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok. Wnioskodawca wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonków w postaci firm transportowych. Skarżący oświadczył, że przeciętny miesięczny dochód brutto z jego działalności gospodarczej wynosi 3.500 zł zaś z działalności prowadzonej przez jego żonę 7.100 zł. Skarżący zamieszkuje w domu o powierzchni 150 m2, jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 4 ha,(majątek ten jest obciążony hipoteką) oraz samochodu Volksvagen Transporter z 2003 roku, dwóch ciągników siodłowych SCANIA z 1999 r i ciągnika siodłowego Renault Magnum z 2004 r., naczepy Wielton z 2004 r. (ten majątek objęty jest zastawem rejestrowym urzędu skarbowego), posiada także dwa samochody ciężarowe MAN rocznik 2006 i dwie naczepy Zasław również rocznik 2006. Miesięczne wydatki eksploatacyjne w jego gospodarstwie domowym zamykają się kwotą około 630 zł (telefon, energia, woda i ubezpieczenie). Z nadesłanej kopi deklaracji podatkowej za rok 2010 wynika, że działalność gospodarcza podatnika w roku ubiegłym wygenerowała przychód na poziomie 1.985.143 zł koszty w wysokości 1.953.285 zł i w efekcie przyniosła dochód w wysokości 31.858 zł. W roku 2009 odnotował stratę w wysokości 56.109 zł, zaś starta za rok 2008 wyniosła 107.533 zł. Z nadesłanym deklaracji VAT-7 wynika, że średni miesięczny obrót firmy w okresie od kwietnia do lipca br. kształtuje się na poziomie około 155.000 zł. Obroty te w roku ubiegłym kształtowały się średnio na poziomie 165.000 zł. Dodatkowo skarżący przedstawił wyciągi z rachunku bankowego za okres od 2 czerwca do 29 lipca br., z których wynika że w dniu wystąpienia ze skargą w przedmiotowej sprawie na rachunek skarżącego wpłynęła kwota ponad 2.800 zł, zaś dnia następnego jego żona przekazała mu środki w wysokości 10.000 zł Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 15 września 2011 roku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie argumentując, że posiadany przez skarżącego i jego małżonki znacznej wartości majątek, a przede wszystkim wielkość obrotów prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pozwala na pokrycie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw i wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu środka zaskarżenia wskazał, że nie zgadza się z oceną swojej sytuacji materialnej dokonaną w kwestionowanym postanowieniu referendarza sądowego zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i nieprawidłową ocenę sytuacji majątkowej skarżącego. W ocenie skarżącego nie można podzielić poglądu wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu, że sytuacja majątkowa skarżącego uzasadnia tezę o możliwości poniesienia przez niego pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że na podstawie Decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. wraz z małżonką spłaca w dwóch ratach zobowiązanie w podatku VAT wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] r., nr [...], decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dmą [...] r. nr [...] , decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] r., nr [...] . Skarżący oświadczył ponadto, że wraz z małżonką wpłacili w tym roku na poczet powyższych decyzji połowę należności i odsetek w wysokości 119.909,75 zł, pogłębiając dodatkowo swoje zadłużenie. W listopadzie bieżącego roku przypada kolejna rata zobowiązania podatkowego w podobnej wysokości. Dodatkowo spłacają również zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2005 ustalone na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. nr [...] , z dmą [...] r. i nr [...] z dnia [...] r., -miesięczna rata to 1000 zł. W ocenie skarżącego powyższe okoliczności w ogóle nie zostały przez referendarza wzięte pod rozwagę, mimo, że łącznie z pozostałymi argumentami w znaczącym stopniu kształtują możliwości poniesienia przez skarżącego pełnych kosztów postępowania. Wpłata wskazanej wyżej raty stanowiła ogromny wydatek, a wpłata kolejnej wymaga skoncentrowania wszystkich pozostających do dyspozycji środków finansowych. Nie wywiązanie się z listopadowej raty będzie skutkowało podjęciem przez organ podatkowy zawieszonej egzekucji i upadłością przedsiębiorstwa skarżącego. W tym kontekście poniesienie przez skarżącego kosztów niniejszego postępowania może odbyć się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a."., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Ponadto należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że przedstawiona przez skarżącego w jego wniosku o prawo pomocy sytuacja materialna nie pozwala na przyjęcie, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczenia skarżącego zawartego w formularzu PPF wynika, że bieżąca działalność gospodarcza podatnika finansowana jest z kredytu odnawialnego w wysokości 300.000 zł, średnia miesięczna kwota odsetek związanych z jego wykorzystywaniem wynosi około 2.300 zł. Skarżący wraz z żoną spłaca w dwóch ratach zobowiązanie w podatku VAT wynikające z zaskarżonej decyzji po 119.909 zł oraz w ratach po 1.000 zł miesięcznie spłaca zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok. Wnioskodawca wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonków w postaci firm transportowych. Skarżący oświadczył, że przeciętny miesięczny dochód brutto z jego działalności gospodarczej wynosi 3.500 zł zaś z działalności prowadzonej przez jego żonę 7.100 zł. Skarżący zamieszkuje w domu o powierzchni 150 m2, jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 4 ha,(majątek ten jest obciążony hipoteką) oraz samochodu Volkswagen Transporter z 2003 roku, dwóch ciągników siodłowych SCANIA z 1999 r. i ciągnika siodłowego Renault Magnum z 2004 r., naczepy Wielton z 2004 r. (ten majątek objęty jest zastawem rejestrowym urzędu skarbowego), posiada także dwa samochody ciężarowe MAN rocznik 2006 i dwie naczepy Zasław również rocznik 2006. Miesięczne wydatki eksploatacyjne w jego gospodarstwie domowym zamykają się kwotą około 630 zł (telefon, energia, woda i ubezpieczenie). Z nadesłanej kopi deklaracji podatkowej za rok 2010 wynika, że działalność gospodarcza podatnika w roku ubiegłym wygenerowała przychód na poziomie 1.985.143 zł koszty w wysokości 1.953.285 zł i w efekcie przyniosła dochód w wysokości 31.858 zł. W roku 2009 odnotował stratę w wysokości 56.109 zł, zaś starta za rok 2008 wyniosła 107.533 zł. Z nadesłanym deklaracji VAT-7 wynika, że średni miesięczny obrót firmy w okresie od kwietnia do lipca br. kształtuje się na poziomie około 155.000 zł. Obroty te w roku ubiegłym kształtowały się średnio na poziomie 165.000 zł. Dodatkowo skarżący przedstawił wyciągi z rachunku bankowego za okres od 2 czerwca do 29 lipca br., z których wynika że w dniu wystąpienia ze skargą w przedmiotowej sprawie na rachunek skarżącego wpłynęła kwota ponad 2.800 zł, zaś dnia następnego jego żona przekazała mu środki w wysokości 10.000 zł. Uwzględniając powyższe oraz wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej – 480 zł, stosownie do treść art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Skarżący posiadają stałe źródło dochodów. Mimo skierowanego wezwania nie przedstawili dokumentów potwierdzających wysokości niezbędnych wydatków na zaspokajanie podstawowych potrzeb związanych z egzystencją rodziny czym uniemożliwili prawidłową ocenę, czy dochody z tego tytułu pozwalają na – pokrycie kosztów niniejszego procesu. Jednak samo zestawienie wartości majątku skarżącego z wysokością wymaganych kosztów sądowych wskazuje, że nie zasługuje na wiarę jego twierdzenie o braku środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe w sprawie. Negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy skarżący i jego żona posiadają środki na spłatę innych zobowiązań, których wysokość wielokrotnie przewyższa kwotę wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie i w ocenie sądu pozwala na wygospodarowanie środków na jego uiszczenie. Uwzględniając powyższe na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. P.Z-C.