I SA/Łd 954/11

Dnia 22 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Bartosz Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2006 roku postanawia: 1. przyznać skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 200 (dwieście) złotych; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 7 czerwca 2011 r. E. S. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2006 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 400 zł podatniczka złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Ze złożonego na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że z uwagi na kryzys na rynku transportowym kondycja finansowa firmy wnioskodawczyni uległa pogorszeniu. Skarżąca zmuszona była przedsięwziąć radykalne środki w celu utrzymania się na rynku, nawiązała współpracę z firmą windykującą jej zaległe należności, unowocześniła swój tabor w oparciu o umowy leasingowe stanowiące zasadniczy ciężar bieżącej działalności firmy. Z wyjątkiem dwóch samochodów MAN i dwóch przyczep Zasław z 2006 r. pozostałe środki trwałe firmy skarżącej zostały obciążone zastawem rejestrowym przez urząd skarbowy. Bieżąca działalność gospodarcza podatniczki finansowana jest z kredytu odnawialnego w wysokości 300.000 zł, średnia miesięczna kwota odsetek związanych z jego wykorzystywaniem wynosi około 2.300 zł. Skarżąca wraz z mężem spłaca w dwóch ratach po 119.909 zł zobowiązanie w VAT wynikające z zaskarżonej decyzji (płatność drugiej raty przypada w listopadzie br.) oraz w ratach po 1.000 zł miesięcznie spłaca zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. Wnioskodawczyni wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonków w postaci firm transportowych. Skarżąca oświadczyła, że przeciętny miesięczny dochód brutto z jej działalności gospodarczej wynosi 7.100 zł zaś z działalności prowadzonej przez jej męża 3.500 zł. Skarżąca zamieszkuje w domu o powierzchni 150 m2, jest właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 4 ha (majątek ten jest obciążony hipoteką) oraz samochodu Volksvagen Transporter z 2003 r., dwóch ciągników siodłowych SCANIA z 1999 r. i Renault Magnum z 2004 r., naczepy Wielton z 2004 r. (ten majątek objęty jest zastawem rejestrowym urzędu skarbowego), posiada także dwa samochody ciężarowe MAN rocznik 2006 i dwie naczepy Zasław rocznik 2006. Miesięczne wydatki eksploatacyjne gospodarstwa domowego wnioskodawczyni zamykają się kwotą około 630 zł (telefon, energia, woda i ubezpieczenie). Z nadesłanej kopii deklaracji podatkowej za rok 2010 wynika, że działalność gospodarcza podatniczki w roku ubiegłym wygenerowała przychód na poziomie 4.569.342 zł, zaś koszty w wysokości 4.504.800 zł i w efekcie przyniosła dochód w wysokości 64.542 zł. Rok 2009 zakończyła stratą w wysokości 219.693 zł, zaś starta za rok 2008 wyniosła 51.250 zł. Z nadesłanym deklaracji VAT-7 wynika, że średni miesięczny obrót firmy w okresie od kwietnia do lipca br. kształtuje się na poziomie około 350.000 zł. Obroty te w roku ubiegłym kształtowały się średnio na poziomie 380.000 zł. Dodatkowo skarżąca przedstawiła wyciągi z rachunku bankowego za okres od 3 czerwca do 29 lipca br., z których wynika, że w dniu wystąpienia ze skargą w przedmiotowej sprawie na rachunek skarżącej wpłynęła kwota ponad 5.000 zł Postanowieniem z 14 września 2011 r. referendarz sądowy nie uwzględnił wniosku skarżącej. W sprzeciwie wnioskodawczyni podniosła, że konieczność spłaty drugiej raty podatku w wysokości 119.909,75 zł wymaga skoncentrowania wszystkich pozostających do dyspozycji środków finansowych. Niezapłacenie listopadowej raty będzie skutkowało podjęciem przez organ podatkowy zawieszonej egzekucji i upadłość przedsiębiorstwa skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym określa art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). W świetle tego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użyty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże". Do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczeniem życiowym i dostępną wiedzą należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że wnioskodawczyni wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez oboje małżonków w zakresie transportu drogowego, z której miesięczne dochody zamykają się kwotą około 10.600 zł brutto. Skarżąca zamieszkuje w będącym jej własnością domu o powierzchni 150 m2, którego miesięczne koszty utrzymania stanowią około 630 zł, jest także właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 4 ha, przy czym majątek nieruchomy jest zabezpieczony hipoteką. Większość taboru w firmie skarżącej stanowią środki transportu objęte umową leasingu, skarżąca pozostaje właścicielką jedynie samochodu Volksvagen Transporter z 2003 r., dwóch ciągników siodłowych (SCANIA z 1999 r. i Renault Magnum z 2004 r.) oraz naczepy Wielton z 2004 r. (majątek ten objęty jest zastawem rejestrowym ustanowionym na rzecz urzędu skarbowego), posiada także dwa samochody ciężarowe MAN rocznik 2006 i dwie naczepy Zasław rocznik 2006. Wnioskodawczyni nie posiada innego majątku ani oszczędności. W roku 2010 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca osiągnęła przychód na poziomie 4.569.342 zł i poniosła koszty w wysokości 4.504.800 zł, w efekcie uzyskała dochód w wysokości 64.542 zł. W bieżącym roku średni miesięczny obrót firmy w okresie od kwietnia do lipca kształtuje się na poziomie 350.000 zł. Obroty te spadły w porównaniu z rokiem ubiegłym kiedy to kształtowały się średnio na poziomie 380.000 zł, jednak nie jest to spadek drastyczny. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wnioskodawczyni zaciągnęła kredyt obrotowy w rachunku bieżących firmy w wysokości 300.000 zł, średnia miesięczna kwota odsetek związanych z jego wykorzystywaniem wynosi około 2.300 zł. W listopadzie przypada termin płatności drugiej raty podatku od towarów i usług określonego decyzją w wysokości około 119.000 zł. W świetle powyższych okoliczności, a w szczególności mając na uwadze wysokość miesięcznych dochodów skarżącej i jej męża Sąd uznał, że sytuacja wnioskodawczyni nie jest na tyle zła by uniemożliwiała uiszczenie kosztów w jakiejkolwiek wysokości. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Wielkość obrotów prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej przeczy twierdzeniom o braku jakichkolwiek środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe w sprawie. Skarżąca w ramach prowadzonej działalności obraca kwotami wielokrotnie przewyższającymi wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Powyższe wskazuje, że może część środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie działalności gospodarczej, wygospodarować na pokrycie kosztów obecnego procesu. Oceny takiej nie zmienia okoliczność, związana z upadłością jej dwóch kontrahentów ani koniecznością zaciągnięcia kredytu obrotowego. Sygnalizowany przez skarżącą spadek obrotów jej firmy związany bez wątpienia ze zwiększeniem kosztów działalności wynikającym z obsługi zaciągniętego kredytu odnawialnego oraz zawarciem kolejnej umowy leasingowej na ciągnik siodłowy MAN z miesięczną ratą w wysokości 5.100 zł nie świadczy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez skarżącą. O braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie nie przesądza także okoliczność spłacania przez skarżącą kredytu obrotowego. Przeciwnie biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytu odnawialnego w rachunku bieżącym wskazuje na płynność finansową skarżącej. W innym wypadku bank nie przyznałby kredytu, zaciągniętego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Dokonując oceny w zakresie możliwości ponoszenia przez skarżącą kosztów postępowania Sąd miał też na uwadze fakt, iż w listopadzie br. skarżąca zobowiązana jest do zapłaty kwoty blisko 120.000 zł tytułem wykonania decyzji ratalnej. Okoliczność ta w ocenie Sądu uzasadniała przyznanie skarżącej prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 200 zł. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. P.Z-C.