I SA/Łd 961/16

Dnia 24 stycznia 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług i obowiązku zapłaty podatku za poszczególne miesiące 2010 roku p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącemu – M. D. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi; 2/ odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie. M. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług i obowiązku zapłaty podatku za poszczególne miesiące 2010 roku. W złożonym następnie, na urzędowym formularzu (PPF), wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną G. i dwójką małoletnich dzieci. Skarżący oświadczył, że pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej. Dodał, że nie osiąga żadnego dochodu, a jego żona z tytułu wynagrodzenia za pracę i działalności gospodarczej osiąga dochód w kwocie 23.642 zł. Łączna kwota zobowiązań rodziny (koszty utrzymania rodziny, domu, media, zajęcia komornicze, spłata zobowiązań wobec wierzyciela, spłata kredytów z odsetkami) wynosi przy tym 23.450 zł. Jednocześnie skarżący wskazał, że nie posiada żadnego majątku, a majątek żony stanowią składniki związane z działalnością gospodarczą w postaci samochodu osobowego Peugeot 407 (o wartości ok. 15.000 zł), dwa wózki widłowe o łącznej wartości 35.000 zł oraz maszyny ciągarskie z wyposażeniem o wartości 100.000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący dodatkowo wskazał, że organ podatkowy, wydając zaskarżoną decyzję, nie uwzględnił jego wyjaśnień i dowodów na to, że padł ofiarą oszusta, który doprowadził go do utraty majątku i zdrowia. Podkreślił, że jego sytuacja materialna uniemożliwia mu uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Nie osiąga żadnych dochodów. Cały ciężar utrzymania rodziny spoczywa na jego żonie. Jego działalność gospodarcza zakończyła się faktycznie w 2012 roku po dwukrotnym okresie zawieszenia wykreślenie z CEIDG nastąpiło w 2015 rok. W 2015 roku osiągnął jedynie przychód z zasiłku chorobowego w kwocie brutto 9.893,46 zł, a w 2016 roku zasiłek ten przysługiwał mu do dnia 19.09.2016 roku. Zasiłek otrzymywał w związku z chorobą nerek i przeprowadzonym w 2015 roku przeszczepem nerki. W bieżącym roku poniósł znaczne koszty związane z przejazdami na badania kontrolne i licznymi pobytami w szpitalu. Żona, z którą ma zawartą od 2012 roku umowę o rozdzielności majątkowej, spłaca liczne kredyty i zobowiązania związane z przedmiotem skargi. Do wniosku skarżący załączył dokumenty źródłowe. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 28 listopada 2016 roku referendarz sądowy zobowiązał pełnomocnika skarżącego do złożenia przez skarżącego dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do: przedstawienia oświadczenia o stanie majątkowym żony skarżącego (tj. posiadanego przez nią majątku i osiąganego dochodu z okresu ostatnich 3 miesięcy wraz z przesłaniem wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy), wskazania tytułu prawnego do nieruchomości, pod której adresem skarżący zamieszkuje, przedstawienia odpisu zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2015 rok, nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, udokumentowania kwoty wskazanych we wniosku wydatków związanych z utrzymaniem domu, zajęciami komorniczymi, spłatą zobowiązań wobec wierzyciela i spłatą kredytów (wraz ze wskazaniem celu, na który zostały zaciągnięte) - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego w drodze pisma z dnia 12 grudnia 2016 roku nadesłał dodatkowe dokumenty źródłowe dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego. Z uwagi jednak na fakt, że oświadczenia w nich zawarte budziły wątpliwości zarządzeniem z dnia 22 grudnia 2016 roku referendarz sądowy ponownie zobowiązał pełnomocnika skarżącego do złożenia przez skarżącego dodatkowych oświadczeń dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do: podania kwoty dochodu osiąganego przez rodziców skarżącego, na których utrzymaniu obecnie pozostaje skarżący, wraz z przedstawieniem wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, udokumentowania kwoty wydatków ponoszonych przez rodziców skarżącego na utrzymanie, podstawowe opłaty eksploatacyjne, zakup lekarstw, itp. i wskazania aktualnej przyczyny braku zatrudnienia i osiągania dochodu przez skarżącego - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W wykonaniu powyższego wezwania skarżący w drodze pisma z dnia 16 stycznia 2017 roku oświadczył, że dochód miesięczny jego rodziców z tytułu świadczeń emerytalnych wynosi łącznie 4.060,28 zł. Wydatki rodziców opiewają na kwotę 1.510 zł, spłacają przy tym kredyt, którego rata wynosi 330 zł. Ponadto ponoszą koszty związane z utrzymaniem samochodu i naprawami nieruchomości, w której mieszkają, co powoduje, że "na życie" pozostaje im kwota ok. 1.870 zł. Ponadto skarżący wyjaśnił, że w związku ze stanem zdrowia po przeszczepie nerki przygotowuje wniosek o przyznanie renty chorobowej. Do pisma skarżący załączył wyciąg bankowy z rachunku jego ojca, przekazy pocztowe dotyczące świadczenia emerytalnego jego matki i dokumentację medyczną. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – dalej jako: "p.p.s.a.". Stosownie do postanowień art. 243 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz nadesłanych dodatkowych dokumentów wynika, że skarżący obecnie zamieszkuje u rodziców i pozostaje na ich utrzymaniu. Nie posiada informacji o aktualnym stanie majątkowym żony, nie jest też w stanie podać kwoty dochodów, jakie osiągnęła w trakcie ostatnich 3 miesięcy ani też przedstawić jej zeznania podatkowego za 2015 rok. Jednocześnie z uwagi na stan zdrowia (stan po przeszczepie nerki) skarżący nie pracuje, nie osiąga dochodu i przygotowuje wniosek o przyznanie renty chorobowej. Dochód miesięczny jego rodziców z tytułu świadczeń emerytalnych wynosi łącznie 4.060,28 zł. Wydatki rodziców opiewają na kwotę 1.510 zł, spłacają przy tym kredyt, którego rata wynosi 330 zł. Ponadto ponoszą koszty związane z utrzymaniem samochodu i naprawami nieruchomości, w której mieszkają, co powoduje, że na utrzymanie pozostaje im kwota ok. 1.870 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w tym sytuację zdrowotną skarżącego i jej wpływ na aktualne możliwości płatnicze, referendarz sądowy uznał, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie oraz rodziny i dlatego w celu zachowania prawa strony do rozpatrzenia jej sprawy przez sąd zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 2.000 zł. Jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na tym etapie postępowania uznać należy za przedwczesny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że sytuacja finansowa skarżącego świadczy wprawdzie o występującym obecnie braku zdolności płatniczych związanym ze stanem zdrowia i brakiem możliwości osiągania dochodu. Nie można jednak wykluczyć, że stan ten ulegnie zmianie, skarżący bowiem ma zamiar ubiegać się o rentę, a ponadto stały dochód osiąga żona skarżącego, która w opisanej sytuacji na podstawie art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego powinna wspierać skarżącego, także w zakresie prowadzonych przez niego procesów sądowych. Okoliczności te nie pozwalają zatem na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez skarżącego. Z powyższych względów za przedwczesne uznano orzekanie o kosztach sądowych występujących potencjalnie w przyszłości. Odmowa przyznania całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie zamyka stronie drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego przyznanie w przyszłości w sytuacji braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Ake.