I SA/Łd 97/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie Sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.) Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o wznowienie postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić adwokat K. Sz. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych plus należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia [...] roku Burmistrz Miasta R. określił J. G. zobowiązanie podatkowe w opłacie targowej za okres od 1, 2, 4-7, 9-30 kwietnia, 1, 2, 4-25, 27-31 maja oraz 1-30 czerwca 2005 roku w kwocie 1.513, 80 złotych. W wyniku odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W dniu [...] roku J. G. złożył wniosek o wznowienie postępowania w tej sprawie. Podał, iż na podstawie art. 240 § 1, art. 208 § 1, art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwanej dalej o. p. żąda wznowienia postępowania, uchylenia lub zmiany niezgodnej z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., a fakultatywnie – stwierdzenia jej nieważności. Nadto wniósł o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że w świetle art. 15 ust. 2 a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) sprzedaż w halach "A" i "B" w R. nie podlega opłacie targowej, co przesądził Naczelny Sąd Administracyjny. Strona powzięła tę wiadomość w dniu 20 sierpnia 2007 roku, a uzyskała ją od swego pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 165a o. p. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku J. G. W uzasadnieniu organ podał, że decyzja Kolegium z dnia [...] została zaskarżona przez J. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. w dniu 27 października 2006 roku. Sprawę zarejestrowano pod sygn. akt [...] i sprawa ta pozostaje w toku. Organ wskazał, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wykluczona jest możliwość wszczęcia przez organ administracji publicznej postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji zarówno z urzędu, jak i w związku z wniesieniem nadzwyczajnego środka prawnego innego niż skarga do sądu administracyjnego. W tej sytuacji, w ocenie Kolegium, brak było podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania. Wykluczona jest bowiem dwutorowość postępowania administracyjnego polegająca na jednoczesnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji przez Sąd administracyjny oraz przez organ administracji publicznej w nadzwyczajnym trybie. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku J. G. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]. W uzasadnieniu organ podał, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania o wznowienie postępowania. Na powyższe postanowienie J. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. Postanowienie zaskarżył w całości, zarzucając naruszenie art. 208 § 1 pkt 5, art. 247 § 1 pkt 2 i pkt 3 o. p. oraz art. 403 § 2 i 3 k. p. c. W uzasadnieniu, powołując się na treść złożonego uprzednio zażalenia podniósł, że w opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego pobór opłaty targowej wobec sprzedających w centrach handlowych w R. był nieuprawniony. Wniósł o wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji i postanowień wydanych w postępowaniach w przedmiocie wymiaru wobec skarżącego opłaty targowej oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż te, które zostały podniesione przez skarżącego. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego uznał, że postanowienie organu odwoławczego, jak również postanowienie organu I instancji naruszają przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawową i właściwie jedyną przyczyną odmowy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęcia postępowania wznowieniowego był stan zawisłości sprawy przed sądem administracyjnym ze skargi J. G. na decyzję wymiarową wydaną w postępowaniu, którego wznowienia skarżący się domaga. Należy jednak podkreślić, że podana przez organy przyczyna w dacie rozstrzygania wniosku skarżącego (i to zarówno na etapie postępowania przed organem I instancji, jak też w toku postępowania odwoławczego) nie istniała. Sprawa ze skargi J. G., złożona na ostateczną decyzję wymiarową Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], została postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] roku odrzucona. Postanowienie to nie zostało zaskarżone i stało się prawomocne z dniem [...]. Warto tutaj podkreślić, że na podstawie art. 163 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p. p. s. a. przedmiotowe postanowienie zostało organowi doręczone. Jego odpis zresztą znajduje się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy wraz ze stwierdzeniem prawomocności (postanowienie – k. 13 akt administracyjnych). Zatem w dacie rozstrzygania wniosku J. G. z dnia [...] roku sprawa ze skargi J. G. na decyzję kończącą postępowanie, którego wznowienia się domagał była prawomocnie zakończona. Nie pozostawała zatem w toku, tak jak twierdziło w uzasadnieniu postanowienia I i II instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. W konsekwencji doszło do naruszenia art. 165 a § 1 o. p., bowiem rozstrzygnięcie o niedopuszczalności wniosku skarżącego było w przedstawionym wyżej stanie sprawy błędne. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy właściwy do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania uprawniony jest do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wyłącznie wówczas, gdy postępowanie to nie może być wszczęte. Oparcie stwierdzenia o niedopuszczalności wszczęcia postępowania na podstawie nieistniejącej okoliczności zawisłości sprawy przed sądem administracyjnym było nieprawidłowe. Ponadto, analizując treść wniosku J. G. z dnia [...] zauważyć trzeba, że w istocie strona złożyła wówczas kilka żądań jednocześnie. Niewykluczone, iż intencją strony było również wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowej z dnia [...]. Warto tu zwrócić uwagę na fakt, że wnioskodawca przywołał w podstawie prawnej żądania również art. 247 § 1 pkt 3 o. p. Treść przedmiotowych żądań nie jest jednak jednoznaczna. W tego rodzaju sytuacji winien był znaleźć zastosowanie art. 169 § 1 o. p. nakazujący organowi rozstrzygającemu wniosek strony wystosowanie wezwania do sprecyzowania podania. Kolegium tego nie uczyniło. Wobec tego stwierdzić należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. naruszyło również dyspozycję art. 169 § 1 o. p. poprzez ominięcie etapu postępowania uregulowanego w tym przepisie. Co więcej, na Kolegium spoczywa powinność przestrzegania zasady budowania zaufania do organów podatkowych (art. 124 o. p.). Zasada ta w znaczeniu formalnym rozumiana być winna m. in. jako obowiązek organu rzetelnego prowadzenia akt sprawy. Akta te winny być kompletowane z należytą starannością, tak aby strona miała możliwość uzyskania pełnej informacji o treści podejmowanych w sprawie czynności i ich kolejności, a korzystanie z uprawnienia do przeglądania tejże dokumentacji (uregulowane w art. 178 – 179 o. p.) nie stało się iluzoryczne. Za niedopuszczalne uznać należy taki stan akt, w którym brakuje istotnych dla rozstrzygnięcia pism, a w szczególności składanych przez stronę środków odwoławczych. W niniejszej sprawie w aktach dostarczonych przez Kolegium brakuje zażalenia złożonego przez skarżącego na postanowienie organu I instancji. Z treści zaskarżonego postanowienia wynika wprawdzie, że zażalenie to zostało złożone w terminie, a nadto że spełniało warunki formalne, jednakże brak pisma powoduje, że w istocie ten fragment postępowania uchyla się spod kontroli sprawowanej przez Sąd w niniejszym postępowaniu. Sąd nie ma bowiem możliwości zbadania prawidłowości postępowania organu w zakresie spełnienia przez stronę wymagań formalnych zażalenia, ani też analizy treści żądań zażalenia. W tej części Kolegium dopuściło się istotnego naruszenia dyspozycji art. 124 o. p. Z tych wszystkich przyczyn Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organ należycie zgromadzi dokumenty składające się na akta sprawy, raz jeszcze zanalizuje treść żądań strony zawartych we wniosku z dnia [...] oraz ewentualnie skorzysta z możliwości wezwania skarżącego w trybie art. 169 § 1 o. p. do sprecyzowania żądania. Nie pominie przy tym obowiązku pouczenia skarżącego o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem postępowania (art. 121 § 2 o.p.) i następnie organ przystąpi raz jeszcze do badania zasadności wniosku J. G. stosownie do treści sprecyzowanego żądania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p. p. s. a. orzekł jak w wyroku. Uwzględniając, iż skarżący w niniejszym postępowaniu korzystał z pomocy adwokata ustanowionego z urzędu, o kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 p. p. s. a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). TF