I SA/Łd 974/16

Dnia 30 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Paweł Kowalski po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 3 marca 2017 roku w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) z dnia [...]roku nr UNP:[...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2011 roku p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. B. P. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku VAT za III i IV kwartał 2011 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz informacji udzielonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżąca wspólnie z mężem, synem, córką, zięciem i wnukiem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są dochody z tytułu zatrudnienia jej męża w firmie transportowej należącej do zięcia w wysokości 1 355 zł, świadczenia pielęgnacyjnego pobieranego przez wnioskodawczynię w wysokości 1 300 zł, renty socjalnej syna 644 zł i zasiłku pielęgnacyjnego 153 zł oraz z działalności gospodarczej prowadzonej przez zięcia w wysokości ok. 1 500 zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni zlikwidowała swoją działalność gospodarczą zaś jej mąż swoją zawiesił. Z nadesłanej kopi zeznania podatkowego zięcia wnioskodawczyni za 2015 rok wynika, że przychody z jego działalności gospodarczej zamknęły się kwotą 438 164 zł, koszty wyniosły 425 966 zł dając dochód na poziomie 12 197 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że w okresie od września do grudnia 2016 r. miesięczne przychody zięcia wahały się w graniach od 25 900 zł do 45 572 zł. Rodzina zamieszkuje w domu należącym do córki skarżącej, którego miesięczne koszty utrzymania udokumentowane przez stronę wynoszą ok. 757 zł (woda, energia elektryczna i telefon), dodatkowo rodzina wydaje 200 zł na leczenie syna wnioskodawczyni, opłaca składkę na ubezpieczenie rolnicze skarżącej 130 zł miesięcznie. Z nadesłanych dokumentów wynika, że córka wnioskodawczyni jest właścicielem gospodarstwa rolnego, którego powierzchni mimo wystosowanego w tym zakresie wezwania nie wskazała, podobnie jak wysokości dopłat do rolnictwa ze środków UE. Z danych Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że w kwietniu 2016 r. zięć strony założył spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością A. z siedzibą w Ł., w której mąż skarżący pełni funkcje prezesa zarządu informacji tych również nie wskazano w oświadczeniu na formularzu PPF ani w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Postanowieniem z dnia 3 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od połowy wpisu sądowego od skargi (wynoszącego 2971 zł) i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Odpis postanowienia doręczono 10 marca 2017 r. W dniu 17 marca 2017 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy spełnione zostały przesłanki do przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, w szczególności, gdy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z powyższym wniosła o zmianę postanowienia poprzez przyznanie skarżącemu prawa pomocy w całości, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżąca przedstawiła stosowne dokumenty potwierdzające jej sytuację finansową, wykazała jakie miesięczne koszty ponosi, co nie zostało uwzględnione w treści postanowienia. Wykazała swoją sytuację rodzinną i majątkową, a także możliwości płatnicze, co nie zostało wzięte pod uwagę. Zdaniem strony referendarz nie wziął pod uwagę kosztów jakie strona ponosi w życiu codziennym. Dodała, że trudno jest udokumentować wydatki ponoszone na zakup artykułów spożywczych, żywności czy innych podstawowych kosztów życia codziennego, a co zostało całkowicie pominięte podczas rozpoznawania wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw jest niezasadny. Po pierwsze, wyjaśnić należy, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości uchylenia postanowienia referendarza sądowego i przekazania wniosku o przyznanie prawa pomocy do ponownego rozpoznania. Z art. 260 § 1 p.p.s.a. wynika, że w następstwie rozpoznania sprzeciwu, sąd zmienia lub utrzymuje w mocy postanowienie referendarza sądowego. Rozstrzygnięcie sądu ma charakter reformatoryjny. Po drugie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skoro zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczył jedynie kosztów sądowych, to był wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zatem sprzeciw musi być oceniany przez pryzmat przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wobec powyższego za nietrafne należy uznać żądanie zmiany zaskarżonego postanowienia w ten sposób by przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Nietrafna jest również argumentacja odwołująca się do przesłanki prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), tj. braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. W sytuacji gdy wnioskodawca wnosił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, to rozpoznając sprzeciw sąd nie może wykraczać ponad treść żądania zawartego we wniosku. Wobec powyższego sąd ocenił argumenty zawarte we wniosku i sprzeciw pod kątem przesłanki zawartej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do przywołanego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przechodząc do oceny merytorycznej sprzeciwu, sąd stwierdził, że zarzut pominięcia przez referendarza sądowego kwestii wydatków jakie strona ponosi w życiu codziennym, jest niezasadny. Podkreślić należy, że odmowa uwzględnienia żądania zwolnienia od kosztów sądowych w całości nie była spowodowana tym, iż skarżąca nie przedstawiła dokumentów w jakiej wysokości ponosi wydatki na artykuły spożywcze. Referendarz sądowy zsumował dochody skarżącej i osób pozostających ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie rolnym, z miesięcznymi wydatkami na utrzymanie rodziny. W tym zakresie wskazał, że miesięczne koszty utrzymania rodziny udokumentowane przez stronę wynoszą ok. 757 zł (woda, energia elektryczna i telefon), dodatkowo rodzina wydaje 200 zł na leczenie syna wnioskodawczyni, opłaca składkę na ubezpieczenie rolnicze skarżącej 130 zł miesięcznie. Skarżąca nie wskazała w sprzeciwie w jakiej wysokości ponosi wydatki na artykuły spożywcze. Nawet jeśli przyjąć, że podnosi miesięcznie wydatki tego rodzaju w wysokości 1 000 zł (tj. w wysokości wskazanej we wniosku), to porównanie wysokości miesięcznych wydatków skarżącego i domowników oraz dochodów całej rodziny (4 585 zł), pozwala przyjąć, że skarżąca jest w stanie ponieść wydatek w wysokości połowy wpisu od skargi. Referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na tym etapie postępowania uznać jest niezasadny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że rzetelność przedstawienia rzeczywistej kondycji finansowej rodziny wnioskodawczyni budzi uzasadnione wątpliwości. Mimo wystosowanego, przez referendarza sądowego wezwania strona na udzieliła informacji o wielkości posiadanego przez córkę gospodarstwa rolnego, uzyskiwanych z tego tytułu dochodach oraz wysokości dopłat do rolnictwa, które mogą stanowić dodatkowe źródło utrzymania. Skarżąca zataiła także fakt utworzenia wraz z zięciem nowego podmiotu gospodarczego (A. Spółka z o.o. w Ł.) i nie udzieliła żadnych informacji o dochodach z tego tytułu. Powyższe nie pozwala na przyjęcie tezy o braku możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez wnioskodawczynię. Jednak uwzględniając fakt, że przed sądem równocześnie zawisła sprawa męża skarżącej za zasadne należy uznać zwolnienie skarżącego z połowy wpisu od skargi. Uwzględniając powyższe uwagi oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W konsekwencji przyjąć należy, że referendarz sądowy trafnie ocenił, iż przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie została spełniona. W związku z tym sąd – na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a.– utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. AKE.