I SA/Łd 975/09

Dnia 14 stycznia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda Protokolant Tomasz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2010 roku na rozprawie sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiąc kwiecień 2004 r. oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w Ł. odmówił P. M. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. z dnia [...] r. określającej podatnikowi zobowiązanie w podatku akcyzowym za kwiecień 2004 r., w wysokości 2.008 zł. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym przyjętym przez Dyrektor Izby Celnej stanie faktycznym: pismem z dnia 25 czerwca 2009 r. podatnik wystąpił do Dyrektora Izby Celnej z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wskazanej powyżej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym. Wnioskodawca wyjaśnił, że otrzymał decyzję, ale nie złożył odwołania w obowiązującym terminie z uwagi na problemy osobiste. Wyjaśnił, że w tym czasie sprawował opiekę nad bratem, który jest obłożnie chory, niedowidzący, cierpi na epilepsję. W okresie kiedy odebrano decyzję Naczelnika Urzędu Celnego brat wymagał bezpośredniej opieki. Z powodu przemęczenia wnioskodawca zapomniał o doręczonej decyzji. Dopiero w czerwcu 2009 r., gdy otrzymał z sądu rejonowego zawiadomienie o wpisie hipoteki, przypomniał sobie o toczącym się postępowaniu. Następnie organ celny podał, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego określająca wnioskodawcy zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiąc kwiecień 2004 r. nie została odebrana w terminie, pomimo dwukrotnego awizowania. Pierwsze zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym zostało sporządzone w dniu 29 czerwca 2007 r., powtórne miało miejsce w dniu 6 lipca 2007 r. Ponieważ przesyłka polecona nie została odebrana w terminie, w dniu 18 lipca 2007 r. nastąpił jej zwrot do Urzędu Celnego II w Łodzi. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zawarta jest adnotacja, że "z powodu niemożności bezpośredniego doręczenia przesyłki, pozostawiono ją na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym, a zawiadomienie umieszczono na drzwiach jego biura. Oceniając powyższe z punktu widzenia przepisów prawa regulujących doręczenie pism w postępowaniu podatkowym organ celny przyjął, że doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 13 lipca 2007 r. (siedem dni po powtórnym awizowaniu z dnia 6 lipca 2007 r.), na zasadzie określonej w art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie "o.p.". Termin do wniesienia odwołania minął w dniu 27 lipca 2007 r. Dyrektor Izby Celnej przywołał art. 162 § 1 o.p., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z art. 162 § 2 o.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z powołanych wyżej przepisów organ podatkowy wywiódł, że aby mogło dojść do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej muszą być spełnione określone przesłanki. W przedmiotowej sprawie strona złożyła stosowny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, natomiast nie dopełniła czynności, dla której był określony termin ponieważ do wniosku nie zostało załączone odwołanie. We wniosku brak informacji na temat ustania przyczyn uchybienia terminu. W ocenie organu odwoławczego wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej podatnik nie wniósł odwołania w ustawowym terminie w wyniku własnego zaniedbania. Zarówno doręczenie (zastępcze) decyzji organu pierwszej instancji jak i pouczenie w niej zawarte były prawidłowe. Uchybienie terminu należy uznać jako zawinione przez stronę. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Za takie powody uznaje się np. nagłą chorobę, awarię komunikacyjną, pożar, powódź. O braku winy można mówić tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kryterium winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy. W ocenie organu celnego przywrócenie terminu traktowane jest jako instytucja nadzwyczajna i mogąca mieć miejsce w wyjątkowych sytuacjach. Za taką sytuację nie można uznać kłopotów osobistych wnioskodawcy spowodowanych chorobą brata. Tym bardziej, że nie przedstawiono na tą okoliczność żadnych dowodów. W skardze na przedstawione powyżej postanowienie Dyrektora Izby Celnej podatnik zarzucił naruszenie: art. 162 § 1 i § 2 i art. 169 § 1 o.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z tej przyczyny, że do wniosku nie zostało dołączone odwołanie, art. 150 o.p. przez przyjęcie, że decyzja organu podatkowego została doręczona w wyniku tzw. doręczenia zastępczego, podczas gdy instytucja ta nie ma zastosowania w przypadku wysłania pisma na adres nie będący adresem do korespondencji. Mając na uwadze wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. W uzasadnieniu skargi podatnik podał, że Dyrektor Izby Celnej błędnie uzasadnił odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania tym, że do wniosku o przywrócenie terminu nie zostało dołączone odwołanie, podczas gdy zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FPS 9/08 niedopełnienie obowiązku złożenia odwołania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, stanowi brak formalny odwołania. W przypadku jego wystąpienia, organ podatkowy właściwy do rozpoznania odwołania powinien wezwać stronę - na podstawie art. 169 § 1 o.p. - do usunięcia braku w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Ponadto skarżący stwierdził, że organ podatkowy błędnie ocenił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z winy podatnika. Podniósł, że doręczenie (zastępcze) decyzji organu pierwszej instancji nie było prawidłowe. Decyzja ta do dnia dzisiejszego nie została mu doręczona. W trakcie postępowania przed Urzędem Celnym jako adres do korespondencji podatnik podawał adres w A., podczas gdy decyzję wysłano na adres w Ł. przy ul. [...]. Ponadto, podatnik podniósł podobnie ja we wniosku o przywrócenie terminu, że w okresie kiedy doręczano decyzję z Urzędu Celnego sprawował bezpośrednią opiekę nad obłożnie chorym bratem, który wymagał bezpośredniej opieki i dużego zaangażowania. Konieczność sprawowania opieki spowodowała m in. zamknięcie prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie skarżącego decyzja, od której podatnik pragnie złożyć odwołanie jest błędna i cechuje ją zbytni rygoryzm, co uzasadnia jej uchylenie. Nadto organ błędnie, zdaniem skarżącego zinterpretował przepisy o podatku akcyzowym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje stanowisko oraz argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ustosunkowując się do podniesionych przez skarżącego zarzutów organ podatkowy podał m.in., że w trakcie prowadzonego postępowania wszelka korespondencja była doręczana skarżącemu pod adresem zamieszkania w Ł. przy, ul. [...]. Strona odbierała osobiście pisma kierowane na wskazany adres. Dotyczy to m.in. postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym, wezwania (postanowienia) z dnia 2 marca 2007 r. oraz pisma z dnia 2 kwietnia 2007 r. wyznaczającego nowy termin załatwienia sprawy. W aktach sprawy nie ma dowodów na to, że strona poinformowała organ pierwszej instancji o zmianie adresu zamieszkania, czy adresu do korespondencji. Z akt sprawy wynika, że adres do korespondencji w A. został podany dopiero we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Konkludując Dyrektor Izby Celnej ocenił, że decyzja organu pierwszej instancji została prawidłowo doręczona i nie naruszono art. 150 o.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Znakomita część argumentów, które skarżący podniósł przeciwko postanowieniu Dyrektora Izby Celnej jest nieadekwatna do przedmiotu postępowania. Przypomnieć zatem należy, iż zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej zostało wydane na skutek wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jak trafnie zauważył w postępowaniu podatkowym przywrócenie terminu do dokonania czynności jest uzależnione od łącznego spełnienia kilku przesłanek. Z art. 162 § 1 - § 3 o.p. wynika, że po pierwsze wnioskodawca powinien uprawdopodobnić, że uchybił terminowi bez swojej winy. Uczynić to powinien w podaniu o przywrócenie terminu, które należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem wnioskujący powinien dopełnić czynności, dla której był określony termin, czyli np. wnieść odwołanie. Przede wszystkim należy zauważyć, iż występowanie do organu podatkowego z wnioskiem o przywrócenie terminu jest prawnie i logicznie uzasadnione, gdy wnioskodawca uchybił terminowi. Stosownie do art. 162 § 1 o.p. ab initio "W razie uchybienia terminu należy ...". Z przytoczonego fragmentu przepisu wynika, że podstawową przesłanką przywrócenia terminu procesowego, której spełnienie uzasadnia, badanie dalszych, wymienionych powyżej, przesłanek – jest uchybienie terminu (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 639/08 opubl. Legalis). Innymi słowy nie można przywrócić terminu, którego wnioskodawca nie uchybił. Z powyższego spostrzeżenia płyną z kolei dalsze konsekwencje, zarówno dla organu podatkowego i dla strony postępowania, a mianowicie: jeśli skarżący nie uchybił terminowi, to powinien dokonać czynności procesowej (np. złożyć odwołanie), a nie domagać się przywrócenia terminu do jego złożenia. Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności nie jest środkiem prawnym, który służy zwalczaniu ustaleń (oceny) organu podatkowego, iż uchybiono terminowi do dokonania czynności procesowej. Jeśli zaś chodzi o organ podatkowy, to rozpoznając wniosek winien on bezspornie ustalić, czy upłynął termin do dokonania czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Celnej zbadał kwestię doręczenia decyzji organu pierwszej instancji i ustalił datę prawnie skutecznego doręczenia decyzji, a w konsekwencji, również fakt upływu terminu do wniesienia odwołania. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego określająca skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym za kwiecień 2004 r., została doręczona w sposób określany jako tzw. "podwójne awizo", przewidziany w art. 150 o.p. Jak wynika z potwierdzenia odbioru decyzji w dniu 29 czerwca 2007 r. doręczyciel nie zastał podatnika pod adresem miejsca zamieszkania. Wobec powyższego sporządził zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym i możliwości jego odebrania w terminie 14 dni. Ponieważ korespondencja nie została odebrana sporządzono powtórne zawiadomienie. Mimo to podatnik nie odebrał decyzji. W dniu 18 lipca 2007 r. nastąpił jej zwrot do Urzędu Celnego [...] w Ł. W ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej nie naruszył art. 150 o.p., przyjmując że doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 13 lipca 2007 r. Niewątpliwie podatnik nie wniósł odwołania od tej decyzji w terminie 14 dni od tej daty. Zarzut naruszenia wymienionego przepisu, poprzez przyjęcie, iż nastąpiło doręczenie decyzji, mimo że adres pod który decyzja została skierowana, nie był adresem do korespondencji, jest niezasadny. Z art. 150 § 1 w związku z art. 149 o.p. wynika, że tzw. doręczenie przez awizo stosuje się w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania. W trakcie postępowania przed Naczelnikiem Urzędu Celnego korespondencja była doręczana i odbierana przez skarżącego pod adresem zamieszkania w Ł. przy, ul. [...]. Skarżący nie wskazał innego adresu – właściwego do doręczeń ani zmiany adresu zamieszkania. W tym stanie rzeczy kierowany pod adresem Dyrektora Izby Celnej zarzut naruszenia art. 150 o.p., jest niezasadny. Niezasadne są także zarzuty dotyczące naruszenia przez organ podatkowy art. 162 § 1 i § 2 i art. 169 § 1 o.p. W ocenie Sądu skarżący błędnie odczytał uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. Bezpośrednią przyczyną odmowy przewrócenia skarżącemu terminu było nieuprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, nie zaś niezałączenie odwołania do wniosku o przywrócenie terminu. Wyjaśnić należy, iż uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Natomiast odnośnie niezawionionego uchybienia terminu Dyrektor Izby Celnej trafnie, a przede wszystkim w zgodzie z obowiązującym prawem, stwierdził, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić gdy dochowanie terminu było niemożliwe z powodu przeszkody, której nie udało się stronie przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi było z jego strony niezawinione. Przede wszystkim okoliczności mające świadczyć o braku winy zostały przedstawione w sposób nazbyt ogólnikowy, by można było mówić o uprawdopodobnieniu braku winy. Wnioskodawca ograniczył się do oświadczenia, iż musiał opiekować się swoim ciężko chorym bratem, cierpiącym na epilepsję. Skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu wskazującego, iż brat faktycznie jest chory. Nie wyjaśnił, czy w trakcie trwania postępowania przed Naczelnikiem Urzędu Celnego, a w szczególności w trakcie doręczania decyzji, stan zdrowia brata wymagał ciągłej opieki, a jedyną osobą która mogła ją sprawować był skarżący, itd. Na podstawie okoliczności zawartych we wniosku nie sposób nabrać przekonania, iż choroba brata była tego rodzaju przeszkodą, iż stronie nie udało się jej w żaden sposób przezwyciężyć. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd skargę oddalił. t.n.