I SA/Łd 976/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędziowie NSA Bogusław Klimowicz, NSA Teresa Porczyńska (spr.), Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej 340 zł (trzysta czterdzieści zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Łd 976/06 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że odwołanie A. G. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] Nr [...], określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. w wysokości 100.134,80 zł, zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia określonego w art.223 § 2 pkt.1 Ordynacji podatkowej i jednocześnie odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Według ustaleń poczynionych w postępowaniu podatkowym decyzja organu podatkowego I instancji doręczona została prawidłowo pełnomocnikowi strony skarżącej – K. M. Decyzję doręczono w miejscu prowadzenia przez pełnomocnika działalności gospodarczej, do rąk pracownika jego pracownika. Doręczenie było zgodne w ocenie organu odwoławczego, z art.148 § 2 pkt.2 ustawy Ordynacja podatkowa z uwzględnieniem przepisów art.26 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz.U Nr 130, poz.1188 ze zm.) oraz § 35 ust.1 – 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz.U. Nr 5, poz.34 ze zm.). Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 2 stycznia 2006 r. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie może być uwzględniony, bowiem skarżący nie dopełnił zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej warunków określonych w art.162 ustawy Ordynacja podatkowa. Wyjaśnienia i dowody zaprezentowane w toku postępowania nie uprawdopodobniają w ocenie Dyrektora, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Organ odwoławczy nie uwzględnił wyjaśnień, że odbioru decyzji dokonała nieupoważniona do dokonania tej czynności przez pełnomocnika strony – K. M. pracownica tego pełnomocnika - A. W. i że decyzji tej nie przekazała adresatowi, gdyż – jak stwierdziła – w dniu 19 grudnia 2005 r. odebrała jednocześnie kilka korespondencji, odłożyła je "wraz z innymi dokumentami gdzieś w biurze, obecnie nie może ich znaleźć". Organ odwoławczy podkreślił, że obok wskazanej przez K. M. jako upoważnionej do odbioru korespondencji – M. T., korespondencję dotyczącą postępowania podatkowego strony za rok 2000 i 2001 odbierali także inni pracownicy pełnomocnika, w tym pani A. W.. Nie zdarzyło się aby pełnomocnik strony K. M. kwestionował prawidłowość doręczeń. Organ odwołał się także do treści art.97 K.c. który stanowi, że "osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usługi tego przedsiębiorstwa". Podniósł także, że zgodnie z § 35 ust. 1 – 3 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. przesyłki rejestrowe doręcza się zgodnie z art.26 ustawy za pokwitowaniem odbioru, po stwierdzeniu tożsamości osoby uprawnionej do odbioru. Pracownik operatora doręczający przesyłkę lub przekaz pocztowy może odstąpić od żądania okazania jednego z dokumentów, o których mowa w § 36, jeżeli osoba uprawniona do odbioru jest mu znana osobiście. Z oświadczenia listonosza wynika, że znał osobiście osobę, której doręczył pismo. W skardze strony na powyższe postanowienie, uzupełnionej przez kolejnego, ustanowionego przez stronę pełnomocnika (strona cofnęła pełnomocnictwo reprezentującemu ją w postępowaniu administracyjnym K. M.) wniesiono o uchylenie tego postanowienia lub stwierdzenie jego nieważności. Postanowieniu zarzucono rażące naruszenie przepisów : art.148 § 1 i § 2 pkt.2 Ustawy Ordynacja podatkowa przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, art.212 § 1 powołanej ustawy przez zaniechanie zastosowania tego przepisu i uznanie, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja nie doręczona stronie, art.97 K.c. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w rozpatrywanej sprawie, art.26 ust.1, 2 pkt.2 i 3 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe, przez zaniechanie zastosowania tych przepisów w sprawie, § 18 ust.1 – 4 i § 35 oraz § 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych polegające na zaniechaniu zastosowania wskazanych przepisów § 18 i polegające na błędnej wykładni i nieprawidłowym zastosowaniu pozostałych przepisów, Art.120, art.121, art.122, art.162 § 1, art.180 § 1 I 181, art.187 § 1, art.191, art.192, art.199 § 1 Ordynacji podatkowej, Rażące naruszenie zasad swobodnej oceny dowodów skutkujące dowolną oceną zgromadzonych w sprawie dowodów. W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że będąca przedmiotem odwołania decyzja organu podatkowego I instancji nigdy nie została stronie ani jej pełnomocnikowi skutecznie doręczona. Pracownica pełnomocnika K. M. nie była osobą upoważnioną do odbioru korespondencji zgodnie z § 18 ust. 1 – 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. Nie była też domownikiem adresata, któremu można byłoby pozostawić korespondencję w miejscu zamieszkania. Na zwrotce brak pieczątki firmowej adresata, co potwierdza według argumentów skargi stan faktyczny przedstawiony w sprawie przez drugiego pełnomocnika. Nieskuteczność doręczenia decyzji organu I instancji wobec doręczenia jej osobie nieupoważnionej strona wywodzi z treści art.144, art.145 § 1 – 3 i 148 § 2 pkt.2 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art.26 ust.2 pkt.2 ustawy Prawo pocztowe. Strona stwierdza, powołując się na poglądy doktryny i orzecznictwa, że jakakolwiek decyzja nie wywiera skutków prawnych do czasu jej doręczenia. Stwierdza także, że decyzja taka jest bezwzględnie nieważna, bądź stanowi nietakt. Wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy dopuścił się w ocenie strony naruszenia wskazanych wyżej przepisów w sposób mający istotny wpływ na treść postanowienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje. Sposób doręczania pism przez organy podatkowe regulują przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (T. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm.). Zgodnie z art.148 § 1 powołanej ustawy osobom fizycznym doręcza się pisma w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy (w analizowanej sprawie chodzi właśnie o doręczenie pisma osobie fizycznej). Z przepisu art.148 § 2 tej ustawy wynika, że w miejscu pracy adresata pismo może być również doręczone osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Zatem doręczenia dla osoby fizycznej ( p. K. M.) można było dokonać w miejscu pracy tylko do rąk tej osoby lub osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. Doręczenie pisma p. A. W. wymagało sprawdzenia przez listonosza czy jest to osoba upoważniona przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Ustawa Ordynacja podatkowa nie zawiera uregulowań dotyczących takich upoważnień. Z § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz.U. Nr 5, poz.34 ze zm.), wydanego na podstawie art.46 ust.3 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz.U Nr 130, poz.1188 ze zm. wynika, że operator doręcza przesyłki lub przekazy pocztowe osobie upoważnionej przez adresata na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych oraz na podstawie pełnomocnictwa do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych, zwanego dalej "pełnomocnictwem pocztowym". Pełnomocnictwa pocztowego adresat udziela, składając pisemne oświadczenie woli w obecności upoważnionego pracownika operatora w placówce oddawczej operatora lub, w przypadku gdy adresat nie jest w stanie poruszać się samodzielnie, w miejscu jego pobytu, okazując jeden z dokumentów, o których mowa w § 36. W postępowaniu nie wykazano, że p. A. W. posiadała pełnomocnictwo ogólne lub pocztowe do odbioru przesyłek w miejscu pracy. Powołany w zaskarżonym postanowieniu art.97 K.c. nie ma zastosowania w tej sprawie. Stanowi on, że "osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa." Przepis ten przewiduje dorozumiane pełnomocnictwo ustawowe. Jeżeli zakład pracy powierza swojemu pracownikowi stanowisko, z którym wiąże się np prowadzenie rokowań i składanie ofert, których wymiana może doprowadzić do zawarcia umowy, to należy uznać, że jest on upoważniony do składania oświadczeń woli w imieniu tego zakładu, w sprawach objętych jego zakresem czynności. Przepis art. 97 k.c. odnosi się do wszystkich osób, które mają faktyczną możliwość dokonywania czynności prawnych w obiektach przedsiębiorstwa i ma zastosowanie zawsze, gdy przedsiębiorstwo nie poinformowało w sposób wyraźny swoich klientów o tym, że konkretne osoby czynne w jego lokalu nie są umocowane do zawierania umów. Z akt nie wynika, że p. W. powierzono stanowisko wiążące się z przyjmowaniem korespondencji. Fakt, że miały miejsce sytuacje kiedy przyjęta przez tą osobę korespondencja została doręczona adresatowi, nie uzasadnia przyjęcia, że była ona umocowana do odbioru przesyłek. Przyjęcie doręczenia dokonanego w tej sprawie za prawidłowe narusza wskazane przepisy, a w szczególności przepis art.148 § 2 pkt.2 Ordynacji podatkowej w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że doręczenie przesyłki osobie nieupoważnionej do jej odbioru czyni to doręczenie nieskutecznym. Nieskuteczne doręczenie decyzji nie uruchamia biegu terminu do jej zaskarżenia, jako że zgodnie z art.223 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa 14 dniowy termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia decyzji. Bezprzedmiotowe były zatem rozważania w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, którego bieg się nie rozpoczął. W związku z powyższym należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylić zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 powołanej ustawy.