I SA/Łd 983/16

Dnia 9 grudnia 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...], UNP:[...] w przedmiocie: określenia w podatku od towarów i usług kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz orzeczenia o obowiązku zapłaty podatku za poszczególne miesiące 2013 roku p o s t a n a w i a: 1. przyznać W. B. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 2.000 zł (dwa tysiące złotych), 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 5 października 2016 roku W. B. reprezentowana przez fachowego pełnomocnika wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą w podatku od towarów i usług kwotę nadwyżki podatku naliczonego nada należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz orzekającą o obowiązku zapłaty podatku za poszczególne miesiące 2013 roku. W skardze zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wnioskodawczyni wskazała, że wspólnie z mężem, oraz trojgiem dzieci prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę na ½ etatu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością A. w wysokości 716 zł netto miesięcznie, wynagrodzenie za pracę w tej samej spółce jej męża w wysokości 1.464 zł netto miesięcznie oraz świadczenie wychowawcze w wysokości 1000 zł miesięcznie na dwoje dzieci. Nie posiada żadnych oszczędności. Wnioskodawczyni zmuszona była zlikwidować prowadzona uprzednio działalność gospodarczą z uwagi na nierentowność. Jedyny majątek strony stanowi mieszkanie o powierzchni 90 m2 i wartości ok. 500.000 zł, w której zamieszkuje. Nieruchomość ta obciążona jest hipoteką z tytułu kredytu zaciągniętego na jej zakup. Miesięczne koszty utrzymania rodziny udokumentowane przez skarżącą zamykają się kwotą ok. ok. 645 zł (czynsz, woda, energia elektryczna, gaz) do tego dochodzą wydatki na telewizję i internet w wysokości 160 zł miesięcznie oraz dwa telefon 80 zł miesięcznie. Skarżąca wskazała także, że miesięcznie rata spłacanego kredytu hipotecznego wynosi 1.500 zł. Do wniosku skarżąca załączyła zeznania podatkowe za 2015 rok swój PIT-36 oraz PIT-37 jej męża, z których wynika, że wnioskodawczyni z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała przychód w wysokości 30.000 zł, poniosła koszty w tej samej wysokości w rezultacie jej dochód wyniósł 0 zł. Z kolei mąż skarżącej uzyskała dochód ze stosunku pracy w wysokości 20.470 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez udzielenie pełnych informacji dotyczących sytuacji majątkowej i źródeł utrzymania męża skarżącej oraz nadesłanie zeznań podatkowych strony i jej męża za 2014 rok a także wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych. Skarżąca oświadczyła, że jedynym źródłem utrzymania jej męża jest wynagrodzenie za pracę, przedstawiła zaświadczenie z urzędu skarbowego z którego wynika, że w 2014 roku z tytułu działalności gospodarczej uzyskała dochód w kwocie 0 zł, zaś z tytułu zatrudnienie jej dochód wyniósł 7.783 zł. Mąż wnioskodawczyni nie złożył zeznania podatkowego za 2014 rok. Nadesłała także wyciągi z rachunków bankowych i oświadczyła, że na wszystkich rachunkach zostały dokonane zabezpieczenia na poczet zaległości podatkowych. Z akt podatkowych sprawy niniejszej wynika, że mąż skarżącej jest właścicielem B. sp. z o.o. z siedzibą w K.. Z danych Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że mąż skarżącej jest wyłącznym udziałowcem powyższej spółki a wartość jego udziałów wynosi 50.000 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych (punkt 5 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, iż wspólnie z mężem i trojgiem dzieci prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę jej oraz męża, a także świadczenie wychowawcze na dwoje dzieci w łącznej wysokości 3.180 zł netto. Jedyny majątek skarżącej stanowi mieszkanie o powierzchni 90 m2 w którym zamieszkuje ona wraz z rodziną, obciążone kredytem hipotecznym z rata miesięczną w wysokości 1.500 zł. Miesięczne koszty utrzymania rodziny udokumentowane przez stronę zamykają się kwotą 645 zł (czynsz, woda, energia elektryczna, gaz) do tego dochodzą wydatki na telewizję i internet w wysokości 160 zł miesięcznie oraz dwa telefon 80 zł miesięcznie. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie oraz równolegle zawisłej przed tutejszym sądem drugiej sprawie ze skargi skarżącej, (łącznie wpisy na poziomie 24.500zł ) oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i dlatego zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 2.000 zł. Należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego uiszczania, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Odnosząc się do wskazywanych przez stronę wydatków, stwierdzić należy w pierwszej kolejności, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez rodzinę wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącą nie uzasadnia twierdzenia, iż wszystkie wskazane we wniosku wydatki jej gospodarstwa domowego należą do wydatków koniecznych, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu mediów to jednak do kategorii tej nie można zaliczyć wydatków na telewizję cyfrową czy spłatę kredytu. Z nadesłanych dokumentów wynika, iż co miesiąc skarżąca ponosi wydatki w wysokości 160 zł z tytułu opłat za telewizję cyfrową i interenet, a także wysokie na poziomie 1.500 zł wydatki na zaspokojenie swoich zobowiązań prywatnoprawnych z tytułu rat kredytowych. Przyznanie pierwszeństwa zobowiązaniom prywatnoprawnym wnioskodawczyni prowadziłoby do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania i przerzucenia całości kosztów toczonego postępowania na Skarb Państwa czyli współobywateli. Poziom wydatków gospodarstwa domowego skarżącej nie wskazuje, aby borykała się ona z trudnościami finansowymi. Skarżąca nie wykazała aby miała problemy z regulowaniem świadczeń czy rat kredytowych, co zważywszy na fakt, że świadczenie wychowawcze w wysokości 1000 zł miesięcznie dopiero od kilku miesięcy jest dodatkowych dochodem jej gospodarstwa domowego przemawia za przyjęciem, że skarżąca dysponuje oszczędnościami lub dodatkowym źródeł dochodu, którego wysokości nie ujawnia. Twierdzeniom skarżącej w zakresie pozostawania osobą ubogą i braku jakichkolwiek możliwości zgromadzenia środków na porycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego przeczy także okoliczność, że w obu toczących się przed tutejszym sądem postępowaniach wnioskodawczyni mimo swojej trudnej sytuacji finansowej jest reprezentowany przez fachowego pełnomocnika z wyboru. Wątpliwości w powyższym zakresie potwierdza także zatajona przez stronę okoliczność pozostawania przez jej męża wyłącznym udziałowcem i Prezesem zarządu B. sp. z o.o. z siedzibą w K.. Z danych Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że wartość jego udziałów wynosi 50.000 zł. W świetle powołanych przepisów przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych nie jest brak jakichkolwiek wolnych środków finansowych (oszczędności) na ich opłacenie, ale niemożność ich wygospodarowania z uzyskanych przychodów i posiadanego majątku z uwagi na to, że całość zużywana jest na niezbędne utrzymanie strony postępowania i jej rodziny. W tym miejscu podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych. W celu wykazania, że zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Przyznania prawa pomocy nie może uzasadniać chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez skarżącą. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, wiarygodnego wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz takiegoż wykazania rzeczywiście posiadanego majątku oraz środków finansowych służących ich poryciu z podaniem źródła ich pochodzenia. Postawa skarżącej w przedmiotowym postępowaniu ukrywającej informacje dotyczące pozostawania przez jej męża wyłącznym udziałowcem i Prezesem zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością czynią jej twierdzenia o braku jakichkolwiek możliwości pokrycie kosztów postępowania niewiarygodnymi. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. AKE.