I SAB/Łd 2/24

Dnia 14 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk Asesor WSA Tomasz Furmanek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. G. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bełchatowie w przedmiocie bezczynności dotyczącej postępowania w przedmiocie wniosku o zwrot dokumentów postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych, zaksięgowaną w dniu 2 lutego 2024 r., pod poz. [...] uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. I SAB/Łd 2/24 UZASADNIENIE J. G. (dalej: skarżąca, strona, podatnik) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę (uzupełnioną późniejszymi pismami) na bezczynność Naczelnika Urząd Skarbowego w Bełchatowie w przedmiocie niezakończonego postępowania w sprawie złożonego w dniu 20 lipca 2023 r. wniosku o zwrot 21 dokumentów będących własnością skarżącej. Na podstawie art. 57 § 1 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie art. 12 § 1 k.p.a. art. 13 § 1 i § 2 k.p.a., art. 35§ 1 k.p.a., art. 36 § 1 k.p.a. i art. 37 § 4 k.p.a. poprzez pozorne prowadzenie postępowania przez ponad 6 miesięcy, przekroczenie terminów załatwienia sprawy i pozostawanie nadal w bezczynności Jednocześnie poinformowała, że organ naruszając art. 37 § 4 k.p.a. nie ustosunkował się i nie przekazał ponaglenia złożonego 3 stycznia 2024 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi. Mając na uwadze powyższe strona wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 20 lipca 2023 r., o zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia w terminie 7 dni, wraz z podaniem podstawy faktycznej i prawnej oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów poniesionych przez skarżącą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Przedstawiając przebieg postępowania wskazano m. in., że w dniu 27 lipca 2023 r. do podatnika wysłano pismo z informacją, że Ordynacja podatkowa nie przewiduje wydania oryginałów dokumentów złożonych do organu podatkowego. Natomiast pismo skarżącej z dnia 4 stycznia 2024 r. zatytułowane "Ponaglenie na przewlekłość sprawy" zostało w dniu 9 stycznia 2024 r. przekazano do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, który zawiadomieniem z dnia 9 lutego 2024 r. ustosunkował się do jego treści. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.) podlega odrzuceniu. Z akt sprawy wynika, że w dniu 20 czerwca 2023 r., w ramach czynności sprawdzających, do skarżącej wysłano wezwanie do złożenia wyjaśnień w sprawie uzyskania przychodu z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości. W dniu 19 lipca 2023 r. skarżąca złożyła pisemne wyjaśnienia do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bełchatowie. Do pisma podatnik załączył m.in. dokumenty związane z osiągniętym przez niego dochodem z bezumownego korzystania z nieruchomości, dokumenty dotyczące jego sytuacji finansowej oraz stanu zdrowia. Tego samego dnia do organu wpłynęło kolejne pismo skarżącej, w którym pisze, że "po przemyśleniu" uznała, że wcześniejsze pismo jest "bzdurne i bezprzedmiotowe" i chce je unieważnić. W piśmie z dnia 20 lipca 2023 r. skarżąca zwróciła się o zwrot pisma z 19 lipca 2023 r. wraz z załącznikami. W skardze do WSA w Łodzi skarżąca zarzuciła Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Bełchatowie bezczynność w zakresie postępowania zainicjonowanego złożonym w dniu 20 lipca 2023 r. wnioskiem o zwrot 21 dokumentów będących jej własnością. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie (zob. J. P. Tarno: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 28; również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 1999 r., sygn. akt I SAB 60/99, OSP 2000, Nr 6, poz. 87, por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 2477/11, dostępne Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres strony https://cbois.nsa.gov.pl/cbois). W postępowaniu sądowym wszczętym skargą na bezczynność sąd administracyjny w pierwszej kolejności winien zbadać dopuszczalność takiej skargi przez pryzmat odpowiedzi na pytanie czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności. Z przepisów Ordynacji podatkowej (rozdział 10 działu IV) wynika, że podatnik ma prawo przeglądać, kopiować oraz sporządzać notatki z akt postępowania podatkowego, którego jest stroną. Dostęp do akt sprawy to przejaw realizacji zasady jawności postępowania podatkowego i prawa podatnika do czynnego w nim udziału. Organ podatkowy ma obowiązek udostępnić podatnikowi akta sprawy na każdym etapie postępowania, a także po jego zakończeniu. Podatnik ma nie tylko prawo przeglądać zebrane materiały, ale wolno mu sporządzać z nich notatki oraz wykonywać kopie przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń, np. aparatu fotograficznego w telefonie. Jednocześnie unormowania Ordynacji podatkowej nie zawierają przepisu prawa i wynikającej z niego procedury prowadzącej do zmaterializowania się obowiązku organu w postaci działania polegającego na zwrocie dokumentów złożonych przez stronę do organu podatkowego w ramach czynności sprawdzających (które na obecnym etapie, po wszczęciu postępowania podatkowego - postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 r. - są elementem materiału dowodowego stanowiącego część akt administracyjnych). Na marginesie powyższego należy podnieść dwie kwestie. Po pierwsze – z akt sprawy wynika, że: skarżącej zapewniono prawo przeglądania, kopiowania oraz sporządzania notatek z akt, na każde pismo skarżącej organ podatkowy udzielał odpowiedzi bez zbędnej zwłoki, zorganizował również spotkanie z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego i pracownikami urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Pisma adresowane do organu wyższego stopnia lub takie, które odczytano jako skarga na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bełchatowie, były przesyłane do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi. Po drugie – jeżeli strona uważa, że brak działania organu (w postaci braku zwrotu dokumentów, albo nieuwzględnieniu zmiany złożonych wyjaśnień) naruszył przepisy postępowania mający wpływ na wynik postępowania to zarzut ten będzie mógł być podnoszony w ramach wszczętego postępowania podatkowego i przewidzianych w nim środków odwoławczych od wydawanych rozstrzygnięć organów podatkowych. Tym samym Sąd przyjął, iż wobec tego, że żaden z przepisów prawa nie zobowiązywał Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bełchatowie do zwrotu dokumentów objętych wnioskiem z skarżącej z dnia 20 lipca 2023 r., to wniesiona przez stronę skarga na bezczynność w jest niedopuszczalna i dlatego skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. P.C.