I SAB/Łd 6/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: St. sekretarz sądowy Edyta Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi L. K. na przewlekłość postępowania i bezczynność Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie wniosku o rozłożenie na raty zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2017 1. umarza postępowanie w zakresie skargi na bezczynność Prezydenta Miasta Ł.; 2. oddala skargę w pozostałej części. We wniosku z dnia 31 lipca 2017 r. skierowanym do Prezydenta Miasta Ł. (data wpływu – 2 sierpnia 2017 r.) L. K. i M. K. wnieśli o rozłożenie na cztery raty zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości ( 1 i 2 rata za 2017 r.) wraz z odsetkami i kosztami upomnienia. Wniosek został podpisany wyłącznie przez L. K. Pismem z 10 sierpnia 2017 r. Prezydenta Miasta Ł. wezwał wnioskodawców do uzupełninia wniosku w terminie 7 dni. W odpowiedzi pismem z 11 września 2017 r. wnioskodawcy przedstawili oświadczenia o sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej, oświadczenia o prowadzonej działalności, informacje dotyczące pomocy de minimis oraz wydruki podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres styczeń-lipiec 2017 r. Równocześnie rozszerzyli wniosek wnosząc o rozłożenie na sześć rat zaległości w podatku od nieruchomości ( I i II rata za 2017 r.) oraz zobowiązania podatkowego (III rata za 2017 r.). Pismem z 21 września 2017 r. organ wyznaczył wnioskodawcom 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W dniu 3 października L.K. złożył wniosek o wyłączenie pracownika organu podatkowego z udziału w postępowaniu. Postanowieniem z [...] października 2017 r. Prezydent Miasta Ł. odmówił wyłączenia pracownika (A. F.) z udziału w postepowaniu dotyczącym wniosku o udzielnie ulgi podatkowej. W piśmie z 24 października 2017 r. (data wpływu do organu) wnioskodawcy oświadczyli, że nie są w stanie wypowiedzieć się co do kompletności zebranego materiału dowodowego. Kolejnym pismem z 27 października 2017 r. organ ponownie wezwał wnioskodawców do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego a wnioskodawcy w piśmie z 27 listopada 2017 r. potwierdzili stanowisko, że nie mogą wypowiedzieć się w trybie art. 200 O.p. z uwagi na to, że nie znają stanu sprawy. Decyzją z [...] listopada 2017 r. (doręczoną 18 grudnia 2017 r.) Prezydent Miasta Ł. odmówił wnioskodawcom rozłożenia na sześć rat zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości (1 i 2 rata za 2017 r.) oraz odsetek za zwłokę od tej zaległości oraz odmówił rozłożenia na sześć rat zapłaty zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości (3 rata za 2017 r.). W dniu 2 stycznia 2018 r. podatnicy złożyli odwołanie od powyższej decyzji. Akta sprawy wraz z odwołaniem wnioskodawców zostały przekazane SKO w Ł. pismem z 17 stycznia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] stycznia 2018r. uchyliło decyzje organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Akta sprawy zostały zwrócone organowi I instancji wraz z pismem z dnia 12 marca 2018 r. Prezydent Miasta Ł. 23 marca 2018 r. ponownie wezwał wnioskodawców do uzupełnienia wniosku o udzielnie ulgi podatkowej w podatku od nieruchomości między innymi poprzez przedstawienie harmonogramu spłat w systemie ratalnym zaległości podatkowych dotyczących II i III raty za 2017 r. oraz złożenie aktualnych oświadczeń o sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej. W dniu 5 kwietnia 2018 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wpłynęły ponaglenia w trybie art. 141 § 1 O.p. na niezałatwienie wniosku o udzielenie ulgi podatkowej w terminie. Organ odwoławczy po zajęciu stanowiska przez Prezydenta Miasta Ł. postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. uznał ponaglenia za nieuzasadnione. L. K. 18 kwietnia 2018 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Ł. Skarżący podnosi zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 121 § 1, art. 125 w zw. z art. 139 § 1 O.p.) poprzez nieuzasadnione przekroczenie terminów na dokonanie czynności procesowych, co narusza zasadę szybkości postepowania narażając skarżącego na niepowetowaną szkodę. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że w postępowaniu po przekazaniu sprawy po uchyleniu decyzji przez SKO w Ł. organ dopuścił się bezczynności, zaś całe postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego z 31 lipca 2017 r. jest dotknięte przewlekłością oraz stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto skarżący wniósł o orzeczenie o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 21.000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podnosi, że postępowanie przed organem I instancji było prowadzone bardzo przewlekle, a organ ten w zasadzie nie podejmował żadnych czynności lub podejmował czynności pozorne. Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania nie zostały podjęte żadne czynności zmierzające do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o rozłożenie zaległości podatkowych na raty, podjęto natomiast czynności egzekucyjne, nie podejmując rozstrzygnięcia w sprawie. Organ przekroczył termin z art. 139 § 1 O.p. mimo, że dysponowała niezbędnym materiałem dowodowym. W ramach ponownego postępowania organ nie przeprowadził żadnej czynności, a jego postępowanie jest przejawem całkowitego lekceważenia prawa. Postępowanie przed organem naraziło stronę na straty w postaci kosztów egzekucyjnych oraz kosztów bankowych obsługi zajęć. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Ł. wniósł o jej oddalenie. W uzupełnieniu skargi L.K. dodatkowo podniósł, że okres październik-listopad 2017 r. jest ewidentnym przejawem przewlekłości. Zdaniem skarżącego organ I instancji mógł podjąć działania w sprawie jeszcze przed zwróceniem akt przez SKO w Ł.(16 marca 2018 r.). Pismo wzywające stronę do uzupełnienia wniosku z dnia 23 czerwca 2018 r. zostało nadane w urzędzie pocztowym dopiero 5 kwietnia 2018 r., tj. już po zgłoszeniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W kolejnym piśmie z 2 lipca 2018 r. skarżący podtrzymywał zarzuty dotyczące przewlekłości postepowania. Prezydent Miasta Ł. przy piśmie z 10 lipca 2018 r. przedstawił decyzje tego organu z [...] czerwca 2018 r. rozstrzygające wniosek o udzielenie ulg podatkowych w postaci rozłożenia zaległości podatkowych na raty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarżący po wcześniejszym złożeniu ponaglenia wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Ł. W przepisie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej p.p.s.a. (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) ustawodawca wyodrębnił dwie różne od siebie instytucje, a mianowicie skargę na bezczynność organu oraz na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania. Zauważyć trzeba, iż każda z nich ma inne zadanie, inny jest cel jego zastosowania i zakres ochrony, której strona może domagać się od sądu administracyjnego. Jakkolwiek nie można wykluczyć, ze strona w danym stanie faktycznym będzie zainteresowana i uprawniona do złożenia obu powyższych środków. Wprowadzenie do przepisów oraz postępowania przed sądami administracyjnymi wyżej wskazanych pojęć wymagało rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 maja 2012 r., sygn. II OSK 1031/12 (dostępny na stronie internetowej: http://orzczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, iż nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dodanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagać będzie reinterpretacji pojęcia "bezczynności", poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Tak wyodrębniona skarga na przewlekłość postępowania, dotyczyć będzie sytuacji innych niż formalna bezczynność organu (niewydanie w terminie rozstrzygnięcia). Już po wniesieniu skargi do sądu Prezydent Miast Ł. decyzjami z [...] czerwca 2018 r. rozstrzygnął wniosek skarżącego o udzielenie ulgi podatkowej w postaci rozłożenia na 6 rat zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości (I-III rata) za 2017 rok. W tej sytuacji postępowanie w sprawie ze skargi na bezczynność Prezydenta Miasta Ł. stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nie jest natomiast zasadna skarga na przewlekłość postępowania przed organem I instancji. Skarżący zdaje się nie zauważać, ze postepowanie w sprawie o udzielenie ulgi podatkowej toczyło się na wniosek strony. To wnioskodawca składając wniosek o udzielenie ulgi podatkowej powinien uzasadnić swoją prośbę i wskazać na okoliczności przemawiające za jej udzieleniem. Tymczasem wniosek z 31 lipca 2017 r. był nieprecyzyjny i dosyć ogólnikowy. Zachodziły więc w pełni uzasadnione podstawy do wezwania do uzupełnienia i sprecyzowania wniosku (pismo organu z dnia 10 sierpnia 2017 r.). Po jego uzupełnieniu i rozszerzeniu organ bez zbędnej zwłoki wyznaczył stronie termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (pismo z 21 września 2017 r., doręczone 11 października 2017 r.). W międzyczasie (3 października 2017 r.) wnioskodawca złożył wniosek o wyłączenie pracownika organu rozpoznany już 10 października 2017 r. W okresie rozpoznawania wniosku o wyłączenie pracownika organ nie mógł zakończyć postępowania w sprawie, gdyż zgodnie z art. 200 § 1 O.p. przed wydaniem decyzji w sprawie jest zobowiązany do wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W tych okolicznościach organ zasadnie ponownie wyznaczył stronie termin przewidziany w art. 200 § 1 O.p., a po uzyskaniu stanowiska strony niezwłocznie wydał decyzje z [...] listopada 2017 r. Po wniesieniu odwołania akta sprawy wraz z ustosunkowaniem się do przedstawianych zarzutów zostały przekazane organowi odwoławczemu w terminie określonym w art. 227 § 1 O.p. Po wydaniu rozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. (decyzja z dnia [...] stycznia 2018 r.) akta pozostawały w tym organie do dnia 12 marca 2018 r., kiedy zostały przesłane organowi I instancji (wpływ w dniu 16 marca 2018 r.). Niezrozumiałe jest stanowisko skarżącego, że organ I instancji mógł podjąć działania w sprawie jeszcze przed otrzymaniem akt z SKO w Ł. W postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada pisemności (art. 126 O.p.) i trudno wymagać, aby organ I instancji prowadził dalej postępowanie nie dysponując nawet wnioskiem strony, czy innymi dokumentami uzasadniającymi prośbę podatnika. Po zwrocie akt przez organ odwoławczy strona została ponownie wezwana do uzupełnienia wniosku i złożenia dodatkowych wyjaśnień. Takie działalnie było uzasadnione, gdyż orzekając w przedmiocie wniosku o udzielenie ulgi podatkowej organ powinien uwzględnić stan faktyczny istniejący w dacie wydawania decyzji (nie tylko w chwili złożenia wniosku). Wprawdzie pismo z dnia 23 marca 2018 r. zostało nadane dopiero w dniu 5 kwietnia 2018 r., ale to jeszcze oznacza, że postępowanie w sprawie prowadzone było w sposób przewlekły. W niniejszym postępowaniu sąd nie jest natomiast upoważniony do oceny podejmowanych przez organ czynności egzekucyjnych, które mogły być zaskarżone w odrębnym postępowaniu. Z powyższych względów, skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. dcz