I SAB/Łd 8/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant Asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. postanawia: 1) umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; 2) przyznać i nakazać wypłatę z funduszy Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi P. N. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł plus należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. W. S. pismem z dnia [...] wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w sprawie stwierdzenia nieważności dwunastu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] oznaczonych numerami [...] do [...] określających wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do rozliczenia w kolejnym okresie rozliczeniowym, za poszczególne miesiące 2004 r. W uzasadnieniu tej skargi podniósł, że w dniu [...] złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. 13 wniosków o stwierdzenie nieważności wskazanych powyżej decyzji oraz decyzji z dnia [...]. Oświadczył też, że ustanowił pełnomocnika do doręczeń. W ocenie skarżącego, sprawa dotycząca decyzji w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, powinna być załatwiona bez zbędnej zwłoki, gdyż nie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego, jest znana Dyrektorowi Izby Skarbowej. Następnie skarżący podał, że w dniu [...] skierował do Ministra Finansów ponaglenie. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] uznał, że ponaglenie jest bezprzedmiotowe w związku z wydaniem przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w dniu [...] decyzji o numerach [...] do [...] . Dalej skarżący oświadczył, że o fakcie wydania powyższych decyzji dowiedział się, będąc w Izbie Skarbowej w dniu [...] Wskazał, iż wówczas dowiedział się, że decyzje zostały wysłane pocztą na jego adres zamieszkania w K. . W ocenie skarżącego, doręczenie decyzji stronie, w sytuacji gdy ustanowiła pełnomocnika, nie ma znaczenia procesowego. Na poparcie swoje stanowiska wskazał na wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2004 r., V SA/Wa 2091/04. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zawartych w skardze zarzutów stwierdził, że we wnioskach o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego podatnik wskazał swój adres zamieszkania w K. i nie podał informacji, iż ustanowił pełnomocnika do doręczeń. W związku z powyższym decyzje Dyrektora Izby Skarbowej zostały doręczne pod adresem wskazanym we wnioskach. Podatnik pomimo dwukrotnego awizowania nie odebrał korespondencji. Przy piśmie z dnia [...] skarżący wniósł o "przyjęcie do rozpoznania" dwunastu skarg na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Do pisma załączył dwanaście skarg na bezczynność datowanych na dzień [...] o treści zasadniczo zbieżnej ze skargą z dnia [...] W nowych skargach podniósł dodatkowo, że decyzje są wiążące dla organu z momentem wprowadzenia do obrotu prawnego. Dyrektor Izby Skarbowej w piśmie z dnia [...] poinformował, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, że skarżący złożył w Urzędzie Skarbowym trzynaście wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez Naczelnika tego Urzędu (12 z dnia [...] w zakresie podatku od towarów i usług i jeden z dnia [...] dotyczący podatku dochodowego) oraz pełnomocnictwo do doręczeń udzielone J. K. z dnia [...] Jednakże organ pierwszej instancji przekazał Dyrektorowi Izby Skarbowej w dniu [...] jedynie wnioski z dnia [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od [...] do [...] , akta sprawy znajdowały się bowiem w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Ł. . Organ pierwszej instancji nie poinformował, że skarżący złożył pełnomocnictwo, które zostało włączone do akt dotyczących sprawy w zakresie podatku dochodowego. Wobec powyższego Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że decyzje które wydał w dniu [...] nie zostały doręczone pełnomocnikowi strony do spraw doręczeń, zatem nie zostały wprowadzone do obrotu prawnego. W konsekwencji termin do wniesienia odwołań od tych decyzji w ogóle nie rozpoczął biegu. W następstwie powyższych ustaleń Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości własne postanowienia z dnia [...] Nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od własnych decyzji z dnia [...] i wniósł o umorzenie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Ł. w sprawach ze skarg na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że zarzut bezczynności kierowany pod adresem organu jest niezasadny, bowiem sytuacja, która zaistniała nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu, natomiast decyzje w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawach dotyczących podatku od towarów i usług zostały wydane w dniu [...] Pismem z dnia [...] , wykonując postanowienie Sądu z dnia [...] , poinformował, iż decyzje z dnia [...] zostały doręczone pełnomocnikowi strony do doręczeń – J. J. w dniu [...] , zaś skarżący w dniu 11 czerwca 2010r. wniósł od nich odwołanie, decyzje te są więc nieostateczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje: Instytucję umorzenia postępowania reguluje przepis art. 161 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa. Stosownie do powołanego przepisu, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w trzech sytuacjach, a mianowicie: 1. jeśli skarżący skutecznie cofnął skargę, 2.w razie śmierci strony, jeśli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania, 3. gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie ma zastosowanie przepis pkt 3 powołanego przepisu. Postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeśli w jego toku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna i wydanie wyroku stanie się zbędne lub niedopuszczalne. Na gruncie tego przepisu chodzi o zdarzenia będące przeszkodami o charakterze trwałym, powodującymi niemożność dalszego postępowania, zaś użyty w tym przepisie zwrot "stało się" oznacza wystąpienie przyczyn, które w chwili wniesienia skargi nie istniały, a wystąpiły dopiero w toku rozpoznawania sprawy. Postępowanie sądowe może stać się bezprzedmiotowe z różnych przyczyn. Do przyczyn tych należy zaliczyć (przykładowo) wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji (postanowienia) przez organ, który wydał tę decyzję, w ramach tzw. samokontroli (art. 54 § 3 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), albo w sytuacji wygaśnięcia decyzji (postanowienia), będącej przedmiotem skargi (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, s. 235 czy T. Woś, H. Knysiak, M. Romańska, Prawo o postępowaniu prze sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 495). W analizowanej sprawie, po wniesieniu przez W. S. skargi do sądu administracyjnego na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej – Dyrektor Izby Skarbowej doręczył pełnomocnikowi strony do doręczeń – J. J. decyzje z dnia [...] Okoliczność ta czyni wydanie wyroku zbędnym, wprowadzenie do obrotu prawnego wskazanych decyzji spowodowało bowiem, iż brak jest przedmiotu skargi w postaci bezczynności. Sąd nie posiada więc uprawnienia do zobowiązania organu do podjęcia rozstrzygnięć w sprawie, będącej przedmiotem 13 – tu wniosków skarżącego z dnia [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] oznaczonych numerami [...] do [...] . Jak bowiem wynika z art. 149 ppsa sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pakt 1 - 4, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. W postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego przedmiotem jest bezczynność organu, istotne jest zatem to, czy w dacie rozpoznawania skargi na bezczynność organ podjął czynność lub wydał akt. Skoro w niniejszej sprawie organ wprowadził do obrotu prawnego w dniu [...] , a więc dwa dni przed terminem rozprawy sądowoadministracyjnej, decyzje z dnia [...] odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych, zobowiązywanie tego organu do dokonania tej czynności jest niecelowe. Z tych względów uznać należało, iż postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe. Wynagrodzenie dla adwokata z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd przyznał na podstawie art. 250 ppsa oraz § 19 w związku z przepisem § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2, art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. 153, poz. 1270 ze zm.) oraz § 19 w związku z przepisem § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), orzekł jak w postanowieniu. Ż.k.