I SO/Łd 8/15

Dnia 7 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA: Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. L. od postanowienia referendarza sądowego z 30 października 2015 roku odmawiającego przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego dotyczącego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: podatku od towarów i usług za grudzień 2009 rok postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 15 września 2015 roku J. L. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w osobie J. P.. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych informacji i dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynikało, że wnioskodawca wspólnie z żoną oraz małoletnim synem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są ich wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości ok. 2.000 zł netto. Wnioskodawca jest właścicielem zakupionego na kredyt mieszkania o powierzchni 85 m2 położonego w Z., nie posiada innego majątku ani oszczędności. Miesięczne koszty utrzymania rodziny zamykają się kwotą ok. 1.147 zł (czynsz, opłata za energię oraz internet). W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy w sprawie sygn.. akt I SO/Łd 5/15 wnioskodawca wskazał, że wynosząca ok. 2.500 zł miesięczna rata spłacanego przez rodzinę kredytu mieszkaniowego wraz z obowiązkowymi ubezpieczeniami, pokrywana jest z oszczędności z lat minionych, których kwoty nie ujawnił. W odpowiedzi na wezwanie do wskazania i udokumentowania kwoty posiadanych oszczędności wnioskodawca oświadczył, iż raty kredytu od 2010 roku są w całości pokrywane z oszczędności otrzymanych przez jego żonę w 2009 roku od ojca. Nadesłał także oświadczenie teścia, w którym wskazał on, że 30 czerwca 2009 roku podarował swojej córce kwotę 25.000 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z 30 października 2015 roku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym z uwagi na niewykazanie braku jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca od kilku lat ponosi wydatki na spłatę kredytu hipotecznego, których źródłem finansowania są jak wskazał posiadane przez niego oszczędności (oszczędności z lat młodzieńczych, ślubne prezenty, podarunki). Kwoty tych oszczędności nie ujawnił jednak ani w odpowiedniej rubryce formularza PPF (7.2.1 oszczędności, papiery wartościowe itp.-wysokość nominalna), a w odpowiedzi na wystosowane do niego w tym zakresie wezwanie wskazał, że źródłem pokrycia rat kredytowych od 2010 roku jest darowizna jaką jego żona otrzymała w 2009 roku od swego ojca w wysokości 25.000 zł. Już samo zestawienie wysokości spłacanej raty kredytu (2.500 zł miesięcznie) z wysokością tej darowizny 25.000 zł wskazuje na niewiarygodność oświadczenia wnioskodawcy w tym zakresie, bowiem otrzymane środki były wystarczające na pokrycie raptem 10 rat kredytowych. W ocenie referendarza sądowego oświadczenia skarżącego dotyczące posiadanych na utrzymanie dochodów w kontekście ponoszonych kosztów utrzymania oraz wysokości spłacanych regularnie od 5 lat rat kredytowych budzi uzasadnione wątpliwości co do swej wiarygodności. Postawa wnioskodawcy, który twierdzi, że potrzebuje pomocy finansowej państwa w zakresie realizacji swoich praw w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie wskazując jednocześnie w sposób wiarygodny źródeł pokrycia kosztów utrzymania rodziny i ponoszonych zobowiązań kredytowych uniemożliwia rzetelną ocenę jego sytuacji finansowej w celu ustalenia czy będące w jego posiadaniu środki finansowe są wystarczające dla pokrycia kosztów planowanego przez wnioskodawcę procesu. Od powyższego postanowienia w dniu 23 listopada 2015 roku wnioskodawca złożył sprzeciw. W uzasadnieniu podniósł, że w jego ocenie wykazał, że nie posiada środków na poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Dodatkowo oświadczył, iż raty kredytu są w całości pokrywane przez jego żonę z która pozostaje w separacji. Do sprzeciwu załączył oświadczenie żony oraz oświadczenie teścia wnioskodawcy w którym wskazał on, że 30 czerwca 2009 roku podarował swojej córce kwotę 25.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw jest niezasadny. Na wstępie wskazać należy, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej przepisy w nowym brzmieniu stosuje się do spraw wszczętych po 15 sierpnia 2015 roku. W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę sąd wypowiada się zatem o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu, a nie jak dotychczas rozpoznaje sprawę na nowo. Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny- art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wnioskodawca wskazał, że wspólnie z żoną oraz małoletnim synem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są wynagrodzenia małżonków za pracę w łącznej wysokości ok. 2.000 zł netto. Wnioskodawca jest właścicielem zakupionego na kredyt mieszkania o powierzchni 85 m2 położonego w Z., nie posiada innego majątku ani oszczędności. Miesięczne koszty utrzymania rodziny zamykają się kwotą ok. 1.147 zł czynsz, opłata za energię oraz internet. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy wnioskodawca wskazał, że ok. 2.500 zł wynosi miesięczna rata spłacanego przez rodzinę kredytu mieszkaniowego wraz z obowiązkowymi ubezpieczeniami, która zgodnie z jego oświadczeniem złożonym w sprawie I SO/Łd 5/15 pokrywana była z oszczędności z lat minionych (oszczędności z lat młodzieńczych, ślubne prezenty, podarunki), których kwoty nie ujawnił mimo wystosowanego w tym zakresie wezwania. Obecnie wnioskodawca twierdzi, że raty kredytowe są od początku pokrywane przez jego żonę z majątku odrębnego, a jako źródło pochodzenia środków na ich spłatę wskazuje darowiznę jaką jego żona otrzymała w 2009 roku od swego ojca w wysokości 25.000 zł. Już samo zestawienie wysokości spłacanej raty kredytu (2.500 zł miesięcznie) z wysokością tej darowizny 25.000 zł wskazuje na niewiarygodność oświadczenia wnioskodawcy w tym zakresie, bowiem otrzymane środki były wystarczające na pokrycie raptem 10 rat kredytowych. Wobec powyższego wskazać należy, że wnioskodawca w dalszym ciągu nie rozwiał wątpliwości dotyczących źródeł pokrycia ponoszonych rat kredytowych, a wobec powyższego stosownie do treści art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1p.p.s.a. należało uznać, że nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za utrwalony uznać należy pogląd, że ciężar dowodu wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o jego przyznanie. Nie jest zatem zasadne stanowisko wnioskodawcy, iż jego oświadczenia dotyczące posiadanych na utrzymanie dochodów bez wskazania rzetelnych źródeł finansowania ponoszonych przez rodzinę co miesiąc wydatków kredytowych przekraczających znacznie posiadane na utrzymanie dochody, były wystarczające dla oceny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie niniejszej. Stanowisko to jest tym bardziej uzasadnione w kontekście informacji dotyczących źródeł pokrycia rat kredytowych udzielanych przez wnioskodawcę w obecnym i wcześniejszych sprawach z jego udziałem toczonych przed tutejszym sądem. Początkowo twierdził on, że źródłem pokrycia rat kredytowych są pożyczki od jego braci i ojca, obecnie wskazywał na swoje oszczędności z lat minionych, a w końcu oświadczył, iż raty te od początku pokrywane są przez jego żonę z jej majątku odrębnego. Powyższe wskazuje w sposób jednoznaczny że wnioskodawca dysponuje dodatkowym źródłem dochodu poza wynagrodzeniem za pracę jego oraz żony, z którego pokrywa należności kredytowe i którego nie ujawnia, czyniąc tym samym niemożliwym rzetelną ocenę jego możliwości finansowych, w celu ustalenia czy obiektywnie nie jest wstanie pokryć kosztów planowanego postępowania sądowego. Uwzględniając powyższe na podstawie art. 260 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Ake.