II SA/Łd 10/11

Dnia 27 kwietnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2011 roku sprawy ze skargi C. H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania - oddala skargę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.) umorzył postępowanie z w sprawie z wniosku C. H. o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. W trakcie przeprowadzonego postępowania ustalono, że decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...], nr [...] pozbawiono C. H. uprawnień kombatanckich z uwagi na fakt, że uzyskał je wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej. Wskazane decyzje zostały zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 6.marca 2002 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1823/99 oddalił skargę wniesioną przez C. H. Następnie C. H. wniósł o ponowne rozpatrzenie swojej sprawy w oparciu o przepis art. 154 k.p.a. wskazując na działalność kombatancką w oddziałach Armii Krajowej na Wołyniu. Decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej o pozbawieniu strony uprawnień kombatanckich. Kolejne wnioski C. H., kwalifikowane jako wnioski o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a., rozstrzygane były ostatecznymi decyzjami o umorzeniu postępowania w trybie art. 105 k.p.a. Decyzją z dnia [...] ostatecznie również negatywnie rozstrzygnięto podanie strony o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie, odmawiając uchylenia decyzji z dnia [...]. Kolejny wniosek C. H. z dnia 14.maja 2009r., potraktowany został jako żądanie wznowienia postępowania. Skarżący przedłożył bowiem kopie opracowań historycznych, potwierdzających działalność oddziału dowodzonego przez księdza Antoniego Chomickiego na kresach wschodnich. Podnosił, iż był jego żołnierzem, bowiem ich znajomość wywodziła się z czasów harcerskich. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spaw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekł o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wskazaną wyżej własną decyzją ostateczną z dnia [...] nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, zaś decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]. Obie wyżej wymienione decyzje zostały uchylone prawomocnym wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 5.marca 2010r., w sprawie II SA/Łd 725/09. W uzasadnieniu wskazanego wyroku Sąd wskazał, że prowadząc ponownie postępowanie administracyjne organ zobligowany będzie wyjaśnić i rzetelnie udokumentować rzeczywistą treść żądania C. H. zawartego w pismach z dnia 14 maja 2009r. i 3 czerwca 2009 r. oraz kwestię ewentualnego zachowania terminu do wznowienia postępowania przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. Organ winien przy tym pamiętać, że jeżeli żądanie wznowienia postępowania zgłasza strona postępowania administracyjnego i jeżeli strona wskazuje ustawową podstawę wznowienia, organ zobowiązany jest do podjęcia postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. Postanowienie to wywiera jedynie skutki procesowe (nie przesądza o bycie prawnym decyzji ostatecznej), natomiast stwierdzenie, czy przyczyna (przyczyny) wznowienia rzeczywiście wystąpiła może być oceniane po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a. Wydanie, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe tylko wówczas, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona zgłosiła żądanie wznowienia z uchybieniem terminu. Wskutek powyższego organ pismem z dnia 8.czerwca 2010r. wezwał C. H. do wskazania, w jakim trybie żąda rozpatrzenia swego wniosku o przyznanie uprawnień. W odpowiedzi strona w piśmie z dnia 23.sierpnia 2010r. sprecyzowała, iż prosi o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 154 k.p.a. W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji organ wskazał, że analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż organ wydając kolejną decyzję na wniosek strony w trybie art. 154 k.p.a orzekłby po raz drugi (w tym samym trybie) w tej samej sprawie administracyjnej. Zatem kolejna decyzja podjęta przez Kierownika Urzędu w trybie art. 154 § 1 k.p.a. w niniejszej sprawie byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., polegającą na ponownym rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. C. H. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, z którego treści wynika, iż nie zgadza się z wydaną decyzją wnosząc o jej zmianę. Wskazał, iż cała niemal jego rodzina została wymordowana na Wołyniu przez banderowców, sam zaś jako "zaprzysiężony partyzant" walczył z UPA, był członkiem AK natomiast jako "cicho-ciemny". Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. art. 105 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy wskazaną na wstępie decyzję własną z dnia [...], podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie. Podniósł, iż stosownie do treści art. 16 §1 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Powyższy przepis statuuje zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, co oznacza, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w przepisach prawa. Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 154 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wydanie jednak kolejnej decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. nie jest możliwe, gdyż taka decyzja byłaby obarczona wadą nieważności, wymienioną w art.156 § 1 pkt 3 k.p.a. tj. na powtórnym rozstrzygnięciu sprawy zakończonej inną decyzją ostateczną. Zgodnie zaś z treścią art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy zaś do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skierował C. H. Podniósł, iż zawsze ofiarnie działał na rzez Polski, od lat aktywnie uczestniczy w pracach kół kombatanckich oraz akcjach lokalnej społeczności. Wskazał również, iż nie jest prawdą, że w latach 1946-1948 działał w ORMO lub brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem, bo sam jako przedwojenny harcerz i zaprzysiężony partyzant AK też do takiej grupy należał. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach. Jak wynika z akt sprawy ostateczną decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o pozbawieniu C. H. uprawnień kombatanckich. Ostateczną decyzją z dnia [...], wydaną w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Kierownik Urzędu, odmówił skarżącemu uchylenia wyżej opisanej decyzji własnej z dnia [...]. Niniejsze postępowanie stanowiło konsekwencje złożenia przez C. H. kolejnego podania o zmianę decyzji w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich w trybie art. 154 k.p.a. Stosownie do treści art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Skoro przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Kierownika Urzędu utrzymująca w mocy decyzję własną umarzającą postępowanie administracyjne, kontrola sądowa sprowadza się do oceny legalności zastosowania przepisu art. 105 § 1 k.p.a. W myśl powołanego art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez jej rozstrzygnięcie co do jej istoty (por. B. Adamiak, J.Borkowski, Komentarz do ustawy kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2000.,str.428). W razie stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania organ zobligowany jest do umorzenia postępowania, na co wskazuje użyty w dyspozycji przepisu zwrot "wydaje". Wniosek skarżącego z dnia 14.maja 2009r., sprecyzowany ostatecznie w piśmie z dnia 23.sierpnia 2010 r. zainicjował nowe postępowanie administracyjne organu w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z [...], zatem wszczął postępowanie w tej samej sprawie, która została zakończona decyzją ostateczną z dnia [...], odmawiającą uchylenia decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Tożsamość sprawy zachodzi w sytuacji, wystąpienia tych samych podmiotów w sprawie, których interesów prawnych lub obowiązków dotyczy wynik postępowania, tego samego przedmiotu oraz tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Należy stwierdzić, że organ administracji prawidłowo zauważył, że w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość sprawy administracyjnej w stosunku do tej zakończonej decyzją z dnia [...], bowiem dotyczy tej samej osoby skarżącego, ponadto występuje tożsamość przedmiotu, którym jest sprawa uchylenia na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji ostatecznej w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, nie uległ również zmianie stan prawny, ani stan faktyczny sprawy. Odnosząc się do zarzutu skargi należy w tym miejscu podnieść, że C. H. nie wskazał okoliczności nowych w stosunku do tych, które były przedmiotem rozpoznania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] Jak wynika bowiem z analizy akt administracyjnych kolejny już wniosek skarżącego o zmianę niekorzystnej dlań decyzji z 1999r. uzasadniony został odwołaniem się do pełnienia służby w oddziale AK na Wołyniu, która to przesłanka była przedmiotem badania i oceny w sprawie, zakończonej decyzją z dnia [...], wydaną w trybie art. 154 k.p.a. W tej sytuacji, skoro Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ostateczną decyzją z dnia [...] odmówił uchylenia decyzji własnej, zasadnie organ umorzył jako bezprzedmiotowe postępowania administracyjne wszczęte kolejnym wnioskiem złożonym, na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. (nie pierwszym zresztą w niniejszej sprawie). Zdaniem Sądu podkreślić należy, że organy w motywach decyzji trafnie podały, że decyzja merytoryczna ponownie rozstrzygająca sprawę już poprzednio rozstrzygniętą decyzją ostateczną (tożsamą) obarczona by była istotną wadą, określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowiącą podstawę stwierdzenia nieważności tej decyzji. W orzecznictwie został wyrażony pogląd, zgodnie z którym procedura rozpoznawania wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji w trybie art. 154 k.p.a. nie przewiduje wydania rozstrzygnięcia w postaci odmowy wydania decyzji z tego powodu, iż sprawa została już rozstrzygnięta inną ostateczną decyzją. Nie jest również możliwe wydanie ponownie rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji z uzasadnieniem, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania. Byłoby to bowiem w istocie wydanie drugiej decyzji w tej samej sprawie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 31.marca 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 278/04, publ. LEX nr 189150). W tej sytuacji, w ocenie Sądu, organ administracji w momencie zakwalifikowania pisma strony jako kolejnego wniosku o wydanie decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. prawidłowo podjął rozstrzygnięcie o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania administracyjnego w sprawie. Wobec powyższego należało, stosownie do art. 151 orzec o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia. m.o.