II SA/Łd 100/22
WyrokWSA w Łodzi2022-06-29
Skład orzekający: Agata Sobieszek-Krzywicka, Ewa Cisowska-Sakrajda, Piotr Mikołajczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może prowadzić postępowanie egzekucyjne w sytuacji, gdy wierzyciel obowiązku nie został prawidłowo ustalony, a tytuł wykonawczy został wycofany?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie egzekucyjne było wadliwe, ponieważ wierzyciel obowiązku udostępnienia nieruchomości nie został prawidłowo ustalony. Wbrew stanowisku Wojewody, wierzycielem nie jest podmiot, na rzecz którego wykonywane są prace, lecz organ administracji publicznej, który nałożył obowiązek decyzją. Wycofanie tytułu wykonawczego przez Starostę Bełchatowskiego, pod wpływem błędnych zaleceń Wojewody, również stanowiło wadę postępowania. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienia organów obu instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi I. P. na postanowienie Wojewody Łódzkiego utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Bełchatowskiego wzywające skarżącą do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania okresowego przeglądu i konserwacji elektroenergetycznej linii napowietrznej. Skarżąca kwestionowała zasadność wezwania, podnosząc m.in. zarzuty dotyczące samowoli budowlanej i braku pozwolenia na budowę. Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Starosty, uznając, że organ egzekucyjny nie bada zasadności decyzji merytorycznej, a jedynie dopuszczalność egzekucji.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody Łódzkiego oraz poprzedzające je postanowienia Starosty Bełchatowskiego i Wojewody Łódzkiego, zasądzając jednocześnie od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi I. P. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 6 grudnia 2021 r. nr 13/2021 znak PNIK-I.3151.6.2021PNIK-I.3151.6.2021 w przedmiocie wezwania do udostępnienia nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Bełchatowskiego z dnia 10 czerwca 2021 r., nr 1/2021 i postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 24 listopada 2020 r., nr 5/2019; 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącej I. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc
Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2021r. nr 13/2021 Wojewoda Łódzki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm.), zwanej k.p.a., w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020r., poz. 1427 ze zm.), zwanej u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie Starosty Bełchatowskiego z dnia 10 czerwca 2021r. wzywające I. P. do udostępnienia w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia, pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego z nieruchomości położonej w obrębie [...], gm. B. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr: [...] o pow. 0,1124 ha, [...] o pow. 0,0514 ha, [...] o pow. 1,6215 ha stanowiącej własność I.P., przez udzielenie [...] S.A. Oddział [...] Rejon [...] B. zezwolenia obejmującego w szczególności prawo wstępu na tą nieruchomość w celu wykonania okresowego przeglądu elektroenergetycznej linii napowietrznej 15 kV oraz przeglądu urządzeń stacji transformatorowej 15/0,4 kV.
W uzasadnieniu tego postanowienia Wojewoda Łódzki wskazał, że postanowienie Starosty Bełchatowskiego z dnia 10 czerwca 2021r. Nr 1/2021 zostało wydane ze względu na brak zgody właścicielki nieruchomości na wejście na teren jej nieruchomości w oparciu o wydaną decyzję Starosty Bełchatowskiego z dnia 1 kwietnia 2019r. zobowiązującą do udostępnienia nieruchomości. Decyzja ta jest ostateczna, nie zostało wstrzymane wykonanie decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 17 stycznia 2020r. wydanej w wyniku złożonego odwołania, stąd decyzja może podlegać wykonaniu, gdyż ewentualne wniesienie skargi do WSA nie wstrzymuje wykonania decyzji lub postanowienia. WSA w Łodzi postanowieniem w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 276/20 odmówił wstrzymania wykonania decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 17 stycznia 2020r., a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem w sprawie o sygn. akt I OZ 840/20 z dnia 5 listopada 2020r. oddalił zażalenie I.P. na to postanowienie.
Wojewoda zwrócił uwagę, że przedmiotowa decyzja nie została również wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności, wznowienie postępowania, bądź jej zmianę w trybie art. 155 k.p.a. Ewentualne zarzuty kierowane wobec tej decyzji nie podlegają badaniu w postępowaniu egzekucyjnym, albowiem zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Na tym etapie postępowania egzekucyjnego działania organu egzekucyjnego mają charakter formalno-procesowy i są konsekwencją niewykonania przez zobowiązaną decyzji o charakterze merytorycznym.
Zdaniem Wojewody, Starosta Bełchatowski wydając postanowienie działał jako organ egzekucyjny. Ma to ten skutek, że organ egzekucyjny prowadząc egzekucję na podstawie art. 141 § 1 u.p.e.a., nie bada decyzji merytorycznej kształtującej prawo pod względem jej zgodności z prawem, lecz tylko podejmuje działania przy zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa do jej wykonania. Wskazywanie więc na naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na wykonywaniu decyzji, która w razie jej wykonania stanowiłaby wykonanie robót wymagających pozwolenia na budowę bez uzyskania takiego pozwolenia - w ocenie Wojewody - nie może stanowić podstawy zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym.
Wojewoda podniósł, że zobowiązana uchyla się od dobrowolnego udostępnienia nieruchomości celem wykonania prac wskazanych w decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 1 kwietnia 2019r. Wobec tego organ egzekucyjny podjął działania zmierzające do przymusowej egzekucji uprawnienia w niej określonego. W myśl art. 6 u.p.e.a., w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.
Powołując art. 15 § 1 u.p.e.a. Wojewoda stwierdził, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego [...] (uznający się za wierzyciela) doręczył zobowiązanej w dniu 28 lutego 2020r. upomnienie do wykonania obowiązku, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, a następnie, po upływie 7 dni od dnia jego doręczenia, tj. w dniu 23 marca 2020r., złożył do organu egzekucyjnego - Starosty Bełchatowskiego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego i doręczenie zobowiązanej tytułu wykonawczego. W ocenie Wojewody Łódzkiego, organ egzekucyjny skutecznie wezwał zobowiązaną postanowieniem do wykonania obowiązku w nim wskazanym.
Zdaniem Wojewody, zastrzeżeń nie można mieć również co do dokonanego przez Starostę Bełchatowskiego wyboru środków egzekucyjnych, których zamknięty katalog, co do obowiązków o charakterze niepieniężnym, został wskazany w art. 1a pkt 12 lit. b) u.p.e.a. W tym przypadku - dotyczącym obowiązku wydania nieruchomości na oznaczony okres czasu - zastosowanie znajdują, zdaniem organu, przepisy art. 141 § 1 i 2 u.p.e.a., natomiast kwestię zastosowania przymusu bezpośredniego regulują art. 148 i n. u.p.e.a. Zgodnie bowiem z art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie (§ 1), przy czym chodzi o środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (§ 2). Ten ostatni przepis wprowadza zasadę stosowania środków prowadzących do bezpośredniego wykonania obowiązków, którą należy interpretować w ten sposób, że prowadzi ona do uniknięcia stosowania dolegliwości wobec zobowiązanego, jako sposobu nakłonienia go do wykonania obowiązków, na rzecz stosowania środków, które bezpośrednio prowadzą do osiągnięcia celu egzekucji. W egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym ustawa przewiduje środki egzekucyjne (art. 1 a pkt 12 lit. b) u.p.e.a.) jak: grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni.
Środek przewidziany w art. 141 u.p.e.a. - jak wywodził Wojewoda - jest podobny rodzajowo do odebrania rzeczy ruchomej. Jego zastosowanie nie ma wpływu na własność nieruchomości, a jedynie na władanie nią. Z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie, bowiem zobowiązana stale i zdecydowanie sprzeciwia się wejściu na swój grunt przedstawicieli [...] celem wykonania okresowych przeglądów elektroenergetycznej linii napowietrznej 15kV oraz stacji transformatorowej 15/0,4 kV. Zagrożenie zastosowaniem przymusu bezpośredniego miało więc na celu przełamanie oporu zobowiązanej i stworzenie możliwości do wykonania decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości.
Wojewoda Łódzki stwierdził, że zawarty w zażaleniu z dnia 25 czerwca 2021r. wniosek I.P. o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego z urzędu, na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a., nie może zostać uwzględniony. Zgodnie bowiem z tym przepisem organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Jednakze zobowiązanej przeciwko której prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, która kwestionuje działania organu egzekucyjnego, przysługują środki określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji takie jak zarzuty, skarga na czynności egzekucyjne lub skarga na przewlekłość postępowania. Natomiast z całą pewnością nie służy temu tryb przewidziany w art. 23 § 6 u.p.e.a. Nie można też uznać, że wniosek I.P. w tym zakresie rodzi po stronie organu nadzoru obowiązek zainicjowania stosownego postępowania z urzędu. W tym zakresie zostanie wydane odrębne postanowienie. Dokonując oceny pisma I.P. z dnia 5 października 2021r. Wojewoda stwierdził, że pismo nie zawiera dodatkowych, nie wymienionych wcześniej argumentów mogących mieć wpływ na stanowisko organu odwoławczego. Poruszone w piśmie kwestie legalności budowy przedmiotowej linii technicznej oraz jej stanu technicznego wykraczają poza kompetencje Wojewody Łódzkiego, który nie może ingerować w postępowania prowadzone przez organy nadzoru budowlanego.
Wojewoda Łódzki zwrócił uwagę, że dla oceny legalności podjętego w toku egzekucji postanowienia w przedmiocie zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przymusu bezpośredniego, jakim jest postanowienie wzywające do wykonania obowiązku czasowego udostępnienia nieruchomości, organ egzekucyjny a także organ odwoławczy nie mogą badać ostatecznej decyzji stanowiącej podstawę obowiązku zobowiązanej.
Stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny - jak wskazał Wojewoda -bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z zasady w postępowaniu egzekucyjnym badanie istoty sprawy jest zatem wykluczone. Generalnie w toku postępowania egzekucyjnego egzekwowana decyzja organu administracji pozostaje poza kontrolą organu egzekucyjnego. Celem bowiem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego nałożonych na niego obowiązków. Organ właściwy do prowadzenia egzekucji administracyjnej nie jest władny uchylać, zmieniać ani w inny sposób weryfikować decyzji administracyjnej, która w przypadku uzyskania statusu decyzji ostatecznej podlega przymusowemu wykonaniu. Kontrola zgodności z prawem czynności oraz aktów administracyjnych, podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego, nie może zatem sprowadzać się do oceny zgodności z prawem decyzji merytorycznych, którymi zostały nałożone na zobowiązanego konkretne obowiązki, a których nie wykonał on bez zastosowania środków przymusu przewidzianych w u.p.e.a.
Skargę na to postanowienie złożyła I. P., powtarzając swoje liczne zastrzeżenia i uwagi podnoszone w postępowaniu administracyjnym, a dotyczące planowanego przez [...] S.A. zamierzenia inwestycyjnego, polegającego na przeglądzie elektroenergetycznej linii napowietrznej 15 kV i urządzeń stacji transformatorowej 15/0,4 kV oraz wykonania ich konserwacji i naprawy. W jej ocenie wszelkie czynności w zakresie naprawy położonych na jej nieruchomości w obrębie [...], gm. B., oznaczonej jako działki nr: 810/3 o pow. 0,1124 ha, 810/7 o pow. 0,0514 ha oraz 810/8 o pow. 1,615 ha urządzeń elektro[...]ch są niemożliwe do wykonania, bowiem w przypadku ruszenia przechylonych słupów, nastąpi w 100 % pęknięcie i ich złamanie, zaś budowa nowych urządzeń spowoduje w ocenie skarżącej "powstanie kolejnej samowoli budowlanej".
Skarżąca wskazała, że linia SN 15 kV wraz ze stacją transformatorową stanowią samowolę budowlaną, co zostało potwierdzone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 sierpnia 2020r., II SA/Łd 379/20.
W ocenie skarżącej, [...] S.A. Oddział Ł. posiada pozwolenie na budowę nowej linii kablowej 15 kV w nowym zgodnym z prawem miejscu. Mimo tego, zdaniem strony, [...] chce pod pozorem naprawy wymienić zużyte urządzenia elektroenergetyczne na nowe urządzenia, doprowadzając do kolejnej samowoli budowlanej jeszcze bardziej zagrażającej życiu.
W odpowiedzi na tę skargę pełnomocnik Wojewody Łódzkiego wniósł o jej oddalenie.
Pismem z dnia 7 czerwca 2022r. skarżąca - ustosunkowując się do odpowiedzi organu na skargę - podtrzymała swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022r. poz. 329), zwanej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Na mocy art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżone postanowienie - Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż w niej wskazane. Ocena prawidłowości zaskarżonego postanowienia wymaga bowiem -wbrew twierdzeniom skargi a poprzednio zażalenia, wokół których skoncentrował się Wojewoda - rozważenia nie prawidłowości decyzji z dnia 1 kwietnia 2019 r. nakładającej na skarżącą obowiązek udostępnienia [...] nieruchomości, lecz prawidłowego ustalenia wierzyciela obowiązku wynikającego z tej decyzji, a mianowicie czy jest nim [...] (jak to ostatecznie zostało przyjęte) czy Starostwa Bełchatowski jako organ, który wydał tę decyzję. Ma to istotne znaczenie dla prawidłowości wszczęcia i prowadzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego, w tym dla prawidłowości czynności upomnienia i czynności wystawienia tytułu wykonawczego. Z tego punktu widzenia istotne jest ustalenie roli [...], na rzecz którego został ustanowiony obowiązek udostępnienia przez skarżącą jej nieruchomości. Z akt tej sprawy wynika bowiem w sposób niewątpliwy, że zarówno [...] uznała się za wierzyciela i w konsekwencji wystosowała do skarżącej w dniu 20 lutego 2020 r. upomnienie, jak i sporządziła w dniu 18 marca 2020 r. (bez numeru) tytuł wykonawczy, który wraz z pismem [...] zatytułowanym "wniosek wierzyciela o wszczęcie postępowania egzekucyjnego" został przekazany Staroście Bełchatowskiemu jako organowi egzekucyjnemu spornego obowiązku; jak i Starosta Bełchatowski, który wystosował do skarżącej w dniu 27 lipca 2020 r. nr 1/2020 upomnienie, a następnie wystawił w dniu 16 września 2020 r. własny tytuł wykonawczy nr 1/2020, w oparciu o który wszczął w dniu 2 października 2020 r. i prowadził pierwotnie postępowanie egzekucyjne spornego obowiązku -postanowieniem z dnia 16 września 2020 r. nr 1/2020 zobowiązał skarżącą do udostępnienia [...] nieruchomości. Jednakże - pod wpływem zaleceń Wojewody zawartych w postanowieniu z dnia 24 listopada 2020 r. nr 5/2019 (którym Wojewoda uchylił postanowienie Starosty z dnia 16 września 2020 r. i przekazał Staroście sprawę do ponownego rozpoznania celem ustalenia wierzyciela spornego obowiązku) - Starosta, ponownie rozpoznając sprawę, pismem z dnia 10 czerwca 2021 r. "wycofał tytuł wykonawczy nr 1/2020" i prowadził dalej postępowanie w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony przez [...], tym samym uznając, że to [...] jest wierzycielem obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 1 kwietnia 2019 r. To stanowisko w skarżonym obecną skargą postanowieniu za prawidłowe uznał Wojewoda.
Rozpoznając w tych okolicznościach faktycznych najistotniejszą kwestię -podmiotu wierzyciela obowiązku udostępnienia [...] nieruchomości skarżącej - Sąd zauważa, że zgodnie z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. przez wierzyciela rozumie się "podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym". Na mocy zaś art. 3 § 1 u.p.e.a. "egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 [w tym w pkt 10 dotyczącym obowiązków niepieniężnych -dopisek WSA], gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego -bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej".
Określona w tych przepisach instytucja wierzyciela w ustawie egzekucyjnej nie jest tożsama z instytucją wierzyciela w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Instytucja wierzyciela w ustawie egzekucyjnej ma charakter procesowy. W konsekwencji wierzycielem jest organ administracji publicznej lub instytucja (państwowa lub samorządowa jednostka organizacyjna) także wtedy, gdy przedmiotem egzekucji jest obowiązek wynikający z wyroku sądu powszechnego, wydanego na rzecz osoby fizycznej. Inne podmioty zainteresowane wykonaniem obowiązku, mogą tylko w wyjątkowych sytuacjach wstąpić w miejsce wierzyciela -organu lub instytucji - w przypadku jego bezczynności lub niemożności ustalenia, jaki organ lub instytucja powinny wystąpić w danej sprawie jako wierzyciel ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2019r., VII SA/Wa 1242/18, LEX nr 3074419).
Doktryna i judykatura jednoznacznie wyklucza możliwość występowania w roli wierzyciela w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym obowiązków wynikających z decyzji i postanowień organów administracji publicznej osób prywatnych, które nabyły na ich podstawie jakieś uprawnienia. Nawet wówczas gdy obowiązek zaspokojenia roszczeń takich osób podlega egzekucji administracyjnej (np. wypłata odszkodowania za wywłaszczenie, utratę prawa własności lub - jak w tej sprawie - jego ograniczenie decyzją starosty wydaną na podstawie art. 129 u.g.n., poprzez nakazanie skarżącej udostępnienie nieruchomości, na której zajęcie inna osoba uzyskała zezwolenie przewidziane w art. 47 ust. 2 pr.b. lub w art. 126 u.g.n. itp.), osoby takie nie mogą żądać wszczęcia egzekucji administracyjnej jako wierzyciele egzekucyjni (także postanowienie NSA w Warszawie z 15 marca 1999 r.. IV SAB 168/98, LEX nr 48243; wyroki NSA w Warszawie: z 9 maja 2001 r., IV SAB 175/00, LEX nr 55781, oraz z 15 stycznia 2001 r., IV SAB 189/00, LEX nr 75547, D. Kijowski (red.) Komentarz do art. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uwaga nr 3.7, pub. Lex, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 kwietnia 2022r., II SA/Bk 132/22, LEX nr 3340648). Mogą one co najwyżej zwrócić się do właściwego w myśl prawa organu egzekucyjnego o podjęcie działań w celu wyegzekwowania obowiązku wynikającego z aktu administracyjnego. W razie bezczynności wierzyciela podmiotom tym, na mocy art. 6 § 1a u.p.e.a., służy skarga. Stosownie bowiem do tego przepisu podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku. Postanowienie w sprawie skargi wydaje organ wyższego stopnia. Na postanowienie oddalające skargę przysługuje zażalenie. Wierzyciel takiego obowiązku obowiązany jest bowiem - na mocy art. 6 § 1 u.p.e.a. - w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. A zatem na wierzycielu ciąży obowiązek terminowego wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Zważywszy na tę regulację prawną i rolę [...] jako jedynie podmiotu zainteresowanego wyegzekwowaniem spornego obowiązku błędnie Wojewoda przyjął, że wierzycielem obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 1 kwietnia 2029r. jest Starosta Bełchatowski, co pierwotnie prawidłowo przyjął Starosta. Wadliwym jest wobec tego obecne działanie Starosty Bełchatowskiego, który w wykonaniu zaleceń Wojewody wycofał własny tytuł wykonawczy z obrotu prawnego. Podmiotem uprawnionym do wystawienia tytułu wykonawczego - stosownie do art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 10 oraz art. 1a pkt 13 u.p.e.a. - jest Starosta Bełchatowski jako podmiot, który nałożył decyzją z dnia 1 kwietnia 2019 r. na skarżącą obowiązek udostępnienia jej nieruchomości [...] celem wykonania wskazanych w tej decyzji robót budowlanych. Podmiotem uprawnionym do wystawienia tytułu wykonawczego jest zatem w tej sprawie Starosta Bełchatowski, który działa jako wierzyciel i organ egzekucyjny. Tym samym tylko ten podmiot jest uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego. Jednak wystawiony przez ten organ tytuł wykonawczy nr 1/2020 został wycofany. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ani innych ustaw nie znają odrębnej instytucji wycofania tytułów wykonawczych. Okoliczności tej nie można więc w ocenie Sądu skutecznie przyjmować jako decydującej z punktu widzenia toku postępowania egzekucyjnego, w tym chwili jego zakończenia (tak wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 6 kwietnia 2020r., I SA/Bd 150/20, LEX nr 3034331 i przywołane w nim orzeczenie). Odrębną kwestią jest natomiast podnoszona przez Wojewodę i wymagająca ponownej analizy przez organ egzekucyjny okoliczność wystawienia tytułu wykonawczego przez Starostę Bełchatowskiego. Wadliwość tytułu wykonawczego stanowi przy tym podstawę zarzutów, a nie zażalenia na postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Ponadto zgodnie z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Umorzenie postępowania nie zawsze jednak uniemożliwia wszczęcie na nowo postępowania poprzez wystawienie nowego prawidłowego tytułu wykonawczego.
Wobec tych okoliczności Sąd zobowiązany był do wyeliminowania oprócz zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Starosty, także postanowienia Wojewody Łódzkiego z dnia 24 listopada 2020r. nr 5/2019, w którym błędnie zostało wskazane, iż wierzycielem obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 1 kwietnia 2019 r. jest [...] S.A. Wszystkie wskazane postanowienia -stosownie do art. 135 p.p.s.a. - wydane zostały w granicach jednej sprawy administracyjnej, której dotyczy przedmiotowa skarga, a wyeliminowanie postanowienia Wojewody Łódzkiego z dnia 24 listopada 2020r. nr 5/2019 jest niezbędne dla końcowego prawidłowego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ egzekucyjny obowiązany będzie podjąć wymagane prawem czynności do wszczęcia i prowadzenia egzekucji, mając na uwadze wyrażoną w tym wyroku ocenę prawną.
Niezależnie od powyższego Sąd wyjaśnia, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a zatem nie posiada kompetencji do weryfikowania prawidłowości egzekwowanej decyzji administracyjnej. Organ ten bada jedynie, zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., dopuszczalność egzekucji administracyjnej.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uwzględnił skargę. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis sądowy w wysokości 100 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło