II SA/Łd 1006/04

Dnia 21 kwietnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Wiktor Jarzębowski (spr.), Sędzia NSA: Janusz Nowacki, Sędzia WSA: Barbara Rymaszewska, Protokolant: Anna Kośka, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2005 roku na rozprawie przy udziale – sprawy ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania zasiłku stałego oddala skargę II SA/Łd 1006/04 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. umorzył postępowanie wszczęte w dniu [...] na skutek wniosku R.S. o przyznanie świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego na okres od 1 stycznia 2002 r. do dnia 30 czerwca 2003 r. ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. We wniosku o przyznanie zasiłku R.S. wskazała, że w dniu 30 kwietnia 2003 r. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim zmienił decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w ten sposób, że ustalił konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji L.S. (małoletniego syna wnioskodawczyni), którego zaliczył do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W związku z treścią powyższego wyroku wnioskodawczyni wywodziła, że odpadła przeszkoda do pobrania zasiłku stałego za okres wsteczny od 1 stycznia 2002 r. do 30 czerwca 2003 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że od 1 maja 2004 r. obowiązuje nowa ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U. Nr 64, poz. 593), która nie przewiduje świadczenia w tej postaci dla osób zdolnych do pracy, nie pozostających w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym. A zatem nie ma podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie zasiłku stałego, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym. R.S. odwołała się od tej decyzji. Stwierdziła, że jest matką dziecka niepełnosprawnego od urodzenia, o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wymagającym stałej opieki. Z tego właśnie względu MOPS wypłacał jej zasiłek stały w okresie od 1999 r. do 2001 r. Podstawą wypłacania zasiłku w tym okresie było orzeczenie lekarskie określające stopień niepełnosprawności dziecka. Natomiast w lutym 2002 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie uznał konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji i w oparciu o to orzeczenie MOPS zawiesił wypłacanie zasiłku. Dopiero Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim zmienił tę decyzję i uznał konieczność stałego sprawowania opieki nad dzieckiem. Odwołująca się wyjaśniła, że po uzyskaniu tego wyroku wystąpiła do MOPS o wypłacenie zasiłku stałego za okres od 1 stycznia 2002 r. do dnia 30 czerwca 2003 r., jednakże nie uwzględniono jej wniosku. Później po okazaniu zaświadczeń o dochodach rodziny pracownicy MOPS poinformowali ją, że za okres od stycznia 2002 r. do czerwca 2003 r. zasiłku stałego nie mogłaby otrzymać z uwagi na wysokość dochodów w rodzinie. Według odwołującej się MOPS wprowadził ją wtedy w błąd, skoro w 2004 r. przy uwzględnieniu dochodów za 2002 r. przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne będące odpowiednikiem zasiłku stałego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podzielając ustalenia i wnioski organu I instancji. Kolegium podkreśliło, iż organ pomocy społecznej prawidłowo ustalił, że nowa ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje zasiłków stałych ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym wymagającym stałej pielęgnacji polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym. Podstawą prawną do wypłaty takich zasiłków był wcześniej art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity z 1998 r., Dz.U. Nr 64, poz. 414 ze zm.), która jednak utraciła moc z dniem wejścia w życie nowej ustawy o pomocy społecznej, to jest z dniem 1 maja 2004 r. Słusznie zatem umorzone zostało postępowanie wszczęte z wniosku R.S. z dnia 14 lipca 2004 r. o przyznanie zasiłku stałego z tytułu opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym za okres od 1 stycznia 2002 r. do dnia 30 czerwca 2003 r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R.S. stwierdziła, ze nie zgadza się z powyższą decyzją i powtórzyła argumenty podnoszone w odwołaniu. Zaakcentowała, że niesłusznie pozbawiona została zasiłku stałego w okresie od 1 stycznia 2002 r. do dnia 30 czerwca 2003 r. Ze wskazanego wyżej wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 30 kwietna 2003 r. wynika bowiem, że w okresie tym jej syn wymagał stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a zatem miała prawo do pobierania zasiłku stałego. Dodała, że ubiega się o wypłacenia zasiłku stałego za okres, w którym obowiązywały przepisy ustawy o pomocy społecznej, dające możliwość przyznawania zasiłku stałego osobom znajdującym się w takiej sytuacji jak skarżąca. Wstrzymanie zasiłku stałego na okres półtora roku okazało się bezprawne i dlatego wypłata świadczenia powinna być przywrócona za ten okres. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko podkreślając, że skoro obowiązująca od dnia 1 maja 2004 r. nowa ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje udzielania pomocy w postaci zasiłków stałych z tytułu opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym, to brak było podstaw do orzekania w tym przedmiocie. Kolegium dodało jednocześnie, że nie nastąpiło "zawieszenie wypłaty zasiłku", o którym skarżąca napisała w odwołaniu i w skardze. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów proceduralnych. Na wstępie dla uporządkowania sprawy należy wskazać, że decyzją Zastępcy Dyrektora MOPS w R. z dnia [...] przyznano skarżącej pomoc społeczną w formie zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym w okresie od stycznia 2001 do grudnia 2001 r. Z treści tej decyzji wynika więc, że przestała obowiązywać z końcem 2001 r. Następny wniosek o udzielenie pomocy w tej formie skarżąca złożyła w dniu 10 lipca 2003 r. i decyzją z dnia [...] przyznano jej zasiłek stały w okresie od 1 lipca 2003 r. do 17 grudnia 2003 r. Rzeczywiście zatem w okresie od 1 stycznia 2002 r. do końca czerwca 2003 r. skarżąca nie pobierała zasiłku stałego ale nie na skutek jakiegoś "zawieszenia" wypłat zasiłku już wcześniej przyznanego za ten okres, lecz na skutek upływu okresu czasu, na który zasiłek został przyznany oraz braku w tym okresie nowego wniosku i w konsekwencji nowej decyzji przyznającej zasiłek na następny okres. Należy też mieć na uwadze, że zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r. (tekst jedn. z 1998 r., Dz.U. Nr 64, poz. 414 ze zm.), obowiązującej do końca kwietnia 2004 r., świadczenia z pomocy społecznej są udzielane w zasadzie na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego, choć nie jest wykluczone udzielenie pomocy także z urzędu. Natomiast stosownie do treści art. 43 ust. 6 tej ustawy świadczenia pieniężne pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Wspomniana wyżej decyzja z dnia [...] została następnie zmieniona decyzją z dnia [...] jedynie w zakresie określenia końca okresu, do którego skarżąca ma pobierać przyznany jej zasiłek stały. Ta decyzja zmieniająca nie była przedmiotem odwołania i obecnie nie jest przedmiotem oceny Sądu. Wniosek o wypłacenia zasiłku stałego za okres od 1 stycznia 2002 do 30 czerwca 2003 r. skarżąca złożyła w MOPS w R. w dniu [...]. W chwili składania tego wniosku nie obowiązywała już w/w ustawa o pomocy społecznej z 29 listopada 1990 r., w której w art. 27 przewidziana była możliwość udzielenia pomocy w formie zasiłku stałego dla osoby sprawującą opiekę nad dzieckiem wymagającej stałej pielęgnacji. Takiej możliwości nie przewidywała obowiązująca od dnia 1 maja 2004 r. nowa ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Organ administracji, do którego wpłynął wniosek miał obowiązek ocenić zasadność żądania i możliwość uwzględnienia na dzień wydawania decyzji. Skoro zatem w chwili wydawania decyzji, jak i w chwili złożenia wniosku, nie istniała podstawa prawna do udzielenia pomocy społecznej w formie zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym, to prawidłowo organ I instancji uznał, że postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe. Przesłanka bezprzedmiotowości postępowania występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w zakresie żądania wnioskodawcy (zob. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r., III SA 2225/01, opubl. Biul. Skarb. 2003/6/25, oraz wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2003 r., II SA 428/01, LEX nr 137801). W takiej sytuacji, stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. organ był zobowiązany umorzyć postępowanie, a zatem jego decyzja nie narusza wskazanego wyżej przepisu. Z tego właśnie powodu należało uznać skargę za niezasadną. Należy mieć na uwadze, że przedmiotem skargi jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie ze względu na bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego. Mając na uwadze treść powołanego wyżej art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r., nawet gdyby wniosek skarżącej z dnia 10 lipca 2003 r. zawierał żądanie przyznania zasiłku stałego za okres wcześniejszy, to jest od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 30 czerwca 2003 r., nie mógłby być uwzględniony, skoro świadczenia pieniężne organ pomocy społecznej mógł przyznać i wypłacić poczynając od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z dokumentacją. Nie ma zatem znaczenia, czy pracownicy MOPS zasadnie, czy też niezasadnie wyjaśniali skarżącej (lub czy w ogóle taki fakt miał miejsce), że w okresie minionym, to jest od stycznia 2002 do czerwca 2003 r. nie spełniała przesłanek do przyznania zasiłku stałego, skoro w okresie tym wniosek o zasiłek nie został złożony i nie istniała możliwość przyznania zasiłku za okres przed złożeniem wniosku. Spostrzeżenia tego nie zmienia fakt, że do chwili uzyskania korzystnego dla siebie wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 30 kwietnia 2003 r. skarżąca nie miała możliwości wykazania, że jej syn wymaga konieczności sprawowania nad nim stałej opieki w zakresie określonym w art. 27 ustawy o pomocy społecznej z 29 listopada 1990 r., a zatem nie mogła skutecznie domagać się przyznania jej zasiłku stałego, ani też to, że ten brak możliwości wynikał z błędnych decyzji Zespołów do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. Z uwagi na powyższe należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).