II SA/Łd 1009/13

Dnia 28 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Sędzia WSA Jolanta Rosińska po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji postanawia: 1. przyznać skarżącemu J. G. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, 2. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. a.bł. J. G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną B. i synem J.. Rodzina utrzymuje się z emerytury skarżącego w wysokości 919,54 zł netto, emerytury małżonki skarżącego w wysokości 1572,04 zł netto, renty inwalidzkiej syna w wysokości 599 zł netto i jego wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia w wysokości 837,02 zł netto. Skarżący posiada dom o pow. 81 m2, mieszkanie o powierzchni 62,75 m2, budynek gospodarczy. Na wydatki związane z utrzymaniem domu składają się opłaty z tytułu energii elektrycznej - 270,04 zł, wywóz śmieci - 27 zł, podatek od nieruchomości - 171 zł, woda - 73,21 zł, gaz - dwie butle na miesiąc – 118 zł, ubezpieczenie PZU skarżącego – 69 zł i jego żony – 38,70 zł, zakup węgla i drewna, telefon – 118,66 zł, wydatki na leki żony około 644 zł oraz leki skarżącego 321 zł. Dodatkowo skarżący podkreślił, że żona choruje na cukrzycę, wymaga całodobowej pomocy i specjalistycznej opieki lekarskiej. Z kolei syn z uwagi na jego stan zdrowia wymaga specjalistycznego aparatu słuchowego, którego cena wynosi 2800 zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada zasobów pieniężnych, papierów wartościowych, a nadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył pełnomocnik skarżącego – syn J. G.. W jego uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że referendarz sądowy rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy nie uwzględnił kosztów zakupu opału i drewna oraz kosztów związanych z leczeniem żony (chorującej na cukrzycę i wymagającej całodobowej opieki i wizyt u lekarzy specjalistów) i syna, który wymaga zakupu profesjonalnego aparatu słuchowego umożliwiającego mu normalne funkcjonowanie. Pełnomocnik wskazał, że ogólna suma miesięcznych wydatków wraz z zakupem opału na okres grzewczy wynosi 3156,41 zł. Po uwzględnieniu wydatków na opał na jedną osobę w rodzinie skarżącego przypada kwota 247,86 zł. Do sprzeciwu pełnomocnik skarżącego załączył kopie paragonów za zakup węgla z dnia 14 listopada 2013 r. - 358,42 zł, z dnia 5 listopada 2013 r. – 515,08 zł i 432,32 zł. W związku z tym, że oświadczenie skarżącego J. G. zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata było niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 28 listopada 2013 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do złożenia: odpisów zeznań podatkowych skarżącego za ostatnie dwa lata kalendarzowe; wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; dokumentów potwierdzających wysokość emerytury skarżącego, emerytury B. G., renty J. G. oraz wynagrodzenia J. G. z tytułu umowy zlecenia za ostatnie trzy miesiące; dokumentów potwierdzających wydatki związane: z utrzymaniem mieszkania, leczeniem skarżącego, jego żony oraz syna - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie sądu pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu pismem z dnia 23 grudnia 2013 r. poinformował, że skarżący nie rozlicza się z urzędem skarbowym z tego względu, że jego jedynym źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne i wszelkie rozliczenia wykonuje za niego ZUS. Nadto skarżący nie jest w stanie przedstawić dokumentów poświadczających wydatki na leczenie siebie, żony i syna, ponieważ nie wiedział wcześniej, że będą mu niezbędne i paragony potwierdzające zakup wyrzucał. Do pisma załączono kopie: wyciągów z rachunku bankowego skarżącego za okres IX-XI 2013 r. (z których wynika, że łączna kwota miesięcznych świadczeń emerytalnych skarżącego i jego żony wynosi 2491,58 zł netto), rozliczenia umowy zlecenia J. G. za miesiąc sierpień na kwotę 837,02 zł, umowy o pracę J. G. zawartej na okres próbny od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. (stawka 6,50 zł brutto/godz.), rachunku za ubezpieczenie w PZU skarżącego – 69,00 zł i jego żony - 38,70 zł, dokumentów potwierdzających wypłatę na rzecz J. G. renty z ZUS za okres listopad i grudzień 2013 r. – 599 zł miesięcznie, rachunku za wywóz śmieci w miesiącu październiku 2013 r. - 27 zł, pokwitowania opłacenia zaległości w podatku od nieruchomości (rata 3) w kwocie 171,00 zł, paragonu za zakup węgla z dnia 2 grudnia 2013 r. - 362,11 zł, dokumentu dostawy wyrobów węglowych z dnia 29 października 2013 r., dwóch faktur za energię elektryczną z terminem płatności 10 grudnia 2013 r. na kwoty 186,07 zł i 114,45 zł, rachunków za telefon komórkowy J. G. za miesiące grudzień 2013 r. – 52,31 zł i listopad 2013 r. – 55,46 zł, rachunków za telefon stacjonarny J. G. za październik 2013 r. – 63,20 zł i listopad 2013 r. - 81,02 zł, dwóch faktur za wodę i odprowadzenie ścieków w październiku 2013 r. – 73,21 zł i w listopadzie 81,19 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2013 r. sygn.. akt II OZ 604/13 – Lex nr 1345059). W rozpoznawanej sprawie, postanowieniem z dnia [...], referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Dokonując analizy złożonych przez skarżącego oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz przedłożonych na tą okoliczność dokumentów, Sąd doszedł do przekonania, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie jedynie częściowo w zakresie dotyczącym ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Sąd nie uwzględnił jednak wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, uznając, że skarżący nie wykazał dostatecznie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Analiza sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącego i jego rodziny prowadzi do wniosku, że skarżący wraz z rodziną utrzymują się ze stałego dochodu w łącznej wysokości 3090,58 zł netto. Do tego dochodzi jeszcze deklarowane w formularzu o przyznanie prawa pomocy wynagrodzenie syna skarżącego J. G. z tytułu umowy zlecenia w wysokości 837,02 zł netto, co w sumie daje kwotę 3927,60 zł netto miesięcznie. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, jest właścicielem domu o pow. 81 m2, mieszkania o powierzchni 62,75 m2 i budynku gospodarczego. Załączona na wezwanie sądu dokumentacja dowodzi również, że opłaty za ubezpieczenie skarżącego jak i jego małżonki w PZU w łącznej kwocie 107,70 zł nie są opłatami ponoszonymi co miesiąc, lecz raz na kwartał. Podobnie zresztą wygląda kwestia podatku od nieruchomości w wysokości 171 zł. Dodać przy tym trzeba, że sąd nie kwestionuje wydatków ponoszonych na zakup opału w okresie grzewczym, jednakże nie bez znaczenia dla powyższej oceny pozostaje fakt, że koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie mogą zamknąć się w kwocie 300 zł i będą rozłożone w czasie (wpis od skargi – 100 zł, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi – 100 zł, wpis od skargi kasacyjnej - 100 zł). Podsumowując sąd stwierdził, że dochody skarżącego i jego rodziny w kontekście miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu pozwolą skarżącemu wygospodarować środki pieniężne na pokrycie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na marginesie podnieść wypada, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zresztą tutejszy Sąd w pełni podziela podkreśla się, że osoby fizycznej posiadającej nieruchomość nie można uznać za osobę niezdolną do poniesienia kosztów postępowania sądowego, gdyż majątek taki może zostać wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu umożliwiających prowadzenie postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt II OZ 336/13, Lex nr 1319050). W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. a.bł.