II SA/Łd 1011/13

Dnia 22 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi M. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego zmiany decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. a.bł. Skargą z dnia 30 sierpnia 2013r. M. F. zaskarżył do sądu administracyjnego postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego zmiany decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji. Wraz ze skargą skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia [...] Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ocenie Referendarza sądowego wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż wynikające z niego informacje nie potwierdziły, że sytuacja materialna skarżącego uzasadniała przyznanie mu prawa pomocy. Pismem z dnia 6 listopada 2013r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia Referendarza sądowego z dnia [...]. Do sprzeciwu skarżący dołączył te same dokumenty, które były dołączone do złożonego formularza PPF. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., w skrócie P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. (art. 245 § 1, 2 i 3 P.p.s.a.). Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Oznacza to, iż skarżący zobowiązany był do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem przedstawione przez skarżącego informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżący nie ma środków na opłacenie kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Tym samym z okoliczności sprawy nie wynika, że skarżący zalicza się do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z formularza PPF skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Rodzina utrzymuje się z renty skarżącego (skarżący posiada II grupę inwalidzką) w kwocie 2.436,00 zł (brutto) i wynagrodzenia za pracę żony skarżącego w wysokości 3.492,00 zł (brutto). Małżonkowie mieszkają w 60 metrowym mieszkaniu własnościowym, a także posiadają samochód osobowy Renault Megane rocznik 2009. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że znaczną część renty przeznacza na lekarstwa w związku z posiadaną grupą inwalidzką, jak również na terapię żony, która jest pod opieką poradni pulmonologicznej. Dodatkowo wskazał, że rzeczywista kwota, jaka wpływa na jego konto (po waloryzacji renty inwalidzkiej) to 2.013,99 zł, a wpływ na rachunek z tytułu poborów żony to 1.861,91 zł. Ponadto do wniosku dołączył dokumentację świadczącą o sytuacji zdrowotnej własnej (II grupa inwalidzka) jak i żony (hospitalizacja w ZOZ), a także wskazał na bieżące wydatki, tj: na energię elektryczną – 382,88 zł, na czynsz i inne składniki opłat za mieszkanie za październik 2013r. – 837,77 zł oraz przedstawił fakturę za leki wykupione w dniu 8 października 2013r. za łączną kwotę 369,20 zł. Mając powyższe na uwadze należy stanowczo stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przemawia za tym wysokość dochodów osiąganych przez skarżącego i jego żonę, nawet przy zaistniałych nieścisłościach w dokładnym określeniu wysokości tych dochodów. Skarżący bowiem wskazał w formularzu PPF, iż dochody brutto jego żony wynoszą 3.492 zł, natomiast do wniosku skarżący dołączył dokumenty wskazujące, iż dochód netto żony (wpływ na rachunek z tyt. poborów) wynosi 1.861 zł. Powyższe nie jest zrozumiałe, gdyż po potrąceniu od kwoty 3.492 zł składki na ZUS, składki na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczki na podatek kwota wynagrodzenia netto żony winna wynosić ok. 2.500 zł, a nie jak podał skarżący 1861,91 zł. Nie wiadomo zatem, czy wskazana przez skarżącego wysokość dochodów żony (3.492 zł brutto) wynika z jednego stosunku pracy, czy być może żona skarżącego osiąga dochody z różnych źródeł, a jednym z nich jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w kwocie 1.861,91 zł netto. Jednakże nawet, gdyby przyjąć, że faktyczny dochód rodziny skarżącego zamyka się w kwocie 3.900 zł netto, to po odliczeniu bieżących wydatków wskazanych przez skarżącego (opłaty za mieszkanie, energię elektryczną i leki) małżonkom pozostaje do dyspozycji kwota ok. 2.400 zł. To z kolei, w zestawieniu z wysokością wpisu sądowego od skargi oraz kwotą ewentualnych i przyszłych kosztów sądowych, świadczy o tym, że uzyskiwane dochody w rodzinie skarżącego i ich stałe źródło pozwalają na pokrycie tych kosztów, jak również na ustanowienie we własnym zakresie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata czy radcy prawnego. Co prawda przy rozważaniu zasadności przyznania prawa pomocy wysokość stałego dochodu osiąganego w rodzinie nie może stanowić jedynej okoliczności, którą należy wziąć pod uwagę, to jednak nie można zapominać o tym, że o przyznaniu prawa pomocy decyduje również sytuacja rodzinna wnioskodawców, jak też ich stan majątkowy, do którego wlicza się posiadane nieruchomości, zasoby pieniężne i przedmioty wartościowe. Jak wynika z oświadczenia skarżącego, małżonkowie dysponują mieszkaniem własnościowym, a także są posiadaczami czteroletniego samochodu osobowego. Ponadto ze złożonego oświadczenia nie wynika również, by te składniki majątku były w jakikolwiek sposób obciążone. Podzielić zatem należy pogląd, iż posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości lub innych przedmiotów majątkowych, których wartość jest znaczna (np. wartość kilkuletniego samochodu), w zasadzie wyłącza możliwość przyznania stronie prawa pomocy, bowiem wartość tego majątku wielokrotnie przewyższa wysokość kosztów postępowania. W tym miejscu należy jeszcze raz stanowczo podkreślić, iż prawo pomocy jest przeznaczone wyłącznie dla osób, które nie mają środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Za taką osobę nie może być uznana strona, która osiąga stałe dochody i posiada majątek o znacznej wartości. Natomiast okoliczność, że oboje małżonkowie są osobami schorowanymi (stale przyjmującymi leki) nie jest jeszcze wystarczającą przesłanką do zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 i art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. a.bł.