II SA/Łd 1016/16

Dnia 21 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia WSA Jolanta Rosińska, , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2017 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania zasiłku stałego oddala skargę. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania K. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] w sprawie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] o przyznaniu zasiłku stałego. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], zmienioną decyzjami z dnia [...] nr [...] oraz z dnia [...] nr [...] przyznał K. K. zasiłek stały na okres od dnia [...] w wysokości 604 zł miesięcznie. Następnie, Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...], sprostowaną następnie postanowieniami z dnia [...], znak: [...] oraz z dnia [...], znak: [...], zmienił własną decyzję z dnia [...], nr [...] przyznającą zasiłek stały oraz w przedmiocie opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne w ten sposób, że: ograniczył okres na który został przyznany zasiłek stały do dnia 31 sierpnia 2016 roku oraz ograniczył opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne do dnia 31 maja 2016 roku. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 106 ust. 5 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 930 ze zm., dalej jako: "u.p.s.") oraz § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1058, dalej jako: "rozporządzenie"). Kwestionując powyższą decyzję odwołanie wniosła K. K. podnosząc, iż mieszkanie sprzedała za kwotę 128.000 zł, ale ponieważ było zadłużone na kwotę 5.236,57 zł ta część ceny sprzedaży została przekazana na konto spółdzielni, a kwota 21.790,36 zł na konto komornika sądowego. Ponadto strona poniosła koszt sporządzenia aktu notarialnego w kwocie 2.511,96 zł, bowiem strona korzystała z pomocy biura obrotu nieruchomościami. Odwołująca ma 68 lat i jest osobą samotną, dlatego podczas przeprowadzki musiała korzystać z pomocy osób obcych, co pociągało za sobą kolejne koszty pochłaniając całą sumę pozostałą ze sprzedaży mieszkania. Organ wstrzymując wypłatę zasiłku stałego pozbawił odwołującą środków do życia, a wstrzymując opłacanie składki na ubezpieczenie zdrowotne pozbawił skarżącą prawa do opieki medycznej, co jest zagrożeniem życia i zdrowia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przywołaną na wstępie decyzją, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i cytując treść regulacji ustawowych, a w szczególności art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 9 ust. 8 u.p.s. wskazał, iż K. K. jest osobą prowadzącą samodzielnie gospodarstwo domowe, która w dniu 6 czerwca 2016 roku, umową sprzedaży sprzedała mieszkanie własnościowe położone w Ł. przy ul. A za kwotę 128.000 zł, a jednocześnie w dniu 6 czerwca 2016 roku, umową sprzedaży zakupiła nowe mieszkanie położone w Ł. przy ul. B za kwotę 85.500 zł. Wynika z tego, że stronie pozostała kwota 42.500 zł, stanowiąca jednorazowy dochód. Z treści przepisów art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. wynika, że ustawodawca, po pierwsze jednoznacznie zdefiniował pojęcie dochodu, po drugie translatywnie wymienił składniki, których się do niego nie wlicza, a po trzecie konstrukcja prawna niewliczania do dochodu określonych składników nie pozwala na rozszerzającą interpretację przepisu art. 8 ust. 4 u.p.s., bowiem enumerację negatywną w nim określoną uznać należy za zamkniętą. Wobec wyliczenia w art. 8 ust. 4 u.p.s., czego nie wlicza się do dochodu, brak jest podstaw do przyjęcia, iż nie wlicza się do dochodu ceny uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. Jak podkreśliło Kolegium, z przepisu art. 8 u.p.s. wynika jednoznacznie, że co do zasady, każdy przychód stanowi dochód w rozumieniu przepisów u.p.s. z wyjątkiem wymienionych w art. 8 ust. 4 przychodów. Ustawodawca nie wprowadził więc możliwości odliczenia od dochodu długów powstałych na skutek zaciąganych pożyczek, dlatego organ nie jest uprawniony do zmniejszenia dochodu o należności potrącane przez komornika, które nie są należnościami alimentacyjnymi. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Przepis art. 8 ust. 12 u.p.s., który stanowi, iż w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Przy czym w ustępie 11 tego przepisu mowa jest o "dochodzie jednorazowym", który oznacza świadczenie o charakterze incydentalnym. Pojęcie dochodu, jak i jego składniki wymienione w art. 8 u.p.s. świadczą o tym, że winien on mieć charakter przysparzający. Tym samym – zdaniem Kolegium – nie ma znaczenia prawnego okoliczność, że część ceny sprzedaży tj. 21.790,36 zł została przekazana Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym dla Ł.-W. w Ł., czy też część ceny sprzedaży tj. 5.236,57 zł została przekazana na konto C, bowiem te środki zmniejszyły zadłużenie strony, stanowiąc jej dochód, a ponadto w świetle art. 8 ust. 4 u.p.s. brak jest podstaw do ich odliczenia. Zdaniem Kolegium, otrzymany dochód ze sprzedaży mieszkania poza pomniejszeniem go o koszty zakupu nowego mieszkania powinien być pomniejszony o koszty poniesione przez stronę związane z zawarciem umowy sprzedaży, szczególnie związane z zakupem nowego mieszkania w kwocie 2.511,96 zł. Jednakże odjęcie takiej kwoty nie powoduje zmiany sytuacji strony w taki sposób, że nabywa prawo do zasiłku stałego. Tym samym, pomimo błędnego uzasadnienia, Kolegium nie znalazło podstaw ani do uwzględnienia odwołania. W skardze na powyższą decyzję K. K. powtórzyła argumenty odwołania a nadto podniosła, iż sprzedane mieszkanie zajmowała przez 43 lata, ale z uwagi na to, że jej jedyny dochód stanowiła kwota zasiłku stałego (604 zł) nie było jej stać na opłacenie czynszu, dlatego – jej zdaniem – można uznać, że suma przekazana w momencie sprzedaży mieszkania może służyć zaspokojeniu jej bieżących potrzeb. Pozostała do dyspozycji skarżącej kwota – różnica między ceną sprzedaży, a ceną zakupu – z trudem wystarczyła na pokrycie kosztów przeprowadzki. Aktualnie strona utrzymuje się z zasiłku celowego w kwocie 350 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części Sąd skargę oddala w całości lub w części (art. 151 P.p.s.a.). W stanie faktycznym sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją, po rozpoznaniu odwołania skarżącej, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta w sprawie zmiany decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku stałego oraz zaprzestania opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Powodem zmiany decyzji przyznającej świadczenia z pomocy społecznej było uzyskanie przez skarżącą jednorazowego dochodu w postaci różnicy między ceną sprzedaży, a zakupu mieszkania. Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do oceny czy uzyskana ze sprzedaży mieszkania kwota w wysokości przekraczającej zakup nowego mieszkania podlega uwzględnieniu w dochodzie strony. W ocenie składu orzekającego, organ obu instancji nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepis powołanej wcześniej ustawy o pomocy społecznej. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł (art. 8 ust. 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia). Jednocześnie – zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. – za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Stosownie do treści art. 8 ust. 4 u.p.s., do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 575); 8) (3) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2014 r. poz. 1187, z 2015 r. poz. 1274 oraz z 2016 r. poz. 753). Zarazem – uwzględniając zasadniczy spór w sprawie – należy dostrzec przepis art. 8 ust. 11 u.p.s., który stanowi, iż w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W ocenie składu orzekającego w sprawie niniejszej uzasadniony jest pogląd organów obu instancji, iż w sprawie zaistniała sytuacja opisana w art. 8 ust. 11 u.p.s. Z niekwestionowanych okoliczności stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżąca w dniu 6 czerwca 2016 roku sprzedała stanowiące jej własność mieszkanie za kwotę 128.000 zł i w tym samym dniu nabyła kolejne mieszkanie za kwotę 85.500 zł. Różnica między ceną sprzedaży, a zakupu mieszkania wynosząca 42.500 zł i – jak uznał organ pierwszej instancji – stanowiła dochód strony. Jednak, w sprawie nie ulega także wątpliwości, że skarżąca poniosła koszty zakupu nowego mieszkania w postaci kosztu sporządzenia aktu notarialnego oraz podatków w łącznej wysokości 2.511,96 zł. Jak słusznie uznał organ drugiej instancji, kwota ta powinna obniżyć dochód strony, czyli kwotę 42.500 zł. Jak prawidłowo oceniło Kolegium, mimo tej zmiany, dochód strony (42.500 zł – 2.511,96 zł = 39.988,04 zł / 12 m-cy = 3.332,34 zł/m-c) i tak przekraczał kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej (634 zł), zatem okoliczność zaniechania pomniejszenia przez organ pierwszej instancji dochodu strony o kwotę 2.511,96 zł nie miała wpływu na rozstrzygnięcie. Tym samym strona w czerwcu 2016 roku w związku z faktem sprzedaży mieszkania uzyskała dochód w kwocie 39.988,04 zł podlegający uwzględnieniu w dochodzie uprawniającym do uzyskania prawa do świadczenia z pomocy społecznej stosownie do treści art. 8 ust. 11 u.p.s. Kwota ta podzielona w równych częściach na 12 miesięcy, daje kwotę 3.332,34 zł dochodu miesięcznie i nie ma zatem najmniejszych wątpliwości, że dochód skarżącej przekraczał kryterium dochodowe wynoszące 634 zł, co istotnie powinno stanowić podstawę do weryfikacji decyzji przyznającej jej zasiłek stały. Brak jest natomiast jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że środki uzyskane przez skarżącą z tytuły sprzedaży mieszkania nie stanowiły dochodu. Ustawodawca nie przewidział w katalogu pomniejszeń sumy przychodów (art. 8 ust. 3 u.p.s.) ani w katalogu przychodów nie wliczanych do dochodu (art. 8 ust. 4 u.p.s.) przychodu z tytułu sprzedaży mieszkania, co oznacza, że kwota dochodu z tego tytułu podlega wliczeniu do dochodu. Słusznie zatem organy orzekające uznały, że dochód skarżącej w miesiącu czerwcu 2016 roku przekraczał kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej i zweryfikowały przyznane wcześniej prawo do zasiłku stałego wraz z prawem do opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dla rozpoznania wniosku nie miało też znaczenia na jakie cele skarżąca przeznaczyła uzyskany dochód. Istotne jest, że dysponowała kwotą która stanowiła jej dochód, którą mogła przeznaczyć na przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazła. Innymi słowy, od kwoty dochodu strony nie odlicza się spłaconego zadłużenia za poprzednie mieszkanie (zadłużenie w spółdzielni mieszkaniowej, ani zadłużenia spłaconego w związku z egzekucją komorniczą), ani kosztów przeprowadzki, czy remontu nowego mieszkania. Końcowo podkreślić należy, iż mimo że skarżąca nie podnosiła argumentów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych Sąd, który nie jest związany granicami skargi (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zobligowany był także rozważyć ewentualne naruszenia w tym zakresie. Sąd jednak nie dopatrzył się uchybień na tej płaszczyźnie, gdyż postępowanie w sprawie było przeprowadzone w sposób rzetelny i dokładny, co znalazło swoje potwierdzenie w dokumentach załączonych do akt administracyjnych i w uzasadnieniu skonstruowanym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 267 ze zm.). Konkludując powyższe rozważania Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi w całości. ms