II SA/Łd 1019/14

Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. AG II SA/Łd 1019/14 U z a s a d n i e n i e W związku ze skargą na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku A.J. wystąpiła do tut. Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżąca jest matką samotnie wychowującą 16-letniego syna. Strona zadeklarowała osiąganie dochodów z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 720 zł, a także otrzymywanie zasiłku rodzinnego w kwocie 106 zł. Skarżąca posiada dom o powierzchni 80 mkw. zakupiony na raty na okres 30 lat. W wykonaniu zarządzenia z dnia 15 grudnia 2014 r., na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., skarżąca została wezwana do nadesłania dodatkowych informacji o stanie rodzinnym i dochodach, tj.: informacji o stanie rodzinnym - członkach rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, w szczególność małżonku skarżącej – P. S. (jego dochodach, majątku, oszczędnościach, bez względu na istniejący ustrój majątkowy między małżonkami), a w razie ustania związku małżeńskiego – o alimentach na dziecko P.S.; dokumentów, z których wynika kwota przychodów, kosztów uzyskania przychodów i dochodów za ostatnie 3 miesiące (np. deklaracje podatkowe, kopia podatkowej księgi przychodów i rozchodów); wyciągów z rachunków bankowych, których skarżąca jest posiadaczem lub współposiadaczem za ostatnie 3 miesiące; informacji o zaciągniętych kredytach przez skarżącą i jej męża (dokładna wysokość zaciągniętych kredytów i miesięcznych rat); średnich miesięcznych wydatkach na utrzymanie w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Do dnia dzisiejszego skarżąca nie nadesłała jednak wymaganych informacji. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Wskazać należy, iż zasadą wynikającą z art. 199 ustawy p.p.s.a. jest, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Prawo pomocy jest zatem instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. post. WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., II SA/Ol 588/2006). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (post. NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Referendarz sądowy nie miał podstaw do przyjęcia, że wnioskodawczyni znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, że skarżąca wraz synem utrzymuje się z dochodu z tytułu działalności gospodarczej i zasiłku rodzinnego (łącznie 826 zł). Z akt administracyjnych wynika jednak, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z P.S. Stąd też zasadne było wezwanie skarżącej do wyjaśnienia jej sytuacji rodzinnej i przedstawienie informacji dotyczących majątku męża. Podkreślenia bowiem wymaga, że niezależnie od ustroju majątkowego małżeńskiego w czasie trwania małżeństwa małżonkowie są ustawowo zobowiązani do wzajemnej pomocy na podstawie art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9 poz. 59 ze zm., dalej k.r.o.). A zatem okoliczność ewentualnego pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 k.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2011 r., II OZ 1266/11. Skarżąca nie nadesłała jednak wymaganych informacji ani żądanych wyjaśnień odnośnie do sytuacji rodzinnej, co podważa wiarygodność złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym. Skarżąca nie przedstawiła również wyciągów bankowych ani dokumentów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, co uniemożliwiło ocenę faktycznych zdolności płatniczych strony. Również niewskazanie kwot zaciągniętych kredytów i ich miesięcznych rat, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżąca powołuje się na zakup domu na kredyt zaciągnięty na okres 30 lat) powoduje, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nie może podlegać ocenie pod kątem przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Mając na uwadze, że wnioskodawczyni nie wykazała w żaden sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego należało uznać, że wniosek skarżącej nie może zostać uwzględniony. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG