II SA/Łd 1021/06

WyrokWSA w Łodzi2007-04-25

Skład orzekający: Anna Stępień, Arkadiusz Blewązka, Czesława Nowak-Kolczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej, może je zachować, jeśli jednocześnie pełniła służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego i wykonywała zadania operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji działających na rzecz niepodległości Polski?
Ratio decidendi
Osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, a jednocześnie pełniła służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego (w tym w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego) i wykonywała zadania operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP, traci te uprawnienia. Przepisy ustawy o kombatantach mają charakter kategoryczny i nie pozwalają na uznanie administracyjne w takich przypadkach, nawet jeśli osoba brała udział w walkach z podziemiem w ramach służby wojskowej.
Stan faktyczny
Skarżący, K. R., został pozbawiony uprawnień kombatanckich, które pierwotnie uzyskał z tytułu utrwalania władzy ludowej. Organ administracji ustalił, że skarżący w latach 1954-1956 pełnił służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, wykonując zadania operacyjne związane ze zwalczaniem podziemia niepodległościowego. Skarżący kwestionował tę decyzję, podnosząc, że nie miał wpływu na wybór formacji, w której służył, a praca w więzieniu nie była skierowana przeciw państwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że służba w KBW i udział w walkach z podziemiem skutkują utratą uprawnień kombatanckich.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 25 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Piotr Pietrasik, po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2007 roku na rozprawie sprawy ze skargi K. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich oddala skargę. II SA/Łd 1021/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na podstawie art. 154 §1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 4 ust. 1 pkt 1c, art. 25 ust. 2 pkt 1a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4c, art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) odmówił K. R. uchylenia decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2000r. Nr [...] i decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] kwietnia 2000r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie w pierwszej kolejności organ przypomniał, iż w dniu 11 lutego 2000r. wszczął w trybie art. 21 i art. 25 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego postępowanie weryfikacyjne i wezwał K. R. do przedłożenia dowodów mogących mieć wpływ na uzyskane uprawnienia kombatanckie. Następnie ustalił, iż strona posiada przedmiotowe uprawnienia z mocy orzeczenia Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w S. z dnia [...] września 1978r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od dnia 12 listopada 1952r. do 31 grudnia 1952r. Organ wskazał, iż z uwagi na te ustalenia, decyzją z dnia [...] kwietnia 2000r., utrzymaną mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2000r. pozbawił Pana R. uprawnień kombatanckich stwierdzając, że uprawnienia te uzyskał on wyłącznie z racji działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej (art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach). Decyzja ta została przez stronę zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, jednak wyrokiem z dnia 9 lipca 2003r. Sąd skargę oddalił a strona złożyła do Urzędu do Sprawa Kombatantów wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich, który został potraktowany jako wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej. Po rozpoznaniu tego wniosku decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. Kierownik odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2000r. i z dnia [...] kwietnia 2000r. Po otrzymaniu tej decyzji Pan R. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i pismo jego zostało potraktowane jako kolejny wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 154 §1 Kpa. Decyzją z dnia [...] stycznia 2005r. Kierownik uchylił decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2000r. oraz decyzję z dnia [...] kwietnia 2000r. i zachował Panu R. uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w hitlerowskim obozie w okresie od kwietnia 1940r. do czerwca 1940r. tj. przez 3 miesiące. Od decyzji tej K. R. również się odwołał i na skutek rozpatrzenia jego argumentów, decyzją z dnia [...] września 2005r. Kierownik uchylił decyzję własną ze stycznia 2005r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, iż wniosek Pana R. z dnia 14 maja 2004r. powinien zostać rozpoznany we właściwym trybie tzn. jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] kwietnia 2004r. W wyniku powyższego decyzją z dnia [...] lipca 2006r. Kierownik uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2004r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ wydał powołaną we wstępie decyzję z dnia [...] sierpnia 2006r. i wyjaśnił, iż wskutek uchylenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2004r. aktualne stało się rozpoznanie wniosku Pana R. z dnia 12 stycznia 2004r oraz kolejnych pism nadesłanych z dniem 30 marca 2004r. Dodał, iż z oświadczenia strony zawartego w tym piśmie wynika, iż wnosi o rozpoznanie tych wniosków w trybie art. 154 Kpa, jednak organ podał, iż wnioski te nie zasługują na uwzględnienie z uwagi na ujawnienie nowych, istotnych okoliczności faktycznych dot. służby strony w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami UB, SB lub Informacji Wojskowej. W dalszej części uzasadnienia organ przywołał przesłanki z art. 154 Kpa, wskazał, iż w niniejszej sprawie spełniona została tylko jedna z nich tj. decyzja stała się ostateczna. Natomiast strona nie wykazała, aby za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiał interes społeczny lub jej słuszny interes. Zaznaczył, iż wprawdzie przedłożyła dokumenty dot. pobytu w obozie przesiedleńczym w Ł. oraz K. w 1940 roku ale jednocześnie zostało ujawnione, że w latach 1954-1956 strona pełniła służbę w organach więziennictwa podlegających Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego a także co najistotniejsze w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego w okresie od dnia 12 listopada 1952r. do 31 grudnia 1952r., wykonywała zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Podkreślił, iż zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4c ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich osobę, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami UB, SB lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 2 pkt 4c w/w ustawy osoba, której dot. powyższy przepis nie może uzyskać uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu, nawet gdyby okoliczności faktyczne mające lec u podstaw wydania pozytywnego rozstrzygnięcia zostały należycie udokumentowane. Dalej organ wyjaśnił, iż strona nie kwestionowała faktu pełnienia służby wojskowej w [...]Brygadzie KBW, z zaświadczenia WKU w S. z dnia 25 sierpnia 1988r. wynika, że od dnia 12 listopada 1952r. do 31 grudnia 1952r. osobiście uczestniczył w walkach zbrojnych z bandami, w składzie grup operacyjnych do likwidacji reakcyjnego podziemia. Sam zainteresowany podał, że brał udział w akcji skierowanej przeciwko bandzie [...]. W piśmie z dnia 25 kwietnia 2000r. nie kwestionował osobistego udziału w akcjach, zaś w piśmie z dnia 12 stycznia 2004r., do Rzecznika Praw Obywatelskich, wskazał, że uprawnienia uzyskał za czynny udział w walkach z bandami reakcyjnego podziemia [...], [...], [...], [...] i [...]. Kierownik zaznaczył, iż KBW był specjalną formacją wojskową powołaną w 1945 roku do walki z podziemiem niepodległościowym oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi, a także do zapewnienia porządku publicznego, do 1954 roku podlegał Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego. Organ podał, iż Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 maja 1991r. (sygn. akt II UZP 7/91; OSNC APU 1992/10/174) i wchodził w skład aparatu bezpieczeństwa publicznego. Powołując się na orzeczenie NSA z dnia 25 lutego 1999r. (sygn. akt V SA 1663/98; Lex Nr 49270) wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że K. R. zwalczając wymienione bandy (a ich nazwy sam przecież podał) wykonywał zadania związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji i osób, o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach i z uwagi na zaistnienie tych okoliczności nie może on uzyskać przywrócenia uprawnień kombatanckich czy to w zwykłym, czy w trybie nadzwyczajnym określonym w art. 154 § 1 i 2 kpa. Przywrócenie uprawnień kombatanckich w opisanej sytuacji sprzeczne byłoby z zasadą praworządności i stanowiłoby naruszenie prawa. Organ powołał dodatkowo cały szereg orzeczeń sądowych podzielających jego stanowisko, iż sama współpraca z organami represji (niezależnie od stosunku prawnego leżącego u podstaw pracy lub współpracy) nastawionymi na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie i to bez względu na to, o jakie stanowiska i charakter zatrudnienia w tych organach chodzi (wyrok TK z dnia 15 lutego 1994r.; sygn. akt K 15/93; OTK ZU 1994/1/4). Odnosząc się do służby Pana R. w więziennictwie organ podał, iż w okresie od 1 listopada 1954r. do dnia 30 listopada 1956r pracował w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w Ł. w areszcie śledczym w charakterze strażnika. Z akt osobowych aresztu wynika, że od: • dnia [...]1954r. do dnia [...]1955r. był strażnikiem ochrony więzienia Ł. [...]; • dnia [...]1955r. do dnia [...]1955r. był słuchaczem Centrum Wyszkolenia Służby Więziennej w S.; • dnia [...]1956r. strażnikiem więzienia Ł. [...]; później do dnia [...]1956r. strażnikiem w Obozie Pracy w S. W dniu 30 listopada 1956r. został wydalony ze służby z uwagi na niewłaściwe wywiązywanie się z obowiązków służbowych. Organ zbadał czy służba strony w Służbie Więziennej w powyższym okresie wypełniła dyspozycję art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a lub c w/w ustawy. Ustalił, iż Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 sierpnia 1932r. o Straży Więziennej (Dz. U. Nr 74 poz. 667) regulowało organizację straży więziennej i jej ustrój. Rozporządzenie to zostało zastąpione następnie przez Ustawę z dnia 26 lipca 1939r. o organizacji więziennictwa (Dz. Nr 68, poz. 647). Służba więzienna podlegała wówczas Ministrowi Sprawiedliwości. Sytuacja uległa zmianie w 1944 roku, kiedy to więziennictwo weszło w skład resortu bezpieczeństwa publicznego. Dekret z dnia 20 lipca 1954r. o Służbie Więziennej, który wszedł w życie w dniu 27 lipca 1954r. w art. 1 stanowił wyraźnie, że Służba Więzienna jest zorganizowaną na wzór wojskowy i uzbrojoną formacją służby bezpieczeństwa publicznego. Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego zostało zniesione z dniem 14 grudnia 1954r. na mocy Dekretu z dnia 7 grudnia 1954r. Z tą samą datą utworzono Urząd Ministra Spraw Wewnętrznych. Zakres działania MSW obejmował m. in. więziennictwo (art. 2 pkt 7). Dopiero ustawa z dnia 11 września 1956r. o przejściu więziennictwa do zakresu działania Ministra Sprawiedliwości w art. 1 stanowiła: Sprawy więziennictwa przechodzą z zakresu działalności Ministra Spraw Wewnętrznych do zakresu działania Ministra Sprawiedliwości. Ustawa weszła w życie w dniu 2 listopada 1956r. i dopiero z tą datą więziennictwo ostatecznie pozostało podporządkowane Ministrowi Sprawiedliwości. Wcześniej podlegało ono Ministrowi Bezpieczeństwa Publicznego, a następnie Ministrowi Spraw Wewnętrznych. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy K. R. oświadczył, iż jako 8 letnie dziecko przebywał w obozie przesiedleńczym w Ł., opiekował się nim wujek, starszy człowiek. Po zakończeniu wojny w 1945r. miał 14 lat i w tym wieku trudno było mu ustalić własny światopogląd polityczny a tym bardziej przewidzieć swoje przyszłe kroki i ich konsekwencje. Strona uważa, iż pozbawienie jej uprawnień było dalece krzywdzące i pozbawione analizy socjologicznej, nie miała wpływu na wybór formacji wojskowej, do której została wcielona w listopadzie 1952 roku. Pan R. zwrócił uwagę, iż jak wynika z powoływanego przez organ "Informatora o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944-1956", oddział [...] jak też banda [...] działały w latach 1944-51, zatem nie mógł brać czynnego udziału w walkach z tymi formacjami. Wyjaśnił, iż owszem sam podawał, iż walczył z takimi formacjami, jednakże nie pamięta, z kim dokładnie walczyła jego brygada gdyż informowano ją tylko o walkach z bandami ukraińskimi, które zagrażały granicom Polski. Strona przyznała, iż starając się o uprawnienia kombatanckie nie wiedziała, jakie wyjaśnienia składać i skorzystała z podpowiedzi osób trzecich, które już otrzymały uprawnienia. Pan R. zwrócił również uwagę, iż od dnia 14 grudnia 1954 r. Centralne Więzienie podlegało pod Urząd Ministra Spraw Wewnętrznych, a w dwa lata później pod Ministerstwo Sprawiedliwości i praca w więziennictwie nie miała absolutnie nic wspólnego z formacją służby bezpieczeństwa publicznego. Reasumując strona wskazała, iż przyznanie uprawnień kombatanckich znacznie ułatwi jej życie, umożliwi zakup leków i godne utrzymanie. Decyzją z dnia [...] października 2006r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 4 ust. 1 pkt 1c, art. 25 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4c, art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 25 ust. 4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2006r. W pierwszej części organ powtórzył całe obszerne uzasadnienie utrzymanej w mocy decyzji i podkreślił, iż w pełni podziela zawartą w nim argumentację, której sposób sformułowania spełnia wymogi art. 107 § 3 Kpa. Dalej wyjaśnił, iż szczególny i wyczerpujący charakter postępowania wszczętego na podstawie art. 154 §1 Kpa uniemożliwia zastosowanie uznania administracyjnego i wymaga spełnienia wszystkich przesłanek prawnych. Rozpatrując wniosek w takich ramach organ I instancji poprawnie ustalił, że strona nie wykazała by za uchyleniem bądź zmianą decyzji przemawiał interes społeczny lub jej słuszny interes. Podkreślił, iż strona przedłożyła dokumenty dotyczące pobytu w obozie przesiedleńczym w Ł. i K. w 1940 roku, ale jednocześnie ujawniono, iż Pan R. w latach 1954-1956 pełnił służbę w organach więziennictwa podlegających Ministerstwu Spraw Publicznych, a także, co najistotniejsze i przesądzające rozstrzygniecie, pełnił służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, gdzie wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K. R. zarzucił naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 1a ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego poprzez jego nieuwzględnienie oraz art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.a w/w ustawy, poprzez jego mylne interpretowanie w stosunku do stron. Uzasadniając skarżący po części powtórzył argumentację wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, podkreślił, iż nie miał wpływu na wybór formacji, w jakiej miał służyć, natomiast praca w więzieniu także nie był skierowana przeciw Państwu ponadto służba ta podlegała pod Ministerstwo Spraw Wewnętrznych a później Ministerstwo Sprawiedliwości. Dla skarżącego nie jest zrozumiałym, że wpierw zostały mu przyznane uprawnienia a następnie, gdy wystąpił o wyrównanie, całkowicie go ich pozbawiono powołując, iż już nie spełnia przesłanek wymaganych przez ustawę o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, powtórzył argumentację w niej zawartą i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.". Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić w całości lub części (art. 145 § 1 ust.1 p.p.s.a.), stwierdzić jej nieważność w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a.). Ewentualnie stwierdzić, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 ust. 3 p.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. Podkreślić należy także, iż sąd zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Przy czym należy jeszcze raz zwrócić uwagę, iż sądy administracyjne nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania spraw. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się uchybień, których skutkiem byłoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, którą organ utrzymał w mocy decyzję o pozbawieniu K. R. uprawnień kombatanckich, decyzję wydaną na skutek wszczęcia postępowania weryfikacyjnego. Podstawą prawną powyższego orzeczenia były przepisy ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w szczególności przepisy art. 25 ust. 2 pkt 1a, ust. 2 pkt 2 i ust. 4 w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4c tej ustawy. W myśl powołanego art. 25 ust. 2 w/w ustawy, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4c tj. osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy chodzi o osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust.2, art. 2 oraz w art. 4. Podkreślić trzeba, iż zgodnie z powołanym art. 25 ust. 2 pkt 2 uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpania w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r. Należy zatem zauważyć, iż ustawa o kombatantach przewiduje odebranie uprawnień kombatanckich osobom, które je uzyskały tylko z tytułu utrwalania władzy ludowej (jak miało to miejsce w niniejszej sprawie), chyba że ich działalność w tym charakterze, za którą uzyskali weryfikowane uprawnienia kombatanckie, polegała na wyraźnie wskazanych w art. 25 ust. 2 ustawy i powołanych powyżej postaciach. Istotne jest, iż wyłącznie wskazane okoliczności umożliwiają zachowanie uprawnień, w żadnym razie na ewentualne ich zachowanie nie ma wpływu okoliczność, iż strona brała udział w walkach w ramach służby wojskowej i jako żołnierz nie miała swobody wyboru, co do jednostki, w której służyła jak i co do uczestnictwa w samych walkach. W tym zakresie ustawodawca wyraźnie określił przesłanki, których wystąpienie spowoduje utratę uprawnień, jak i te, od których zależy ich zachowanie (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2001r., sygn. akt V SA 411/01, System Informacji Prawnej LEX, LEX Nr 121804). Przesłanki te mają charakter kategoryczny i nie pozwalają na uznanie administracyjne organu prowadzącego postępowanie (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2001r., sygn. akt V SA 1477/01, LEX Nr 121930). Powracając na grunt rozpoznanej sprawy trzeba wskazać, iż z zamieszczonego w aktach administracyjnych orzeczenia Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w S. z dnia [...] września 1978r. wynika, iż K. R. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od dnia 12 listopada 1952r. do dnia 31 grudnia 1952r. Z akt wynika również, iż od kwietnia do czerwca 1940 roku przebywał w obozie przesiedleńczym w Ł. i K. Okoliczności tej organy administracji, ani Sąd, w żaden sposób nie kwestionują, nie kwestionują również, iż skarżącemu jako 8 letniemu chłopcu było bardzo ciężko pośród "zawieruchy wojennej" oraz tego, iż jako młody człowiek w pełni uzależniony był od decyzji osób trzecich, częstokroć mu obcych, które nie zawsze podejmowały działania dla niego korzystne. Jednakże jest również faktem bezspornym, potwierdzonym odpowiednią dokumentacją – zaświadczenie Wojskowej Komisji Uzupełnień w S. z dnia 25 sierpnia 1988r., jak i wielokrotnymi oświadczeniami samej strony, iż skarżący pełnił służbę wojskową w [...] Brygadzie KBW i osobiście uczestniczył w walkach z reakcyjnym podziemiem. Okoliczności tej nigdy nie kwestionowała żadna ze stron postępowania. Skarżący sam oświadczył, iż w czasie służby brał udział w walkach z oddziałami [...], [...], [...] i [...]. Ustalenia w tym zakresie zobligowały organ administracji do podjęcia działań zmierzających do pozbawienia strony uprawnień kombatanckich. Jak wynika z powołanych powyżej przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" i jednocześnie, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami UB, SB lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP (art. 25 ust. 2 pkt 1a, ust. 2 pkt 2 i ust. 4 w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4c ustawy o kombatantach). Ustawodawca wyraźnie wskazał przesłanki, których stwierdzenie obliguje organ do pozbawienia strony uprawnień kombatanckich i przesłanki, które pozwalają na zachowanie tych uprawnień. Zgodnie z przepisem art. 25 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c skarżący mógłby zachować uprawnienia kombatanckie, nawet jeśli uzyskał je wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej, gdyż przebywał w hitlerowski obozie przejściowym w okresie od kwietnia do czerwca 1940r. Jednakże kategoryczność przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1a nie pozwala na zachowanie tych uprawnień z uwagi na działalność strony związaną ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Nie pozwala też na wzięcie pod uwagę okoliczności podnoszonych przez stronę, że podejmowała pewne działania pod wpływem rozkazu, a co do innych nie miała rozeznania, ani świadomości i możliwości wyboru. Z punktu widzenia wymagań stwarzanych przez ustawę z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego fakt udziału w walkach z podziemiem poakowskim (nawet nie w pełni dobrowolnym i mający miejsce w ramach służby wojskowej) powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej – wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2000r., sygn. akt V SA 423/00, publ. Palesta 2001/7-8/2005. Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był specjalną formacją wojskową powołaną w 1945 roku do walki m. in. z podziemiem niepodległościowym i wchodził w skład aparatu bezpieczeństwa publicznego (wyrok SN z dnia 7 maja 1991 r.; sygn. akt II UZP 7/91; publ. OSNC 1992/10/174). Osobisty udział skarżącego w walkach przeciwko bandom, w ramach [...]KBW, wykonywanie zadań związanych ze zwalczaniem podziemia niepodległościowego w strukturach aparatu bezpieczeństwa powoduje, iż nie może on otrzymać uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu. Reasumując powyższe oraz odnosząc się do stanowiska organu zawartego w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należy podkreślić, iż z uwagi na kategoryczne brzmienie przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego i udokumentowaną służbę strony skarżącej w [...] Brygadzie Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Sąd rozpoznający skargę uprawniony był do jej oddalenia. Okoliczności, na jakie powołuje się organ zostały dokładnie wyjaśnione, w aktach sprawy znajduje się obszerny materiał dowodowy, w toku całego postępowania skarżący nie kwestionował poczynionych ustaleń, sam wielokrotnie oświadczał, iż pełnił służbę w [...] Brygadzie KBW. Natomiast okoliczność, iż do wielu działań był zmuszany lub wykonywał je w ramach polecenia służbowego, nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z punktu widzenia zastosowanych przepisów istotny jest sam fakt pełnienia służby w aparacie bezpieczeństwa poza strukturami UB, SB lub Informacji Wojskowej i wykonywanie zadań operacyjnych (udział w akcjach skierowanych przeciwko bandom [...], [...], [...] i [...]) związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Kontrola zaskarżonej decyzji uprawnia Sąd do stwierdzenia, iż decyzja ta nie narusza przepisów prawa a przytoczona w niej argumentacja zasługuje na uwzględnienie. Podnoszone w skardze argumenty nie stanowią naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie nie zachodzą również przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło