II SA/Łd 1021/09

Dnia 22 grudnia 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. LF II SA/Łd 1021/09 Uzasadnienie A.S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych, w sprawie z jego skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Podał, że prowadzi działalność gospodarczą, z której w ostatnich 10 miesiącach osiągał średni dochód 25 655,66 zł miesięcznie. Skarżący posiada dom w T. o powierzchni 80 m², budynki garażowe i biurowe o powierzchni ok. 200 m², a także buduje dom o powierzchni 260 m². Jest ponadto właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 2,5 ha oraz 1000-metrowej działki rekreacyjnej. Posiada również oszczędności w kwocie 30 000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że sprawa zmiany sposobu użytkowania obiektu była już przedmiotem postępowania sądowego, które zakończyło się korzystnym dla niego wyrokiem. Mimo to organy nie zastosowały się do orzeczenia Sądu, jak również nie zwróciły mu kosztów sądowych. Dlatego obecną skargę chciałby potraktować jako kontynuację sprawy o sygn. akt II SA/Łd 255/08 i w związku z tym chciałby zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Dodał, że mimo aktualnych wysokich dochodów, działania organów nadzoru budowlanego mogą doprowadzić do likwidacji jego firmy. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie uczynił zadość tym wymaganiom. A.S. uzyskuje wysokie dochody (aktualnie ponad 25 000 zł miesięcznie). Posiada duży majątek nieruchomy i zasoby pieniężne w kwocie 30 000 zł. Stwierdzić zatem trzeba, że posiadanie środków majątkowych w kwocie znacznie przewyższającej wysokość potencjalnych kosztów sądowych w sprawie pozwala sądzić, iż ich drobną część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżący może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Na zmianę powyższego stanowiska nie wpływa również okoliczność pozytywnego dla skarżącego zakończenia sprawy o sygn. akt II SA/Łd 255/08. Obecnie skarżący złożył skargę na decyzję organu nadzoru budowlanego II instancji z dnia 28 września 2009 r. i w związku z tym powstał obowiązek poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych w nowej sprawie. Również groźba, jak twierdzi skarżący, niewypłacalności jego firmy nie może stanowić przesłanki uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji, gdy aktualnie skarżący osiąga wysokie dochody, a firma skarżącego wciąż funkcjonuje z dobrym skutkiem. Zatem uwzględniając fakt, ze strona posiada wolne środki finansowe oraz stały wysoki dochód, uznać należy, że pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie nie będzie się dla wnioskodawcy wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. LF