II SA/Łd 1024/13

Dnia 18 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2014 roku sprawy ze skargi K. S. i T. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz skarżących K. S. i T. S. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zwraca ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżącym K. S. i T. S. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem nadpłaconego wpisu sądowego uiszczonego w dniu 17 września 2013 roku i zaewidencjonowanego pod poz. [...]. LS Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. odmówił K. i T. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z akt sprawy decyzją nr [...] z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z., nakazał K. i T. S. usunięcie do dnia 30 września 2013 r. stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr ewid. 474 w Z. przy ul. A 65 poprzez wykonanie robót budowlanych polegających na nadbudowaniu komina budynku parterowego (dz. 474) 30 cm ponad krawędź nadbudowanego budynku na działce sąsiedniej, naprawie istniejącej dylatacji w granicy działki w poziomie stropodachu budynku parterowego oraz wykonaniu prac konserwacyjnych pokrycia dachu. Pismem z dnia 2 lipca 2013 r. (wpływ do organu 4 lipca 2013 r.) K. i T. S., działając przez swojego pełnomocnika, wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...], załączając do wniosku odwołanie. W uzasadnieniu wskazali, że decyzja nakazująca usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 5 czerwca 2013 r., zatem termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 19 czerwca 2013 r. Podnieśli, że termin do złożenia odwołania został zachowany, gdyż pismo zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 19 czerwca 2013 r., jednak na kopercie adresowanej przez pracownika kancelarii błędnie wskazany został adres organu, do którego pismo miało zostać wysłane. W konsekwencji odwołanie w ogóle nie zostało przez pocztę doręczone adresatowi. Doręczyciel pozostawił na kopercie adnotację, że pod wskazanym adresem siedzibę ma Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, a nie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego. Zdaniem strony przy podaniu przez pracownika błędnego adresu organu doszło do oczywistej omyłki pisarskiej, bowiem zarówno adresat, jak i wszelkie dane umieszczone w odwołaniu zostały przez pełnomocnika wskazane prawidłowo. Nie sposób uznać, aby uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez pełnomocnika strony było zawinione, bowiem podanie wniesione do organu niewłaściwego, uważa się za wniesione z zachowaniem terminu wymaganego. C Organ niewłaściwy w sprawie winien przekazać podanie organowi właściwemu, nawet gdy zostało z uchybieniem terminu. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor nadzoru Budowlanego w Ł. stwierdził, że odwołanie K. i T. S. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. Organ w uzasadnieniu wskazał, że z akt sprawy wynika, iż skarżoną decyzję w imieniu T. S. odebrała żona K. S. w dniu [...], natomiast pełnomocnik T. S. odebrał skarżone rozstrzygnięcie w dniu 5 czerwca 2013 r. Wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem od przedmiotowej decyzji został nadany w placówce pocztowej w dniu 2 lipca 2013 r. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej. Podniósł, że kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, iż dopełnienie wskazanego wyżej obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła zaistniałej przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Osoba zainteresowana ma przy tym uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona stosowną argumentacją wykazać swoją staranność oraz fakt, iż przeszkoda była od niej niezależna cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Pełnomocnik reprezentujący T. i T. S. na kopercie z odwołaniem oznaczył jako adresata przesyłki wskazał "Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł." zamiast "Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z.". Błędnie został wskazany także adres organu, wpisano adres siedziby Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Ł., co spowodowało zwrot przesyłki do nadawcy z adnotacją, iż "pod tym adresem mieści się Wojewódzki Inspektorat". [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie zgodził z twierdzeniem pełnomocnika skarżących, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżących. W skarżonej decyzji prawidłowo bowiem zawarto oznaczenie organu wydającego decyzję oraz prawidłowo pouczono strony postępowania o prawie do wniesienia środka zaskarżenia od wydanego rozstrzygnięcia. Dodał, że nie można także potraktować błędu w nadaniu przesyłki z odwołaniem od przedmiotowej decyzji jako "błędu pisarskiego". Zdaniem organu przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przyczyny, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie uzasadniają natomiast przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie jak dopuszczenie się lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu swych spraw bądź nieznajomość prawa. Zarzucił także, że wnioskodawcy nie wskazali, kiedy ewentualnie ustały przyczyny uniemożliwiające dochowanie terminu do złożenia odwołania tj. kiedy błędnie zaadresowana przesyłka wróciła do nadawcy. Organ uznał, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło w sposób niezawiniony, a wobec niespełnienia wymagań określonych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie wnieśli K. i T. S., którzy działając poprzez swojego pełnomocnika, zarzucili naruszenie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż strona nie uprawdopodobniła po swojej stronie braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania w terminie 7 dni od daty otrzymania decyzji oraz nie dochowała terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w celu ponownego rozpatrzenia sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący wyjaśnili, że nie kwestionują okoliczności dotyczących prawidłowego pouczenia strony w zakresie zaskarżalności wydanej przez organ administracji decyzji ani prawidłowości oznaczenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. organu, do którego należy wnieść odwołanie. Mając jednakże na względzie okoliczności sprawy, trudno czynić pełnomocnikowi skarżących zarzut niedbalstwa, niestaranności prowadzenia swych spraw, czy nieznajomości prawa. Każdy fachowy pełnomocnik w ramach prowadzonej przez siebie kancelarii współpracuje z innymi osobami, które wykonują czynności administracyjne - takie, które nie wymagają fachowej, wyspecjalizowanej wiedzy. Tym samym współpraca ta musi opierać się na pewnego rodzaju zaufaniu i podziale obowiązków. Pełnomocnik skarżących uczynił zadość swym obowiązkom, a jedynie błąd pracownika wykonującego czynności administracyjne, niezależny od działania samego pełnomocnika, spowodował uchybienie terminowi. Zdaniem skarżących prezentowane stanowisko znajduje poparcie w orzecznictwie, zgodnie z którym nie można przy rozważaniu wniosków o przywrócenie terminu trzymać się zasady, że adwokat odpowiada za wszystkie czynności personelu kancelaryjnego i w razie uchybienia terminu z winy tego personelu, nie można przywracać terminu. Jeżeli adwokat uczynił zadość wymaganiom staranności, troskliwości i ostrożności w prowadzeniu procesu, (...), to nie ma podstawy do przypisywania winy adwokatowi (wyrok SN z dnia 11 czerwca 1935 r.,w sprawie o sygn. akt: III C 1146/34). Z tych względów nie można przypisać pełnomocnikowi skarżących braku należytej staranności w wykonywaniu zleconych przez stronę czynności, a w konsekwencji przyjąć, iż uchybienie terminowi nastąpiło z winy skarżących. W odniesieniu do kwestii dotyczącej dochowania przez pełnomocnika skarżących terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, wskazali, że pełnomocnik strony skarżącej dochował siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Pismo zostało zwrócone do pełnomocnika skarżących w dniu 24 czerwca 2013 r., a wniosek o przywrócenie terminu został nadany w polskiej placówce pocztowej w dniu 2 lipca 2013 r. W związku z tym pełnomocnik skarżących zachował termin określony w art. 58 § 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję Sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach, co za tym uzasadnione jest jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Wspomnianym na wstępie postanowieniem z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., działając na podstawie art. 58 § 1 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.) odmówił K. i T. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uwzględniając przedmiot zaskarżonego aktu stwierdzić należy, iż istota sprawy sprowadza się do oceny, czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił, iż strona skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, który to termin wynika wprost z przepisu ustawy. Stosownie do art. 127 § 1 w związku z art. 129 § 1 i § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji organu administracji I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji, do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Środek odwoławczy wniesiony z uchybieniem powyższego terminu powoduje, iż nie wywołuje on pożądanego przez stronę skutku prawnego, a jednocześnie obliguje organ administracji do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 134 k.p.a. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W ślad za wykształconym na tym tle orzecznictwem, podkreślić trzeba, iż uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości działania, jest związany treścią przywołanego przepisu art. 134 k.p.a. Ważne, iż nie jest to swobodne uznanie organu lecz bezwzględnie obowiązująca norma prawa. Z tych też względów stwierdzenie uchybienia terminu winno być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego, co do tego czy strona rzeczywiście przekroczyła określony termin, w przeciwnym razie postanowienie takie narusza art. 7 i 77 k.p.a. (por. orzeczenia NSA z dnia 29 stycznia 1997r., sygn.akt I SA/Gd 1482/96; z dnia 21 marca 1997r., sygn.akt I SA/Łd 2990/95; wyrok WSA z dnia 14 grudnia 2006r., sygn.akt I SA/Wa 1225/06 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż organy administracji, nie ustaliły w sposób właściwy, wystarczający do rozpoznania sprawy jej stanu faktycznego. Organ nie wyjaśnił przesłanki zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania (obowiązek wyjaśnienia okoliczności sprawy obciąża organ), naruszając tym samym art. 64 § 2 k.p.a. Organ sam przyznaje, że na etapie badanie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wnioskodawcy nie wskazali, kiedy ewentualnie ustały przyczyny uniemożliwiające dochowanie terminu do złożenia odwołania tj. kiedy błędnie zaadresowana przesyłka wróciła do nadawcy. Organ uznał jednak, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło w sposób niezawiniony, a wobec niespełnienia wymagań określonych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, pomijając tym samym etap wcześniejszy, konieczny do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe uchybienie będzie przedmiotem uzupełnienia postępowania przed organem administracji ponownie rozpoznającym wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, albowiem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. naruszył przepisy postępowania – art. 7, art. 8, art. 77, art. 58 § 2 i art. 64 § 2 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zaś zwrot nadpłaconego wpisu sądowego nastąpił w oparciu o przepis art. 225 p.p.s.a. A. P.