II SA/Łd 1031/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie: WSA Krzysztof Szczygielski, p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant: referendarz sądowy Ewa Alberciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2004 r. przy udziale - - - - - sprawy ze skargi Z. Ś. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych 1/ stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. 3 II SA/Łd 1031/03 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta [...] pozbawił Z.Ś. statusu bezrobotnego z dnia 23 grudnia 2002 r z powodu podjęcia zatrudnienia na umowę zlecenia, a następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] orzekł o obowiązku zwrotu nadpłaconego zasiłku dla bezrobotnych za okres 23.12.2002 r. do 20.03.2003 r. w wysokości brutto 1753,80 zł. W uzasadnieniu decyzji Nr [...]organ wyjaśnił, że utrata statusu bezrobotnego od dnia 23.12. 2002 r. wiąże się z obowiązkiem zwrotu pobieranego od tego dnia zasiłku dla bezrobotnych. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art.6c ust. 2 pkt. 1, art.6 pkt 6 lit. c) i art. 28 ust. 1 ,2,3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tekst jedn. Dz. U Nr 58, poz. 514 z 2003 r.). Decyzja zawierała pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Wojewody [...] za pośrednictwem organu I instancji w terminie 14 dni od daty jej doręczenia . W dniu 28 maja 2003 r. Z.Ś. złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. pismo zatytułowane “Podanie", skierowane do Starosty [...], w którym zwrócił się z prośbą o umorzenie nadpłaconego zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 1753,80 zł. Prośbę uzasadniał złymi warunkami życiowymi. Wskazywał, że ma chorą żonę, niepracującego syna i sam także pozostaje bez pracy. Pismo potraktowane zostało jako odwołanie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 28 ust. 1, 2 i 3 , art. 6c ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. z 2003 r Nr 58, poz. 514) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Wojewoda [...] wyjaśnił, że za świadczenie nienależne uważa się m.in. świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania , jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (art. 28 ust. 2 pkt 1 i 2 ) Ponieważ Z.Ś. w czasie pobierania zasiłku dla bezrobotnych podjął pracę na umowę zlecenie, przestał spełniać warunki do utrzymania statusu bezrobotnego i prawo do zasiłku mu nie przysługiwało. O podjęciu zatrudnienia Z.Ś. nie poinformował urzędu pracy, mimo, iż był pouczony o takim obowiązku, a ponadto podpisał oświadczenie, że nie uzyskał żadnego dochodu. W świetle powyższych okoliczności zasiłek otrzymywany od dnia 23.12. 2002 r do 20 marca 2003 r . należało uznać za świadczenie nienależne i nakazać jego zwrot. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z.Ś. prosił o wyjaśnienie, czy zarabiając nieświadomie 140 zł musi zwracać kwotę 1753,80 zł. Podał, że na ogłoszenie firmy A natrafił poszukując pracy. Liczył na zawarcie umowy o pracę, a przepracował jedynie 5 dni na zlecenie i po kilku dniach otrzymał za to wynagrodzenie. Żadnej umowy z nim nie zawarto. Ponownie wskazywał także na trudną sytuację materialną swojej rodziny. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentów zawartych w skardze, organ odwoławczy podkreślił, że skarżący nie kwestionuje faktu podjęcia pracy i uzyskania z tego tytułu wynagrodzenia. W ocenie organu odwoławczego wysokość kwoty uzyskanej w wyniku podjęcia pracy, czasokres pracy i brak pisemnej umowy nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślił, że gdyby skarżący powiadomił urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, nie doszłoby do nadpłaty zasiłku, a po zakończeniu pracy skarżący miałby możliwość uzyskania prawa do zasiłku na okres uzupełniający. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, przy czym zadecydowały o tym inne okoliczności niż podniesione w skardze. Na wstępie rozważań trzeba jednak wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( p.p.s.a.). W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa [...] rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz. U. z 2003r. Nr 52 poz. 652). Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Przy czym, zgodnie z art. 134 §1 wymienionej ustawy (p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie : 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie sądu, doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniało stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Treść pisma złożonego przez skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. w dniu [...] zatytułowanego “Podanie" i adresowanego do Starosty [...]ego nie dawała żadnych podstaw do przyjęcia, że stanowi ono odwołanie od decyzji organu I instancji, orzekającej o obowiązku zwrotu nadpłaconego zasiłku dla bezrobotnych. Wbrew temu, co organ II instancji podał w uzasadnieniu swojej decyzji, skarżący nie wnosił o uchylenie decyzji Starosty [...]ego i ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz prosił o umorzenie nadpłaconego zasiłku, powołując się na złe warunki życiowe. Okoliczność, że pismo to zostało złożone w terminie do wniesienia odwołania nie jest wystarczającą podstawą do uznania, że stanowi ono takie odwołanie. Decydujące znaczenie ma bowiem treść pisma, w tym wypadku wskazująca na wystąpienie przez Z.Ś. z wnioskiem z art. 28 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz. U. Nr 58, poz. 514 z 2003 r. ). O tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości zaś organ, mając na względzie treść art. 7-9 k.p.a., powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska. Na przykład, taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2001 r. II SA/Gd 315/00 (niepublikowany). Skoro zaś w rozpoznawanej sprawie nie było wniesionego środka odwoławczego, organ II instancji bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego i utrzymał w mocy decyzję, która nie została zaskarżona. Fakt ten powoduje ten skutek, że wydana przez Wojewodę [...] decyzja dotknięta jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ( podobnie orzekł NSA w wyroku z dnia 2 czerwca 1999 r. IV S.A. 868/97 – niepublikowany) Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.