II SA/Łd 1031/16

Dnia 29 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2017 roku sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zalewania piwnic domu mieszkalnego oddala skargę. LS Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu zażalenia K. K. na postanowienie Wójta Gminy L. z dnia [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zalewania piwnic domu mieszkalnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 – dalej jako: k.p.a.) utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Jak wynika z akt sprawy, K. K. wnioskiem z dnia [...] wystąpiła do organu I instancji o wszczęcie postępowania administracyjnego dla zbadania przyczyn zalewania piwnic domu mieszkalnego we wsi D. należącego do wnioskodawczyni i D. C.. Wnioskodawczyni powołała się na wyniki kontroli funkcjonowania przydomowej oczyszczalni ścieków znajdującej się na sąsiedniej działce należącej do A. K.. Organ I instancji ustalił, iż z wniosku K. K. i D. C. prowadzone było postępowanie w przedmiocie naruszenia stanu wody na gruncie obejmującym działki nr 366 i 1284. Postępowanie to zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 989/12, który oddalił skargę D. C.. Nadto, w toku wcześniej prowadzonego postępowania administracyjnego opracowana została opinia biegłych, którzy stwierdzili, iż usytuowanie przydomowej oczyszczalni ścieków nie zwiększa ilości wód powierzchniowych, wody z oczyszczalni nie mają znaczącego wpływu na kształtowanie się poziomu lustra wody gruntowej. Organ zwrócił uwagę, iż sprawa zlokalizowania i funkcjonowania przydomowej oczyszczalni ścieków A. K. była przedmiotem kontroli przez organ nadzoru budowlanego i organ inspekcji sanitarnej. Po przeprowadzonych kontrolach organy te nie stwierdziły nieprawidłowości związanych z funkcjonowaniem i lokalizację spornej oczyszczalni ścieków. Dodatkowo przeprowadzony był przegląd gwarancyjny oczyszczalni i nie stwierdzono wyciekania ścieków z oczyszczalni, ani fetoru. Wobec powyższego Wójt Gminy L. na podstawie art. 61a, art. 123-125 k.p.a. odmówił K. K. wszczęcia postępowania w sprawie zbadania przyczyn zalewania piwnic domu mieszkalnego należącego do strony i D. C.. Organ wyjaśnił, iż w świetle okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie wniosek K. K. dotyczy w istocie sprawy tożsamej ze sprawą, która została już uprzednio rozstrzygnięta między tymi samymi stronami. Tym samym zachodzi podstawa do odmowy wszczęcia postępowania. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji K. K. wniosła o jego uchylenie w całości jako bezpodstawne. Strona nie zgodziła się z argumentem organu, iż nie uległ zmianie stan faktyczny od czasu zakończenia opisanego postępowania administracyjnego, gdyż minęły 4 lata i pogorszeniu uległ stan budynku oraz stan zdrowia strony i jej siostry. Zdaniem strony zaskarżone postanowienie potwierdza bierność organu, co skutkuje narażeniem na szwank zdrowia i życia strony i jej siostry. Nadto nie można mówić o tożsamości podmiotowej, gdyż ówczesne postępowanie było prowadzone z udziałem D. C., obecnie sprawę inicjuje strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając Kolegium powtórzyło za organem I instancji, iż sprawa naruszenia stosunków wodnych była przedmiotem postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy L. z dnia [...] Wniosek o naruszenie stosunków wodnych złożyła wówczas D. C., przy czym właścicielkami nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1284 są D. C. i K. K.. Decyzją z dnia [...] organ I instancji, na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne orzekł o wystąpieniu naruszenia stanu wody na gruncie obejmującym działkę nr 366 i nr 1284 poprzez nawiezienie ziemi na działkę nr 366, zobowiązał właścicielkę działki A. K. do wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Kolegium zwróciło uwagę, iż jak wynika z akt sprawy w postępowaniu brała udział K. K. jako współwłaścicielka działki nr 1284. W świetle powyższego w ocenie Kolegium zasadnie stwierdził organ I instancji, iż obecnie złożony przez K. K. wniosek obejmuje żądaniem sprawę, która została już ostatecznie rozstrzygnięta, bez wątpliwości zachodzi w sprawie tożsamość przedmiotowa i podmiotowa. W postępowaniu zakończonym decyzją organu I instancji z dnia [...] i decyzją organu odwoławczego z dnia [...] wystąpiły te same okoliczności faktyczne i prawne. W postępowaniu tym obie właścicielki uczestniczyły, tę samą przyczynę zalewania przedstawiono w obu wnioskach, w tym z 2011 roku i obecnie. O tożsamości sprawy stanowi charakter i zakres ustanowionych decyzjami obowiązków na właścicielkę sąsiedniej nieruchomości. Stwierdzenie w zażaleniu, iż o zmianie stanu faktycznego świadczy wystąpienie z żądaniem wszczęcia postępowania drugiej z współwłaścicielek jest bezzasadne. Kolegium podkreśliło, iż decyzja administracyjna to akt władzy publicznej podjęty i skierowany do konkretnie oznaczonego podmiotu, w konkretnej sprawie a to oznacza, że na podstawie decyzji administracyjnej dany podmiot uzyskuje określone uprawnienia albo zostają na niego nałożone określone obowiązki. Uprzednie rozpoznanie sprawy i zakończenie jej ostatecznym rozstrzygnięciem jest okolicznością pozwalającą na stwierdzenie, iż w niniejszej sprawie nastąpiła powaga rzeczy osądzonej. Organ wyjaśnił dalej, iż zgodnie z art. 61a k.p.a., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Taka inną uzasadnioną przyczyną jest ustalenie, iż żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której wydano rozstrzygnięcie, jak w niniejszej, lub brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Reasumując Kolegium podzieliło ocenę organu I instancji, iż sprawa ustalenia przyczyn zalewania nieruchomości K. K. i D. C. została rozstrzygnięta decyzją administracyjną w obu instancjach, była także kontrolowana przez sąd administracyjny. Nie zostały obecnie wskazane inne okoliczności faktyczne i prawne, niż te które wystąpiły w sprawie już rozpatrzonej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik K. K. wniósł w imieniu skarżącej o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji. Zdaniem strony naruszone zostały jej słuszne prawa oraz interes prawny poprzez bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania, które tym razem z udziałem pełnomocnika winno się zakończyć skuteczną egzekucją wobec sąsiadki. Strona podkreśliła, iż mimo podejmowanych rozstrzygnięć nie ustąpiły przyczyny zalewania domu, dlatego też należy wszcząć postępowanie z udziałem pełnomocnika, wyznaczyć termin wizji lokalnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie. Dodatkowo organ wskazał, iż decyzja zobowiązująca właścicielkę do wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom została wykonana. Nadto organ I instancji przeprowadził przegląd przydomowych oczyszczalni ścieków, protokół z kontroli został przesłany stronie skarżącej jeszcze przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania. Również biegły w opinii sporządzonej w pierwotnym postępowaniu stwierdził, że stan wód na terenie posadowienia budynków jest wysoki, który może powodować przesiąkanie wód gruntowych przez fundamenty, w związku z czym woda dostaje się do piwnic. Biegły ocenił, że radykalnym rozwiązaniem tego problemu jest wykonanie opaski odwadniającej wokół budynku położonej na poziomie posadzki piwnicy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a. W ocenie sądu, jak należy wywieść z materiału sprawy i stanowiska stron postępowania, istota niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zasadnie utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji wydane na podstawie przepisu art. 61a k.p.a. Przypomnieć trzeba, iż stosownie do przywołanej normy prawnej, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem sądu zasadnie oceniły organy, iż niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania administracyjnego z wniosku K. K. o zbadanie przyczyn zalewanie piwnic domu mieszkalnego usytuowanego na działce nr 1284. Jak bowiem wynika z niekwestionowanego przez stronę stanu faktycznego, sprawa naruszenia stanu wody na gruncie obejmującym działkę nr 366 należącym do A. K. i działkę nr 1284, której współwłaścicielkami są skarżąca i D. C., była już przedmiotem postępowania administracyjnego. Wówczas postępowanie administracyjne prowadzone było z inicjatywy D. C. i decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zobowiązało właścicielkę nieruchomości nr 366 do wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom poprzez wykonanie bruzdy głębokości 50cm w odległości 7,30-7,50m od budynku mieszkalnego stanowiącego jej własność w kierunku przydrożnego rowu oraz do utrzymania odpływu. Co istotne przedmiotowa decyzja była kontrolowana przez tutejszy sąd, który wyrokiem z dnia 19 marca 2013 r., w sprawie II SA/Łd 989/12 oddalił skargę D. C., wyrok stał się prawomocny. Co istotne, jak wynika z ustaleń organu, opisana decyzja zobowiązująca do wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom została przez zobowiązaną wykonana. Reasumując powyższe okoliczności nie budzi wątpliwości, iż sprawa naruszenia stosunków wodnych na gruncie obejmującym działki nr 366 i 1284, dotycząca tych samych okoliczności faktycznych między tymi samymi stronami została już ostatecznie rozstrzygnięta. Oceny tej, wbrew stanowisku skarżącej, nie zmienia fakt, iż wówczas prowadzone postępowania zainicjowane zostało przez D. C., a obecnie przez K. ., gdyż zarówno wówczas, jak i obecnie działka nr 1284 stanowi współwłasność D. C. i K. K., zaś skutki prawne czynności podejmowanych w ramach prowadzonego postępowania i wydawanych rozstrzygnięć dotyczą współwłaścicielek. Fakt, iż obecnie z wnioskiem wystąpiła druga współwłaścicielka nie ma wpływu na ocenę, iż zachodzi tożsamość podmiotowa sprawy, która wespół z tożsamością przedmiotową co do której nie ma wątpliwości, czyni niedopuszczalnym ponowne wszczęcie postępowania, już ostatecznie zakończonego. W postępowaniu zakończonym decyzją organu I instancji z dnia [...] i decyzją organu odwoławczego z dnia [...] wystąpiły te same okoliczności faktyczne i prawne. W postępowaniu tym obie właścicielki uczestniczyły, tę samą przyczynę zalewania przedstawiono w obu wnioskach, w tym z 2011 roku i obecnie. Organ przeprowadził już postępowanie zmierzające do ustalenia wpływu przydomowej oczyszczalni usytuowanej na działce nr 366 na zalewanie budynku skarżącej i w oparciu o opinię biegłego stwierdził, iż usytuowanie spornej oczyszczalni ścieków nie zwiększa ilości wód powierzchniowych, wody gruntowe zależne są od ilości wód opadowych, zależą od dopływu wód opadowych, wody z oczyszczalni nie mają znaczącego wpływu na kształtowanie się poziomu lustra wody gruntowej. Nadto uprzednio już ustalono, iż stan wód na terenie usytuowania budynku jest wysoki, co może powodować przesiąkanie wód gruntowych przez fundamenty, dalej do piwnic. Biegły ocenił również, iż radykalnym rozwiązaniem problemu byłoby wykonanie opaski odwadniającej wokół budynku skarżącej na poziomie posadzki piwnicy. Co więcej, po zakończeniu opisanego postępowania właściwe kontrole przeprowadzały organy nadzoru budowalnego i inspekcji sanitarnej, żadna z nich nie ujawniła nieprawidłowości związanych funkcjonowaniem i lokalizacją oczyszczalni ścieków, żadna z kontroli na działce nr 366 nie wykazała negatywnego wpływu przydomowej oczyszczalni ścieków na działkę skarżącej i budynki tam posadowione, nie stwierdzono przesiąkania i fetoru. W świetle ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych zgodzić należy się z oceną przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Organ prawidłowo ocenił, iż tożsamość podmiotowa i przedmiotowa czyni niedopuszczalnym uwzględnienie wniosku skarżącej i obliguje do wydania rozstrzygnięcia stosownie do art. 61a k.p.a. Oceny powyższej nie zmienia podnoszona przez stronę okoliczność, iż obecnie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, skoro jednocześnie nie zostały przedstawione inne, nowe fakty, które miałyby wpływ na ocenę, iż tak opisana sprawa została już ostatecznie zakończona a jej kontrola sądowa nie wykazała nieprawidłowości skutkujących wyeliminowaniem z obrotu prawnego ostatecznej decyzji. Nie sposób podzielić również zarzutów pełnomocnika skarżącej, iż organy nie uczyniły nic, aby zapobiec zalewaniu budynku, wręcz przeciwnie podjęły postępowanie i zakończyły je przywoływaną decyzją. Nie można natomiast wykluczyć, na co wskazywał biegły, iż radykalnym rozwiązaniem problemu jest wykonanie opaski wokół budynku na wysokości posadzki piwnicy, ale to rozwiązania pozostaje w gestii skarżącej, nie organu, ani tym bardziej właścicielki działki nr 366. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy). Decyzja organu administracji publicznej rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, możliwe jest tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne, i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji (wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2016 r., sygn.akt I OSK 1467/16 – dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Podsumowując, tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy, z taką sytuacja mamy bezsprzecznie do czynienia w niniejszej sprawie. Z tych wszystkich względów skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. JK