II SA/Łd 1034/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Asesor Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi L.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...]. - Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art.104 kpa, art.8 ust.1, art.39, art.3 ust.4, art.41 pkt.1 oraz art.110 ust.7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej(Dz.U. nr 64 poz.593 z późn. zm.) odmówił L.T. przyznania zasiłku celowego w miesiącu sierpniu 2004r. W uzasadnieniu stwierdzono, iż L.T. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa do zasiłku celowego na spłatę zaległości energetycznych. Mieszka ona wraz córką M., która jest inwalidką I grupy. Łączny dochód rodziny wynosi 1157,86 zł i przekracza kryterium wzorcowe wynoszące 632 zł. L.T. nie spełnia zatem przesłanek do uzyskania pomocy bezzwrotnej. Ośrodek nie może także przyznać pomocy na zasadach specjalnych z uwagi na szczupłość posiadanych środków finansowych. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji. Odwołanie od wymienionej decyzji złożyła L.T. podnosząc, iż jest w trudnej sytuacji materialnej. Musi utrzymywać córkę i syna a ponadto spłaca zadłużenie w banku z tytułu poręczenia pożyczki, jakiego udzieliła swoim znajomym. Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art.138 § 1 pkt.1 kpa, art.39 ust.1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64 poz.593 z późn. zm.) oraz art.1 ust.1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. nr 79 z 2001r. poz.856) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu administracji I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią art. 39 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W myśl zaś art.39 ust.2 wymienionej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu, żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu oraz kosztów pogrzebu. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż L.T. znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i bytowej. Mimo to należy uwzględnić fakt, iż ośrodek pomocy społecznej posiada ograniczone środki finansowe, które musi rozdzielić tak, aby nie pozbawić pomocy osoby nieposiadające żadnych dochodów. W 2004r. MOPS Ł.B. na realizację zasiłków posiada kwotę 1 166 338 zł co stanowi 97 194,83 zł miesięcznie. Na realizację wszystkich świadczeń MOPS Filia Ł.B. na dzień 31 lipca 2004r. wydatkowała następujące kwoty: na zasiłki celowe - 556.067,00 zł. w tym 99% świadczeń zostało rozdysponowanych z przeznaczeniem na zakup żywności na dożywianie dzieci w szkołach podstawowych i gimnazjach - 80.150,00 zł. na zasiłki celowe z tytułu zdarzenia losowego - 6.500,00 zł. na pokrycie kosztów pochówku - 43.230,00 zł. Łączne wydatki w okresie styczeń - lipiec 2004 r. MOPS Filii Ł.B. wyniosły 605.797,00 zł. tj. ok. 96% w stosunku do 7/12 rocznego budżetu. Brak było zatem podstaw do przyznania pomocy finansowej L.T. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na wymienioną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła L.T. podnosząc, iż jest ona krzywdząca. Skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Ma ona na wspólnym utrzymaniu syna i spłaca cudze długi. Na życie pozostaje jej 460 zł miesięcznie. Organy administracji nie uwzględniły wszystkich okoliczności sprawy. W ocenie skarżącej, spełnione zostały przesłanki do przyznania jej zasiłku celowego, o którym mowa w art.41 ustawy z dnia 12 marca 2004r. W konkluzji skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ administracji wnosił o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga L.T. jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie przepis art.7, 77 § 1 i 80 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64 poz.593 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art.39 ust.1 i 2 wymienionej ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W myśl zaś art.8 ust.1 pkt.2 wymienionej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art.40, 41, 78 i 91 przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżąca zamieszkuje i gospodaruje wspólnie z córką M., która jest rencistką I grupy i pobiera świadczenie rentowe w wysokości 500,57 zł netto. L.T. otrzymuje emeryturę w wysokości 657,29 zł. Łączne dochody rodziny skarżącej wynoszą 1157,86 zł i są wyższe od kryterium dochodowego o którym w art.8 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 12 marca 1990r. – 632 zł. L.T. nie spełnia zatem przesłanek do przyznania jej zasiłku celowego, o którym mowa w art.39 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. Zgodnie z treścią art.41 pkt.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Analiza wymienionego przepisu wskazuje, iż w przypadku osiągania dochodów przekraczających kryterium dochodowe może zostać przyznany specjalny zasiłek celowy, o ile ma miejsce szczególnie uzasadniony przypadek. Przyznanie tego zasiłku może zatem nastąpić w ramach uznania administracyjnego. Należy zatem zaznaczyć, iż uznanie administracyjne dotyczy sytuacji, gdy przepisy prawne przewidują możliwość różnego rozstrzygnięcia sprawy. W ramach uznania.adminstarcyjnego organ ma pewną swobodę rozstrzygnięcia, co nie oznacza dowolności w wyborze sposobu załatwienia sprawy. Rozstrzygnięcie winno być właściwie i w sposób przekonujący uzasadnione. Winno ono zawierać motywy potwierdzając zasadności takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Pogląd taki wyraził Sąd Najwyższy wyroku z dnia 19 grudnia 1990r. w sprawie I PR 170/90 (Wokanda nr 7 z 1991r. ) oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 maja 1981r. w sprawie S.A. 974/81(ONSA nr 1 z 1981r. poz.49) i z dnia 13 lutego 1997r. w sprawie V S.A. 246/96(ONSA nr 1 z 1998r. poz.15). W rozpoznawanej sprawie jako przyczynę odmowy przyznania zasiłku organy administracji wskazały ograniczoną ilość środków finansowych, jakimi dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Ł.-B. Wskazano, iż w 2004r. Ośrodek otrzymał na realizację zasiłków kwotę 1 166 338 zł, z czego do dnia 31 lipca 2004r. wydano 605 797 zł czyli 96% środków przewidzianych na okres od dnia 1 stycznia do 31 lipca 2004r. W ocenie sądu wyliczenie to nie jest przekonywującym dowodem, który uzasadniałby odmowę przyznania zasiłku. Analiza wyliczeń przedstawionych przez organy administracji wskazuje, iż MOPS Ł.B. w ciągu pierwszych siedmiu miesięcy 2004r. nie wykorzystał w pełni środków finansowych przeznaczonych na zasiłki. Wykorzystano 96% środków, a więc pozostało jeszcze do wykorzystania 4% środków, co stanowi ponad 27 000 zł. Skoro nie wydatkowano wszystkich środków przewidzianych na okres od 1 stycznia do 31 lipca 2004r. to nie można uznać, iż wskutek braku środków finansowych nie można było przyznać skarżącej zasiłku. Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż środki finansowe winny otrzymać przede wszystkim osoby nie posiadające żadnych dochodów, gdyż tym osobom pomoc jest najbardziej potrzebna. W sytuacji jednak, kiedy środki na zasiłki w okresie od 1 stycznia do 31 lipca 2004r. nie zostały w pełni wykorzystane, to dowodzi, iż osób bez żadnych dochodów, którym przyznano pomoc finansową nie było aż tak dużo. W przeciwnym razie wydatkowano by całość środków przewidzianych na ten okres. Za uzasadnioną przyczynę odmowy przyznania skarżącej zasiłku nie można uznać faktu, iż być może po 31 lipca 2004r. będą większe wydatki dla osób ubiegających się o pomoc finansową, a będących w trudniejszej sytuacji materialnej niż L.T. Okoliczność ta jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym i nie może stanowić ona usprawiedliwionej przyczyny odmowy przyznania pomocy finansowej. W przekonaniu sądu organy administracji obu instancji odmawiając skarżącej przyznania pomocy finansowej z uwagi na brak wystarczających środków nie uzasadniły w sposób przekonujący swojego rozstrzygnięcia, co stanowi naruszenie granic uznania administracyjnego. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, co zostało podkreślone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jest ona osobą starszą i schorowaną. Ma przyznaną rentę inwalidzką II grupy, a ponadto sama opiekuje się córką, która ma schizofrenię urojeniową i jest inwalidką I grupy. Dochody rodziny L.T. wynoszą 1157,86 zł netto, lecz spłaca ona kredyt bankowy, który poręczyła swoim znajomym i posiada zwiększone wydatki na leki dla siebie i córki. Trudna sytuacja materialna i rodzinna skarżącej ma istotne znaczenie dla oceny, czy zachodzi tutaj "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art.41 ustawy z dnia 12 marca 2004r. Organy administracji odmawiając przyznania zasiłku w sposób wyczerpujący nie rozważyły tej okoliczności. Reasumując sąd uznał, iż organy administracji przekroczyły granice uznania administracyjnego. Nie rozważono w dostatecznym stopniu sytuacji życiowej skarżącej, zaś odmowa przyznania zasiłku z uwagi na brak środków finansowych nie zawiera przekonywującego i logicznego uzasadnienia. Stanowi to naruszenie przepisów art.7, 77 § 1 i 80 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny rozpatrzyć cały zebrany materiał dowodowy, a w razie konieczności dokonać jego uzupełnienia. Po analizie materiału dowodowego organy administracji winny ocenić, czy spełnione zostały przesłanki do przyznania skarżącej zasiłku celowego, o którym mowa w art.41 ustawy z dnia 12 marca 2004r., zaś rozstrzygnięcie winno zawierać uzasadnienie odpowiadające wymogom art.107 § 1 kpa.